Duyuruya göre program kapsamında tarımsal işletmelerin fiziki varlıklarına yönelik yatırımlar desteklenecek. Yapım işleri, makine-ekipman alımları, hizmet alımları ve görünürlük harcamaları için yüzde 60 ile yüzde 75 arasında hibe desteği verilecek.

Canlı hayvan alımı destek kapsamında değil

İl Müdürlüğü'nün paylaşımında, desteklerin yalnızca tesis kurulumu ve fiziki yatırımları kapsadığı belirtilirken, canlı hayvan alımı veya canlı hayvan kiralama giderlerinin destek kapsamı dışında olduğu özellikle vurgulandı.

Ayrıca yatırım harcamalarında KDV, ÖTV, gümrük vergisi ile gelir ve kurumlar vergisi gibi çeşitli vergi muafiyetlerinden de yararlanılabilecek.

Hangi yatırımlar desteklenecek?

Program kapsamında;

• Süt üretim işletmeleri,
• Kırmızı et (besi) üretim işletmeleri,
• Kanatlı eti üretim işletmeleri,
• Yumurta üretim tesislerinde ise yalnızca modernizasyon veya taşıma yatırımları,

hibe desteğinden yararlanabilecek.

Başvuru şartları açıklandı

Destekten yararlanmak isteyen başvuru sahiplerinin;

• 18 yaşını doldurmuş, 65 yaşını aşmamış gerçek veya tüzel kişi olması,
• ÇKS veya Hayvan Kayıt Sistemi'ne (HKS) kayıtlı bulunması,
• Vergi ve SGK açısından uygunluk şartlarını taşıması,
• Mesleki yeterlilik kriterlerinden en az birini sağlaması gerekiyor.

Kamu tüzel kişileri ise programa başvuru yapamayacak.

Hibe üst limiti 750 bin avroya kadar çıkıyor

IPARD Programı kapsamında uygun harcama tutarı en az 20 bin avro olarak belirlenirken, yatırım konusuna göre üst limit 125 bin avro ile 750 bin avro arasında değişiyor.

Başvurular 7 Eylül'e kadar sürecek

Eskişehir Tarım ve Orman İl Müdürlüğü'nün paylaştığı bilgilere göre, başvurular 28 Temmuz 2026 tarihinde alınmaya başlandı.

Online Proje Başvuru Sistemi 31 Ağustos 2026 saat 18.00'de kapanacak. Başvuru dosyalarının TKDK İl Koordinatörlükleri veya İl İrtibat Ofislerine teslim edilmesi için son tarih ise 7 Eylül 2026 saat 18.00 olarak açıklandı. Üreticiler, ayrıntılı bilgiye yatırımın uygulanacağı ildeki TKDK İl Koordinatörlükleri ve İl İrtibat Ofislerinden ulaşabilecek.

Tebliğ kapsamında üreticilerden ilek satıcılarına, belediyelerden kolluk kuvvetlerine kadar birçok kurum ve paydaşa yeni görev ve sorumluluklar verildi.

Ethephon ve benzeri ürünler yasaklandı

Yeni düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri, incirde erken olgunlaşmayı teşvik eden kimyasallara yönelik yasak oldu.

Buna göre, incirde erken olgunlaşmayı sağlamak amacıyla Ethephon ve benzeri bitki gelişim düzenleyicilerinin kullanılması yasaklandı. Ayrıca birincil üretim dışında gıda üretimi veya depoculuk faaliyeti yürüten işletmelerin Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan kayıt belgesi alması zorunlu hale getirildi.

İlek ticaretine belge zorunluluğu

Tebliğle birlikte ilek ticaretine de yeni kurallar getirildi.

İl ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlükleri, piyasaya sunulacak ilekleri makroskobik olarak kontrol edecek. Uygun bulunan ilekler için "Bitki Sağlığı Kontrol Belgesi" düzenlenecek, uygun olmayanların ise piyasaya arzına izin verilmeyecek. Ayrıca üreticilerden taahhütname alınacak ve sevk edilen ileklere ilişkin bilgiler elektronik ortamda ilgili müdürlüklere bildirilecek.

Belediyeler ve kolluk kuvvetleri de görev alacak

Tebliğ kapsamında belediyelere de önemli sorumluluklar yüklendi.

Buna göre belediyeler, ilek pazarlarının hijyen şartlarını sağlayacak, denetimlerde zabıta ekipleri görev alacak ve sağlıksız olduğu tespit edilen ileklerin toplanarak imha edilmesi için gerekli desteği sağlayacak.

Kolluk kuvvetleri ise yol kontrollerinde ilek taşıyan kişilerden Bitki Sağlığı Kontrol Belgesi isteyecek. Belgesi bulunmayanlar en yakın Tarım ve Orman Müdürlüğüne yönlendirilecek.

Kurallara uymayanlara para cezası uygulanacak

Tebliğde yer alan kurallara aykırı hareket edenlere çeşitli idari yaptırımlar uygulanacak.

Belirlenen yasaklara uymayanlar hakkında Kabahatler Kanunu ile 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında idari para cezası uygulanacak. Kayıt yaptırmadan faaliyet gösteren işletmeler de cezai yaptırımla karşı karşıya kalacak.

Amaç kaliteyi ve ihracatı korumak

Yeni düzenlemeyle, incirde kalite kayıplarının önlenmesi, sağlıklı ilek kullanımının yaygınlaştırılması, mikotoksin riskinin azaltılması ve Aydın incirinin ulusal ve uluslararası pazarlardaki kalite standardının korunması hedefleniyor. Tebliğin uygulanmasında kaymakamlıklar, Tarım ve Orman Müdürlükleri, belediyeler, emniyet, jandarma ve Çiftçi Malları Koruma Başkanlıkları görev alacak

Türkiye'de bu yıl hububat üretiminde tarihi bir rekor beklendiğini belirten Karakuş, buna rağmen Karadeniz'de tırmanan savaş nedeniyle yem ham maddesi fiyatlarının yeniden yükselişe geçtiğini söyledi.

Rekor üretime rağmen piyasada endişe büyüyor

Karakuş, Güneydoğu ve Güney bölgelerinde hasadın tamamlandığını, İç Anadolu'da ise hasadın büyük ölçüde sona yaklaştığını belirterek, bu yıl buğday üretiminin 24 milyon tonu, arpa üretiminin ise 10 milyon tonu aşmasının beklendiğini ifade etti.

Toplam hububat üretiminin geçen yılki 34 milyon ton seviyesinden yaklaşık 43 milyon tona ulaşacağını dile getiren Karakuş, asıl sorunun üretim değil, ürünün piyasaya sağlıklı şekilde aktarılması olduğunu söyledi.

Yüksek faiz özel sektörün alım gücünü düşürdü

Yüksek finansman maliyetleri nedeniyle özel sektörün yeterli stok yapamadığını belirten Karakuş, bu nedenle Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) beklenenden daha fazla ürün almak zorunda kalacağını ifade etti.

Karakuş, TMO'nun planlanan 10 milyon tonluk alımın 3-4 milyon ton üzerine çıkabileceğini, bunun da kurumun finansman yükünü önemli ölçüde artıracağını kaydetti.

"Meslek hayatımda bu kadar hızlı fiyat artışı görmedim"

Karadeniz'de savaşın yeniden şiddetlenmesiyle birlikte lojistik zincirinin ciddi şekilde etkilendiğini belirten Karakuş, yem ham maddesi fiyatlarında çok kısa sürede sert artışlar yaşandığını söyledi.

Karakuş, "Meslek hayatımda bu kadar kısa sürede böylesine hızlı bir fiyat artışına şahit olmadım. Odesa, İzmail, Rostov ve Azak başta olmak üzere Karadeniz'deki kritik limanlarda gemi trafiği büyük ölçüde durdu. Birkaç hafta önce 160-170 dolar seviyesinde bulunan kepek fiyatı 250 doların üzerine çıktı. Mısırda ton başına 30 dolar, diğer ürünlerde ise yaklaşık 40 dolarlık artış yaşandı." dedi.

Yem sektöründe kullanılan yan ürünlerin fiyatlarının da iki hafta içerisinde 7-8 bin lira seviyesinden 12 bin liraya kadar yükseldiğini belirten Karakuş, piyasadaki belirsizliğin sürdüğünü ifade etti.

"İkinci Tahıl Koridoru" çağrısı

Karadeniz'de yaşanan güvenlik sorunlarının yalnızca Türkiye'yi değil küresel gıda ticaretini de tehdit ettiğini belirten Karakuş, Türkiye'nin diplomatik girişim başlatması gerektiğini söyledi.

Cumhurbaşkanlığı başta olmak üzere ilgili bakanlıkların devreye girmesi çağrısında bulunan Karakuş, Karadeniz'de bekleyen gemilerin güvenli şekilde hareket edebilmesi için "İkinci Tahıl Koridoru" oluşturulmasının önemine dikkat çekti.

Kanatlı sektörü daha fazla etkileniyor

Yem maliyetlerindeki artışın en fazla tavukçuluk ve yumurta sektörünü etkilediğini belirten Karakuş, hayvancılıkta yem giderlerinin toplam maliyetlerin yüzde 45 ila 75'ini oluşturduğunu, kanatlı sektöründe ise bu oranın daha da yüksek seviyelere ulaştığını ifade etti.

İhracattaki kısıtlamaların da sektör üzerindeki baskıyı artırdığını belirten Karakuş, un, makarna, tavuk eti ve yumurta ihracatının önündeki engellerin kaldırılmasının yem sektörüne de olumlu katkı sağlayacağını dile getirdi.

İthalat faturası 6,5 milyar doları aşabilir

Türkiye'nin yılda yaklaşık 30 milyon ton karma yem ürettiğini belirten Karakuş, yem ham maddesinin yaklaşık yarısının ithalatla karşılandığını söyledi.

Geçen yıl yem ham maddesi ithalatı için yaklaşık 5 milyar dolar ödendiğini hatırlatan Karakuş, Karadeniz'deki krizin devam etmesi halinde bu yıl ithalat faturasının 6,5 milyar doların üzerine çıkabileceği uyarısında bulundu.

Arazi, çiftlik ve tesisler tek tek tanımlandı

Yönetmelik değişikliğiyle ilk kez "arazi", "çiftlik" ve "tesis" kavramları ayrıntılı şekilde tanımlandı.

Buna göre, üniversiteye ait veya kullanım hakkı üniversitede bulunan tarım arazileri "arazi", bitkisel ve hayvansal üretimin yapıldığı işletmeler "çiftlik", bu alanlarda üretilen ürünlerin işlenerek tüketime hazır hale getirildiği yapılar ise "tesis" olarak tanımlandı.

Üretim planlaması tek merkezden yürütülecek

Yapılan düzenlemenin en dikkat çekici yönlerinden biri ise üretim planlamasına ilişkin hükümler oldu.

Yeni düzenlemeye göre SÜYAM, üniversiteye ait arazi ve çiftliklerde yürütülecek bitkisel ve hayvansal üretim faaliyetlerinin planlanmasını sağlayacak. Bunun yanında elde edilen ürünlerin üniversite bünyesindeki tesislerde işlenmesi ve üretim faktörlerinin üniversitenin ihtiyaçları doğrultusunda verimli ve koordineli şekilde kullanılmasından da sorumlu olacak.

Arazi kullanımında verimlilik esas alınacak

Yönetmelikle merkeze, üniversiteye ait arazi, çiftlik ve tesislerin kullanım planlamasını yapma, bu alanların kullanıma uygunluğunu değerlendirme ve verimliliklerini belirleme görevi de verildi.

Böylece üniversitenin tarımsal üretim altyapısının daha planlı ve etkin şekilde yönetilmesi amaçlanıyor.

Merkezin yönetim yapısı da yeniden düzenlendi

Yönetmelikle Merkez Müdürü'nün görev süresi üç yıl olarak yeniden belirlenirken, müdüre yardımcı olmak üzere en fazla iki müdür yardımcısı görevlendirilebilecek.

Yönetim Kurulu ise müdür, müdür yardımcıları ve Rektör tarafından görevlendirilecek öğretim elemanlarından oluşacak. Kurulun en fazla dokuz üyeden oluşması ve ayda en az bir kez toplanması hükme bağlandı.

Üretim odaklı yeni yapı

Yapılan değişiklikler, SÜYAM'ın yalnızca eğitim ve araştırma faaliyetlerini koordine eden bir merkez olmanın ötesine geçerek, üniversitenin tarımsal üretim altyapısını planlayan, yöneten ve üretim süreçlerini koordine eden bir yapıya dönüştürüldüğünü ortaya koyuyor.

Yeni düzenlemeyle üniversite bünyesindeki tarım arazıları, çiftlikler ve üretim tesislerinin tek merkezden planlanması ve yönetilmesiyle kaynakların daha verimli kullanılması, eğitim ve araştırma faaliyetlerinin üretimle daha güçlü şekilde bütünleştirilmesi hedefleniyor.

Crypto Carbon Energy firmasına 2023 yılının parasal değeriyle 90 milyon lira Antep fıstığı, banka teminat mektubu yerine sigorta şirketinden alınan kefalet senedi karşılığında satılmış, daha sonra kefalet senedinin sahte olduğu ortaya çıkmıştı. TİGEM, satış bedelini tahsil edemezken, TBMM KİT Komisyonu'na verilen bilgiye göre firma sahibi Hasan Karaozan'ın yurt dışına kaçtığı bildirilmişti.

Dosyaya ilişkin şimdi ise dikkat çeken yeni gelişmeler ortaya çıktı.

İhale öncesinde makamda 3-4 kez görüştü!

Tarımdan Haber'in ulaştığı bilgilere göre, TİGEM Genel Müdürü Hasan Gezginç ile Crypto Carbon Energy firmasının sahibi Hasan Karaozan, ihale sürecinden önce Genel Müdürlük makamında 3-4 kez bir araya geldi.

Edinilen bilgilere göre Hasan Karaozan, Genel Müdürlük binasına geldiğinde özel kalemde bekletilmeden doğrudan Genel Müdür Hasan Gezginç'in makamına alındı ve görüşmeler gerçekleştirildi.

"Firma sahibini tanımıyorum" demişti

Hasan Gezginç, Tarımdan Haber'in 2024 yılında konuyla ilgili yönelttiği sorular üzerine yaptığı açıklamada ise firma sahibini tanımadığını ifade etmişti.

Ortaya çıkan yeni bilgiler, bu açıklamayla birlikte değerlendirildiğinde dosyadaki soru işaretlerini daha da artırdı.

İhale yeniden tartışma konusu oldu

Özellikle banka teminat mektubu yerine kefalet senediyle satış yapılması ve daha sonra bu kefalet senedinin sahte olduğunun ortaya çıkması nedeniyle uzun süredir tartışılan ihale süreci, yeni iddialarla birlikte yeniden gündeme geldi.

TİGEM'in, kamuoyunda büyük yankı uyandıran bu dosyaya ilişkin yeni iddialar hakkında açıklama yapıp yapmayacağı merak konusu olurken, ihale öncesinde yapılan görüşmelerin içeriği ve bu temasların ihale süreciyle bağlantısı konusunda da kamuoyunun aydınlatılması bekleniyor.

İzmir Çiğli'de bulunan Tarım Kredi Market'te yaklaşık 3 milyon liralık ürün kaybıyla ilgili yürütülen incelemelerde, olayın ilk değerlendirmelerden farklı bir boyutu olduğu belirlendi.

Mağaza müdürü olay döneminde izinliydi

Edinilen bilgilere göre, ürün kayıplarının yaşandığı dönemde mağaza müdürü izinli bulunuyordu.

Yapılan incelemelerde, market sayımlarında depolarda oluşan ürün eksikliklerinin farklı Tarım Kredi Market şubelerinden yapılan ürün transferleriyle kapatıldığı tespit edildi. Ancak daha sonra gerçekleştirilen ikinci sayımda yaklaşık 3 milyon liralık ürünün market kayıtlarında bulunmadığı ortaya çıktı.

Bölge müdürü gözaltına alındı

Yaşanan gelişmeler üzerine bölge müdürü gözaltına alındı. Gözaltı işlemlerinin ardından serbest bırakılan bölge müdürünün yanı sıra, söz konusu markette görev yapan tüm çalışanların iş akitleri de feshedildi.

Çalışma Bakanlığı ceza kesti

Dosyada dikkat çeken bir başka gelişme ise çalışma koşullarıyla ilgili yaşandı. Mağaza müdürü, iş sağlığı ve güvenliği kurallarına aykırı koşullarda çalıştırıldığı gerekçesiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na başvuruda bulundu.

Bakanlık müfettişlerinin markette yaptığı incelemelerde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırılıklar tespit edilirken, bu nedenle Tarım Kredi Marketlere idari para cezası uygulandı.

Tarım Kredi sessizliğini koruyor

Yaklaşık 3 milyon liralık ürün kaybının ortaya çıkmasına, gözaltı süreci yaşanmasına ve market çalışanlarının iş akitlerinin feshedilmesine rağmen Tarım Kredi Marketler'in konuya ilişkin kamuoyuna herhangi bir açıklama yapmaması dikkat çekiyor.

Çiftçi ortakların kaynakları ile faaliyet gösteren Tarım Kredi Marketler'de, olayın boyutu ve ortaya çıkan zarar konusunda yaşanan sessizlik, çiftçi kuruluşunda denetim zaafiyetinin hangi boyutlara geldiğini gözler önüne serdi.

Arz güvenliği gerekçesiyle izin verildi

TMO açıklamasında, kararın yurt içi üretim, mevcut stoklar ve iç tüketim ihtiyacının birlikte değerlendirilmesi sonucunda alındığı belirtildi.

Açıklamada, "Yurt içi üretim, mevcut stoklar ve iç tüketim ihtiyacı dikkate alınarak, arz güvenliğinin yeterli düzeyde olması nedeniyle 2025 Mart ayından bu yana kapalı olan ekmeklik buğday ve buğday kırıkları ihracatına 29 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla yeniden izin verilmesi kararlaştırılmıştır." denildi.

Başvurular OAİB üzerinden yapılacak

TMO, ihracat işlemlerinin Orta Anadolu İhracatçı Birlikleri (OAİB) Genel Sekreterliği aracılığıyla yapılacak başvurular üzerinden yürütüleceğini bildirdi.

Başvuruların, TMO tarafından yurt içi arz durumu dikkate alınarak değerlendirileceği, ihracatın ise kontrollü ve dengeli şekilde gerçekleştirileceği ifade edildi.

TMO: Piyasa istikrarı korunacak

Açıklamanın sonunda TMO, bundan sonraki süreçte de üretici ve tüketici menfaatlerini gözeten, piyasa istikrarını destekleyen ve gıda arz güvenliğini esas alan politikalarını sürdüreceğini vurguladı.

Oda TV yazarı Hürrem Elmasçı, bugünkü köşe yazısında Ankara kulislerinde üç bakanın değişeceğinin konuşulduğunu aktardı. Elmasçı'nın aktardığı kulis bilgilerine göre, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın yanı sıra Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ile Gençlik ve Spor Bakanı'nın da görev değişikliği yaşayabileceği ifade ediliyor.

Bu köşe yazısını da okuyabilirsiniz → Bir kamu kurumu böyle mi dolandırılır? TİGEM dosyasında şok gelişme!

Ancak kulislerde asıl dikkat çeken nokta, Tarım ve Orman Bakanlığı için dile getirilen isim oldu.

Elmasçı, Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ahmet Bağcı'nın bakanlık görevini çok istediğini, bu doğrultuda Ankara'da yoğun bir temas trafiği yürüttüğünün konuşulduğunu yazdı.

Bu kulis bilgisi, yalnızca olası bir bakan değişikliği iddiası olarak değil, son dönemde Tarım ve Orman Bakanlığı ile Tarım Kredi Kooperatifleri ekseninde yaşanan gelişmeler açısından da dikkat çekici bulunuyor.

Olası bir Bakan değişimi için Ahmet Bağcı'nın ismi geçiyorsa, böyle bir değişimde Tarım Kredi Kooperatifleri Genel Müdür Yardımcısı Okan Ateş'i de birlikte düşünmemiz gerekiyor. Yani Bakanlık Ahmet Bağcı'ya teslim edilecekse Okan Ateş de Tarım Kredi'de daha etkili bir konuma gelecek demektir.

Böyle bir tabloda Bakanlıktan ve Tarım Kredi'den ülke tarımı adına nasıl bir hizmet beklenir bilemiyorum.

Hürrem Elmasçı, "Daha önce yazdığım kulislerin önemli bir bölümü gerçekleşti" mesajını vererek, bu kez paylaştığı kulislerin de Ankara'da dikkatle izlenmesi gerektiğine işaret etti. Gözler şimdi Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın olası kabine tasarruflarına çevrilmiş durumda.

Piyasalarda artık yalnızca dünya genelinde ne kadar buğday üretileceği değil, üretilen ürünün uluslararası pazarlara güvenli ve kesintisiz ulaştırılıp ulaştırılamayacağı da fiyatları belirleyen temel unsurlar arasında yer alıyor.

Karadeniz'deki savaş fiyatları yukarı çekiyor

Küresel buğday ticaretinin en büyük ihracatçıları arasında yer alan Rusya ve Ukrayna'da yaşanan gelişmeler, dünya tahıl piyasasını doğrudan etkilemeye devam ediyor.

Karadeniz'deki limanlara, tahıl terminallerine ve deniz taşımacılığına yönelik saldırılar, ihracatın aksayabileceği endişesini artırıyor. Özellikle Ukrayna'nın Karadeniz limanlarındaki ihracat kapasitesinin tehdit altında olması ve Rusya'nın en önemli tahıl ihracat merkezlerinden Novorossiysk Limanı'nda gemi trafiğinin zaman zaman aksaması, piyasalarda risk algısını yükseltiyor.

Bu gelişmeler, dünya buğday fiyatlarına "savaş primi" olarak yansıyor.

ABD'deki kuraklık endişesi de etkili oluyor

Karadeniz'deki gelişmelerin yanı sıra ABD'de üretim beklentilerindeki düşüş ve bazı üretim bölgelerinde devam eden kuraklık endişeleri de fiyatları destekleyen bir diğer unsur olarak öne çıkıyor.

Chicago Ticaret Borsası'nda işlem gören buğday vadeli kontratlarının son dönemde iki yılın en yüksek seviyelerine yaklaşması, küresel piyasaların arz riskini yeniden fiyatlamaya başladığını gösteriyor.

Yükseliş kalıcı olacak mı?

Uzmanlara göre fiyatların seyri büyük ölçüde Karadeniz'deki gelişmelere bağlı olacak.

Eğer bölgedeki saldırılar kısa sürede sona erer ve tahıl sevkiyatı yeniden normal akışına dönerse, piyasalardaki savaş kaynaklı risk primi de hızla azalabilir.

Ancak limanlarda, deniz taşımacılığında ve ihracat koridorlarında yaşanabilecek uzun süreli aksaklıklar, dünya piyasasında arzın gecikmesine neden olarak buğday fiyatlarını daha da yukarı taşıyabilir.

Türkiye açısından neden önemli?

Karadeniz havzasındaki gelişmelerden en fazla etkilenen ülkelerden biri de Türkiye.

Türkiye'nin buğday ithalatında Rusya ve Ukrayna önemli tedarikçiler arasında yer alırken, bu ülkelerde yaşanacak ihracat sorunları Türkiye'nin hammadde maliyetlerini de doğrudan etkileyebiliyor.

Bu durum yalnızca iç piyasayı değil, Türkiye'nin güçlü olduğu un, makarna ve diğer tahıl mamulleri ihracatını da yakından ilgilendiriyor.

En büyük güvence yerli üretim

Dünya buğday piyasasında jeopolitik risklerin yeniden arttığı bu dönemde, gıda güvenliğinin yalnızca dış piyasaya bağlı tedarikle sağlanamayacağı bir kez daha ortaya çıktı.

Uzmanlar, savaşlar, iklim değişikliği, enerji maliyetleri ve lojistik sorunlarının artık buğday piyasasının ayrılmaz parçaları haline geldiğine dikkat çekiyor.

Çiftçiyi üretimden uzaklaştıran her gelişme, küresel kriz dönemlerinde Türkiye'nin buğdayı daha yüksek maliyetlerle temin etme riskini artırıyor. Karadeniz'de yaşanan son gelişmeler de gıda güvenliğinin temelinin yine tarlada atıldığını bir kez daha gözler önüne seriyor.

Kahveci'ye göre kırsal alan sadece üretim yapılan bir coğrafya değil, insan, ekonomi ve sosyal yapının birlikte şekillendiği canlı bir organizma niteliği taşıyor.

"Köyler boşalmadı, istatistikler değişti"

Analizde en dikkat çeken tespitlerden biri 2012 yılında yürürlüğe giren 6360 sayılı Büyükşehir Yasası oldu.

Kahveci, bu düzenleme ile binlerce köy ve beldenin mahalle statüsüne dönüştürüldüğünü, yaklaşık 10,5 milyon kişinin idari olarak kent nüfusu içinde gösterildiğini belirterek, bunun kırsal nüfusa ilişkin değerlendirmelerde önemli bir yanılgıya yol açtığını ifade etti.

"Gerçek kırsal nüfus yaklaşık 20 milyon"

Kahveci, TÜİK'in idari kayıtlarının tek başına yeterli olmadığını belirterek FAO verileri ile TÜİK'in 1 kilometrekarelik fiziksel grid çalışmasının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Bu verilere göre Türkiye'nin gerçek kırsal nüfusunun yaklaşık 20 milyon kişi seviyesinde olduğunu belirten Kahveci, kırsal nüfusun sanıldığı kadar hızlı erimediğini, daha çok yavaş ve kontrollü bir çözülme süreci yaşandığını dile getirdi.

"Kırsal yaşlanıyor ama genç nüfus hala var"

Analizde dikkat çekilen bir diğer konu ise yaş dağılımı oldu.

Kahveci, büyükşehir olmayan 51 ilde kırsal nüfusun yaşlandığını ancak buna rağmen 15-29 yaş grubunda önemli bir genç nüfusun bulunduğunu belirterek, bu kitlenin doğru politikalarla üretimde tutulabileceğini ifade etti.

Çiftçilerin büyük bölümü gerçek maliyetini hesaplayamıyor

Kahveci'nin analizinde ekonomik tespitler de yer aldı.

Buna göre çiftçilerin önemli bir bölümü aile işçiliği, makine amortismanı ve finansman maliyetlerini hesaplamadığı için üretim sonunda elde ettiği geliri kâr olarak değerlendirebiliyor. Bu durum ise işletmelerin öz sermayesini zamanla tüketmesine neden oluyor.

Çözüm önerisi: Devlet yeniden kırsala dönmeli

Ergin Kahveci, kırsal kalkınmanın yalnızca tarımsal desteklerle sağlanamayacağını belirterek devletin eğitim, sağlık, tarım danışmanlığı ve sosyal hizmetlerle yeniden kırsalda güçlü şekilde yer alması gerektiğini savundu.

Analizde ayrıca kadın ve gençlerin üretime katılımının artırılması, finansal okuryazarlığın geliştirilmesi, kooperatiflerin güçlendirilmesi ve teknolojik tarım yatırımlarının teşvik edilmesi gerektiği vurgulandı.

Kahveci, önerdiği "Kültür ve Sosyo-Ekonomi Kuşağı Projesi" ile kırsalın sadece üretim alanı olarak değil, sosyal ve ekonomik kalkınmanın merkezi olarak yeniden yapılandırılmasını önerdi.

Kahveci'nin aktardığı bilgilere göre plan, Çin Komünist Partisi'nin 2035 yılına kadar tarım ve kırsal alanlarda tam modernizasyon hedefinin en önemli aşamalarından birini oluşturuyor.

Hedef 50 milyon ton ilave tahıl üretimi

Plana göre Çin, önümüzdeki beş yılda tahıl üretim kapasitesini artırmayı hedefliyor. Bu kapsamda ülke genelinde 720 ilçe özel üretim alanı olarak belirlendi. Bu bölgelerde ileri tarım teknolojileri uygulanarak yaklaşık 50 milyon ton ilave tahıl üretimi sağlanması amaçlanıyor.

Böylece Çin'in tahıl üretim kapasitesinin 725 milyon metrik tona çıkarılması hedefleniyor.

Teknoloji merkezde olacak

Kahveci'nin paylaşımına göre yeni stratejinin merkezinde tarımsal teknoloji bulunuyor.

Plan kapsamında;

• Geliştirilmiş tarım arazileri,
• Yüksek verimli tohumlar,
• Modern tarım makineleri,
• Dijital üretim teknikleri,
• Verimliliği artıran yeni üretim modelleri

bir arada uygulanarak üretim artışının sağlanması hedefleniyor.

Tarım ithalatında yeni strateji

Çin sadece üretimi artırmayı değil, küresel tarım ticaretindeki konumunu da güçlendirmeyi planlıyor.

Bu kapsamda tarım ithalatının daha fazla ülkeye yayılması, dışa bağımlılık risklerinin azaltılması ve uluslararası pazarlarda rekabet edebilecek güçlü yerli tarım şirketlerinin oluşturulması hedefleniyor.

Tarım turizm ve e-ticaretle entegre edilecek

Plan yalnızca tarımsal üretimi kapsamıyor.

Kırsal kalkınma stratejisi kapsamında tarımın turizm, kültür ve e-ticaret ile bütünleştirilmesi, ürünlerin katma değerinin artırılması, işleme sanayisinin geliştirilmesi ve soğuk zincir altyapısının güçlendirilmesi de öncelikler arasında yer alıyor.

Ergin Kahveci, söz konusu planın Çin'in artık geçiş sürecini tamamlayarak 2035 yılına kadar güçlü bir tarım ülkesi olma hedefi doğrultusunda modern, teknoloji odaklı ve yüksek verimli üretim modeline geçtiğinin önemli bir göstergesi olduğunu ifade etti.

Programda, tarımın yalnızca ekonomik değil, gıda güvenliği, kırsal istihdam, doğal kaynakların korunması ve ulusal bağımsızlık açısından stratejik bir sektör olduğu vurgulandı. Parti, çiftçiyi borç, belirsizlik ve ithalat baskısı altında bırakan anlayışı değiştirmeyi hedeflediğini belirtti.

Planlı üretim modeli

Programda tarımsal üretimde planlamanın esas alınacağı belirtilirken, stratejik ürün haritaları hazırlanacağı ifade edildi. Böylece üretimin ihtiyaçlara göre yönlendirilmesi hedefleniyor.

Destekler zamanında ödenecek

Yeni Parti, tarımsal desteklerin önceden açıklanacağını, eksiksiz ve zamanında ödeneceğini vaat etti. Ayrıca üreticinin en önemli maliyet kalemleri olan mazot, gübre, yem, sulama ve enerji giderlerini azaltacak desteklerin güçlendirileceği ifade edildi.

Küçük üreticiye özel destek

Programda küçük üreticiler, aile işletmeleri, kadın çiftçiler ve genç çiftçiler için özel destek mekanizmalarının uygulanacağı belirtilirken, kooperatifçilik ve üretici birliklerinin yaygınlaştırılması da hedefler arasında yer aldı.

Ürün doğrudan tüketiciye ulaştırılacak

Parti programında tarımsal ürünlerin aracılık maliyetlerini azaltacak şekilde doğrudan tüketiciye ulaşmasını sağlayacak mekanizmaların kurulacağı ifade edildi.

Dijital tarım ve iklim vurgusu

Yeni Parti, akıllı tarım uygulamalarının yaygınlaştırılacağını, sensörlü sulama sistemleri, dijital izlenebilirlik ve iklim erken uyarı sistemlerinin kullanılacağını açıkladı. Kuraklığa dayanıklı üretim modellerinin destekleneceği, tarım sigortalarının kapsamının genişletileceği ve afet sonrası ödemelerin hızlandırılacağı da programda yer aldı.

Gıda denetimleri artırılacak

Programda ayrıca gıda sahteciliği ve tağşişle mücadelenin güçlendirileceği, denetimlerin artırılacağı belirtilirken, kırsalda eğitim, sağlık, ulaşım, internet ve sosyal konut gibi hizmetlerin geliştirilerek yaşam kalitesinin yükseltilmesinin hedeflendiği ifade edildi.

Umutlu'nun hesabına göre, 100 HP gücündeki bir traktörün yakıt deposunu doldurmanın maliyeti artık 12 bin 500 TL seviyesine ulaştı.

Paylaşımda, yaklaşık 300 dönüm kuru tarım yapan bir üreticinin yıllık mazot tüketiminin 2 bin litre civarında olduğu belirtilirken, bu tüketim üzerinden hesaplandığında çiftçinin yalnızca mazot giderinin yaklaşık 160 bin TL'ye çıktığı ifade edildi.

Mazot, tarımsal üretimde sürümden ekime, ilaçlamadan hasada kadar hemen her aşamada kullanılan temel girdiler arasında yer alıyor. Bu nedenle akaryakıt fiyatlarındaki her artış, doğrudan üretim maliyetlerine yansırken, çiftçilerin karlılığını da olumsuz etkiliyor.

Tarım sektöründe son dönemde gübre, yem, elektrik ve işçilik maliyetlerinin yanı sıra mazot fiyatlarındaki yükseliş de üreticinin en önemli gider kalemlerinden biri olmaya devam ediyor.

Finansman kapsamında şirket, 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenen Malatya'da yeni bir maden suyu ve alkolsüz içecek üretim tesisi kuracak. Kaynak, tesisin inşasının yanı sıra üretimde kullanılacak makine ve ekipmanların temininde de kullanılacak.

Üretim kapasitesi ve ihracat artacak

1912 yılında Bursa'da kurulan Uludağ İçecek, maden suyu, aromalı maden suyu, limonata, gazlı içecekler, doğal kaynak suyu ve enerji içeceği üretimi gerçekleştiriyor.

Yeni yatırım sayesinde şirketin üretim kapasitesini artırması ve başta çevre ülkeler olmak üzere ihracat pazarlarına daha güçlü hizmet vermesi hedefleniyor.

Güneş enerjisi kullanılacak

Malatya'da kurulacak tesisin çevreci üretim anlayışıyla tasarlandığı belirtildi.

Tesiste;

• Kaynak verimliliği yüksek üretim ekipmanları kullanılacak.
• Çatıya güneş enerji sistemi kurulacak.
• Yeşil bina standartlarına uygun tasarım uygulanacak.
• Birim üretim başına karbon emisyonunun azaltılması hedeflenecek.
• Deprem bölgesinde istihdama katkı sağlayacak

Yatırımın yalnızca üretim kapasitesini artırması değil, depremden etkilenen bölgede ekonomik canlanmaya da katkı sunması bekleniyor.

Yeni tesisle birlikte doğrudan ve dolaylı istihdamın artması, tedarik zincirinin güçlenmesi ve lojistik başta olmak üzere birçok sektörde ekonomik hareketlilik oluşturulması amaçlanıyor.

Gençlere mesleki eğitim desteği

Proje kapsamında yerel eğitim kurumlarıyla iş birliği yapılarak gençlere yönelik mesleki eğitim programları da hayata geçirilecek.

Bu programlarla gençlerin sektörün ihtiyaç duyduğu teknik becerileri kazanması ve istihdama daha kolay erişmesi hedefleniyor.

EBRD: Yeşil dönüşüm ve bölgesel kalkınmaya katkı sağlayacak

EBRD Gıda ve Tarım İşletmeleri Direktör Yardımcısı Burcu İslam Fani, finansmanın hem sürdürülebilir üretimi hem de deprem bölgesindeki ekonomik toparlanmayı destekleyeceğini belirterek, yatırımın yeşil dönüşüm, özel sektörün güçlendirilmesi ve kapsayıcı kalkınma hedefleriyle uyumlu olduğunu ifade etti.

Uludağ İçecek Grup Finans Müdürü Doğan Güneş Susuz ise EBRD'den sağlanan uzun vadeli yatırım finansmanının hem şirketin sürdürülebilir büyüme stratejisine hem de Türkiye ekonomisine duyulan uluslararası güvenin önemli bir göstergesi olduğunu söyledi.

Tarım politikaları uzmanı Ergin Kahveci, sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede, yeni uygulamanın Türkiye'nin ABD pazarındaki rekabet gücü üzerinde etkiler oluşturabileceğini belirtti.

Türkiye yüzde 12,5'lik tarife grubunda

Kahveci'nin aktardığı bilgilere göre, yeni uygulamada ülkeler "zorla çalıştırma" uygulamalarına yönelik mevzuatlarına göre farklı tarife gruplarında değerlendirildi.

Buna göre;

• Zorla çalıştırma ithalat yasağı getiren veya bu yönde taahhütte bulunan ülkelere yüzde 10,
• Bu yönde düzenlemesi bulunmayan ülkelere ise yüzde 12,5 ek gümrük vergisi uygulanacak.

Türkiye ikinci grupta yer alıyor.

Hangi sektörler etkilenebilir?

Kahveci, Türkiye'nin ABD'ye yıllık yaklaşık 16-16,5 milyar dolar seviyesinde mal ihracatı gerçekleştirdiğini belirterek, yeni tarifenin özellikle şu sektörlerde rekabet baskısı oluşturabileceğini ifade etti:

• Tekstil ve hazır giyim
• Halı ve yer kaplamaları
• Mücevher
• Otomotiv yan sanayi
• Makine
• Elektrik-elektronik
• Doğal taş ve inşaat malzemeleri

"Küresel ticarette güç dengesi değişiyor"

Paylaşımında küresel ticarette yalnızca üretim gücünün yeterli olmadığını vurgulayan Kahveci, ülkelerin pazarlık gücü ve stratejik konumlarının giderek daha belirleyici hale geldiğini ifade etti.

Kahveci, "Arz her zaman avantaj olmuyor. Talep her zaman dezavantaj olmuyor. Güç ve kuvvet dengesini doğru kullanma dönemindeyiz." değerlendirmesinde bulundu.

"Fındık gibi stratejik ürünleri tartışmaya açıyoruz"

Türkiye'nin sahip olduğu stratejik ürünlerde daha güçlü bir politika izlemesi gerektiğini savunan Kahveci, dünya fındık üretimindeki lider konuma rağmen ürünün değerinin yeterince korunamadığını dile getirdi.

Kahveci, küresel ticaret savaşlarının giderek sertleştiği bir dönemde Türkiye'nin stratejik ürünlerde pazarlık gücünü daha etkin kullanması gerektiğini ifade etti.

Kuru üzüm fiyatlarının üretim maliyetlerinin gerisinde kaldığını belirten Sunat, üreticinin emeğinin karşılığını alabilmesi için kuru üzüm alım fiyatının en az 180 lira olarak açıklanması gerektiğini ifade etti.

"Üretici önünü göremiyor"

Sunat, maliyetlerde yaşanan hızlı artışa dikkat çekerek, kuru üzüm fiyatlarının son yıllarda aynı oranda yükselmediğini söyledi.

2023 yılında 100 lira olan kuru üzüm fiyatının 2024'te 110 liraya, 2025'te ise 120 liraya yükseldiğini hatırlatan Sunat, buna karşın gübre, ilaç, mazot, işçilik ve diğer üretim giderlerinde çok daha yüksek artışlar yaşandığını belirtti.

Bu nedenle üreticinin yeni sezon fiyatını beklediğini ifade eden Sunat, Tarım ve Orman Bakanlığının fiyatı gecikmeden açıklaması gerektiğini söyledi.

"Aynı hata bu yıl yapılmamalı"

Geçtiğimiz yıl kuru üzüm alım fiyatının hasadın başlamasından yaklaşık üç hafta sonra açıklandığını hatırlatan Sunat, bu durumun üreticiyi belirsizlik içinde bıraktığını dile getirdi.

Bu yıl aynı tablonun yaşanmaması gerektiğini belirten Sunat, fiyatın hasat öncesinde açıklanmasının üretici açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.

"Üzüm sektörü küçülüyor"

Yanlış planlama ve öngörüsüz tarım politikalarının üzüm sektörünü olumsuz etkilediğini savunan Sunat, son beş yılda ekim alanlarının yüzde 7, üretim miktarının yüzde 17 ve verimin yüzde 11 azaldığını söyledi.

Kuru üzüm ihracat miktarının da gerilediğini belirten Sunat, 2025 yılında son 25 yılın en düşük ihracat seviyelerinden birinin görüldüğünü ifade etti.

"Yaş üzümde fiyat 20 liraya kadar düştü"

Yaş üzüm fiyatlarının da üreticiyi memnun etmediğini belirten Sunat, bazı bölgelerde kilogram fiyatının 20 liraya kadar düştüğünü, mevcut fiyatlarla üreticinin maliyetini dahi karşılayamadığını dile getirdi.

İç tüketimin artırılması çağrısı

Şenol Sunat, üzüm sektörünün yalnızca ihracata bağımlı kalmaması gerektiğini belirterek iç tüketimi artıracak politikaların hayata geçirilmesini istedi.

Okullarda öğrencilere kuru üzüm dağıtılması ve Türk Hava Yolları'nın ikramlarında kuru üzüme yer verilmesi önerisinde bulunan Sunat, üzümün sağlıklı beslenme açısından önemine dikkat çekti.

Ayrıca kuru üzüm tüketiminin teşvik edilmesi amacıyla kapsamlı bir devlet politikasının oluşturulması gerektiğini ifade etti.

Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü (HAYGEM) eski Daire Başkanı Dr. Ender Burçak, sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede, söz konusu üç düzenlemenin birbirinden bağımsız ele alınmaması gerektiğini belirterek, değişikliklerin birlikte okunduğunda hayvan hastalıklarıyla mücadelede yeni bir politika yaklaşımının benimsendiğini ortaya koyduğunu ifade etti.

"Ari işletmeler yeni bir yönetim modeliyle ele alınıyor"

Burçak'a göre yönetmelik değişikliklerinin en dikkat çekici yönlerinden biri, ari işletmelere ilişkin uygulamaların yeniden yapılandırılması oldu.

Paylaşımında, arilik statüsünün askıya alınması, iptali, yeniden kazanılması ve izleme süreçlerinin daha ayrıntılı şekilde düzenlendiğine dikkat çeken Burçak, ari işletmelerin artık farklı bir yönetim modeli içerisinde değerlendirildiğini ifade etti.

Tarama testi ile kesin hastalık ayrımı öne çıkıyor

Dr. Ender Burçak'ın değerlendirmesinde öne çıkan bir diğer başlık ise tarama testleri ile kesin hastalık tanısı arasındaki hukuki ayrım oldu.

Burçak, özellikle tüberkülozda tüberkülin testinde reaktör çıkan hayvanların artık tek başına hastalık çıkışı veya arilik statüsünün kaybı anlamına gelmediğini, brusellozda da benzer bir yaklaşımın benimsendiğini belirtti.

Değerlendirmeye göre yeni düzenlemeler, tarama testinde pozitif çıkan hayvanlarla bakteriyolojik olarak kesin hastalık tanısı alan vakaları birbirinden ayıran bir sisteme işaret ediyor.

Biyogüvenlik ve risk yönetimi güçlendiriliyor

Burçak, yönetmelik değişikliklerinin yalnızca hastalıkla mücadeleye değil, hastalığın işletmelere giriş riskinin azaltılmasına da odaklandığını ifade etti.

Ari olmayan sürülerden ari işletmelere yapılacak hayvan girişlerinde izolasyon ve iki aşamalı test zorunluluğu getirilmesini bu yaklaşımın önemli bir göstergesi olarak değerlendiren Burçak, test takvimlerinin de daha sistematik hale getirildiğini kaydetti.

Brusellozla mücadelede ise izleme stratejisinin değiştiğini belirten Burçak, "30 aylıktan küçük" hayvanlar yerine "12 ayın üzerindeki" hayvanların esas alınmasının, üreme çağındaki popülasyona odaklanan yeni bir risk yönetimi anlayışını yansıttığını ifade etti.

Ari işletmelerde tazminat gerçekten kaldırıldı mı?

Dr. Ender Burçak, en fazla tartışılan konunun ise ari işletmelerde tazminat uygulaması olduğunu belirtti.

Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliği'ndeki "resmi olarak tüberkülozdan veya brusellozdan ari işletmelerdeki sığırlar hariç" ifadesinin ilk bakışta tazminatın tamamen kaldırıldığı izlenimi oluşturduğunu belirten Burçak, diğer iki yönetmelikle birlikte değerlendirildiğinde bunun doğru olmadığını kaydetti.

Burçak'a göre yapılan değişiklik, tazminat uygulamasının kaldırılması değil, hangi durumlarda ödeme yapılacağının yeniden tanımlanması anlamına geliyor.

Hangi durumlarda tazminat ödenecek?

Burçak'ın değerlendirmesine göre yeni düzenlemeyle;

• Ari işletme programına ilk kez başvuran işletmelerde tespit edilen pozitif hayvanlar,
• Bakteriyolojik olarak doğrulanmış tüberküloz ve bruselloz vakaları,
• Karantina sürecinde kesin teşhisle doğrulanan bazı tüberküloz vakaları,
• Kesimhanede tüberküloz tespit edilen karkaslar

için tazminat uygulaması devam edecek.

Buna karşılık, ari işletmelerin rutin izleme testlerinde yalnızca seropozitif (bruselloz) veya yalnızca reaktör (tüberküloz) olarak belirlenen hayvanlar için tazminat ödenmeyeceği değerlendirmesinde bulundu.

"Yeni yaklaşımın sahadaki etkisi zamanla görülecek"

Dr. Ender Burçak, üç yönetmeliğin birlikte değerlendirildiğinde temel amacın kesin hastalık ile tarama testlerinde elde edilen pozitif sonuçların hukuken birbirinden ayrılması olduğunu ifade etti.

Burçak, bu yaklaşımın gereksiz arilik kayıplarını önlemeyi, biyogüvenliği güçlendirmeyi, sürü sağlığı statüsünü korumayı ve tazminat sistemini bu yeni hukuki çerçeveye uyumlu hale getirmeyi hedeflediğini belirtti.

Eski HAYGEM Daire Başkanı, mevzuat değişikliklerinin sahadaki etkilerinin uygulamayla birlikte daha net görüleceğini ifade ederken, yeni düzenlemelerin Ari İşletmeler Yönergesi üzerinde oluşturacağı etkilerin de yakından takip edilmesi gerektiğini vurguladı.

Bakan Yumaklı, günlük alım miktarının hasadın yoğunlaşmasıyla birlikte 370 bin tona ulaştığını belirterek, “Kışın bir ayda sattığımız hububat miktarını bugün bir günde alıyoruz” dedi.

2023’e göre alım hacmi iki katından fazla arttı

Yumaklı’nın verdiği bilgilere göre, TMO’nun 2026 sezonundaki alım hacmi 2023 yılına kıyasla önemli ölçüde yükseldi.

• 2023’te aynı dönemde: 3,4 milyon ton hububat alımı yapıldı.
• 2026’da aynı dönemde: 8,3 milyon ton hububat alımı gerçekleştirildi.
• Artış: Alım miktarı iki katından fazla yükseldi.

Günlük ortalama alım miktarı sezon başında 200 bin ton seviyesindeyken, son günlerde 370 bin tona ulaştı.

Konya ilk sırada yer aldı

TMO’nun alımları ülke genelinde yaklaşık 650 alım noktasında sürüyor. Bölgesel bazda en fazla alım İç Anadolu Bölgesi’nde gerçekleşirken, il bazında Konya ilk sırada yer aldı.

• Konya’daki alım miktarı: 1,3 milyon tonun üzerinde
• En yoğun bölge: İç Anadolu Bölgesi
• Toplam alım noktası: Yaklaşık 650

TMO alımları durduracak iddialarına yanıt

Bakan Yumaklı, TMO depolarının dolduğu gerekçesiyle alımların durdurulacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını söyledi.

Yumaklı, lisanslı depoların yanı sıra silo, depo, hangar ve uygun açık yığın sahalarının kullanıldığını belirterek, depo doluluk oranlarının yüzde 65-70 seviyesinde olduğunu açıkladı.

“TMO’nun depolarının dolması nedeniyle alımı durduracağı yönündeki iddialar gerçeği yansıtmıyor. Son ürün gelene kadar alımlar sürecek.”

Randevu sisteminde yüzde 87 gerçekleşme oranı

Üreticilerin ürünlerini düzenli teslim edebilmesi için uygulanan randevu sistemi kapsamında:

• 12,6 milyon ton ürün için randevu verildi.
• 272 bin üreticiye 450 bin randevu oluşturuldu.
• Randevu gerçekleşme oranı yüzde 87 oldu.
• Toplam randevu kapasitesi 17,8 milyon ton olarak açıklandı.
• Kapasite doluluk oranı yüzde 72 seviyesinde gerçekleşti.

34,3 milyar lira üreticilerin hesaplarına aktarıldı

Bakan Yumaklı, ürün bedellerinin kanuni esaslar doğrultusunda 21’inci günden itibaren üreticilerin hesaplarına yatırıldığını belirtti.

“Şu ana kadar 34,3 milyar lira üreticilerin hesaplarına aktarıldı, ödemeler düzenli olarak sürüyor.”

TMO satış fiyatları açıklandı

Yumaklı ayrıca, TMO’nun hububat satışlarına 1 Ekim itibarıyla başlayacağını duyurdu. Açıklanan satış fiyatları şöyle:

• 1. Grup makarnalık buğday: 18.500 TL
• 1. Grup ekmeklik buğday: 18.500 TL
• 1. Grup arpa: 14.000 TL

Bakan Yumaklı: Alımlar son ürün gelene kadar sürecek

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, TMO’nun 2026 hububat alım sezonunda üreticilerin mağduriyet yaşamaması için tüm depolama imkanlarının kullanıldığını belirtti.

Yumaklı, “Çiftçimizin emeğinin karşılığını eksiksiz alması ve piyasada istikrarın korunması için alımlar son ürün gelene kadar devam edecek” dedi.

Edinilen bilgilere göre Tarım Kredi Marketlerin İzmir Çiğli'nde görev yapan bir mağaza müdürü, kendi adına kurduğu şirket üzerinden Tarım Kredi Market'in ürünlerini usulsüz şekilde piyasaya sattı.

Sistem nasıl işledi?

Mağaza müdürünün, market deposu üzerinden ürün siparişi verdiği, depoya gelen ürünleri ise market satış sistemine girmeden kendi şirketi aracılığıyla üçüncü kişilere sattığı öğrenildi.

Ürün almak isteyen kişilerden kamyon bazında sipariş aldığı, ödemeleri elden topladığı, "Parayı verin, ürününüz iki gün içinde gelir" diyerek sevkiyat organize ettiği belirtildi.

Bu yöntemle depodan çıkan ürünlerin market stoklarından düştüğü ancak market kasasında bu ürünlere ilişkin herhangi bir satış kaydının bulunmadığı öğrenildi.

Milyonlarca liralık zarar

İlk tespitlere göre olay nedeniyle oluşan zararın 10 milyon ile 30 milyon lira arasında olduğu değerlendiriliyor.

Usulsüzlüğün ortaya çıkmasının ardından mağaza müdürünün ortadan kaybolduğu, olaydan sorumlu olduğu değerlendirilen bölge müdürünün ise iş akdinin feshedildiği öğrenildi.

Denetim sistemi yeniden tartışılıyor

Ortaya çıkan olay, Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği ve iştiraklerde denetim mekanizmalarını yeniden gündeme taşıdı.

Bir mağaza müdürünün uzun süre boyunca depodan ürün sipariş edip bunları resmi satış kayıtlarına girmeden dışarıya satabilmiş olması, kurumun stok kontrolü, sevkiyat takibi ve iç denetim süreçlerine ilişkin ciddi soru işaretleri doğurdu.

Tarım Kredi Market'in olayla ilgili başlattığı incelemenin sürdüğü öğrenilirken, soruşturmanın derinleşmesiyle birlikte yeni görev değişikliklerinin yaşanabileceği belirtiliyor.

Hayvancılık sektöründe besilik materyal sıkıntısının yaşandığı, üreticilerin işletmelerine hayvan bulmakta zorlandığı bir dönemde, 2025 yılı programının ancak bir yıl sonra tamamlanabilmesi, ESK'nın besilik hayvan organizasyonunu yeniden tartışmaya açtı.

Bu haber de dikkatinizi çekebilir → İthal besilik hayvanlarda gübre tartışması yeniden alevlendi

2026 programı hala başlamadı

Dikkat çeken bir başka gelişme ise 2026 yılı ithal besilik dana programında yaşandı. Temmuz ayının sonuna gelinmesine rağmen, bu yıl ithal edilecek besilik danaların üreticiye teslimatı henüz başlamadı.

Böylece üreticiler bir yandan geçen yılın hayvanlarını teslim alırken, diğer yandan 2026 programının ne zaman başlayacağını bekliyor.

ESK'dan üreticiye: 'Bedava mal alıyorsunuz'

İskenderun Limanına yanaşan Goodness gemisinden inen ithal besilik sığırların gübreli olması dikkat çekerken, üreticiler hayvanlaarın üzerinde en az 7-8 kg gübre bulunduğunu ve bunu ESK yetkililerine itiraz ettiklerini kaydetti. Ancak beklenmedik bir tepkiyle karşılaştıklarını dile getiren üreticiler, "Bedavadan mal alıyorsunuz bir de itiraz mı ediyorsunuz" diyerek itirazlarının kabul edilmediğini kaydetti.

Bilindiği üzere ithal besilik sığırlar üreticiye 2025 yılında canlı kg 228 liradan satılmıştı. Bu fiyat, 2026'da 420 liraya çıkarıldı. ESK yetkilileri de 2026 yılı fiyatına göre fiyatı çok düşük kalan 2025 yılı hayvanların tesliminde üreticinin gübre tepkisine 'Bedavadan mal alıyorsunuz' şeklinde karşılık vermesi dikkat çekti. Üreticiler, "2025 yılı hayvanını 2026 yılında teslim eden bir kurum, üreticiye "Bedava mal alıyorsunuz" diyebilir mi?" diyerek duruma tepki gösterdiler.

Bilindiği üzere aynı dönemde Mersin/Taşucu limanına gelen gemiden indirilen hayvanların üstünde de yine ciddi bir gübre sorunu vardı. Üretici, canlı kiloya göre hayvanları teslim aldığı için, hayvanların üstündeki gübre miktarına göre ESK'ya ekstra bir ödeme yapıyor.

TMO'nun 19 Haziran tarihli hububat ve bakliyat piyasa göstergelerine göre, ekmeklik buğday, makarnalık buğday, yemlik arpa, mısır, çeltik ve bakliyat ürünleri serbest piyasa fiyatları ile borsa fiyatları karşılaştırmalı olarak yayınlandı. Aynı zamanda ürünlerin dünya piyasa verileri de paylaşıldı. Bir bakışta, piyasa verileri hakkında bilgi sahip olmanız için TMO piyasa göstergelerini sizler için derledik.

Fidan, Çavuşçugöl Mahallesi'nde 15 gün öncesine kadar ahırlarında Şap vakası olmadığını, ancak son iki haftadır hastalıkla boğuştuklarını dile getirdi. Bu durum, salgının coğrafi yayılımının devam ettiği ve bazı bölgelerde yeni vakaların ortaya çıktığı endişesini güçlendirdi.

Süt Verimi Yarıya İndi, Hayvanlar Kesime Gitti

Genç üretici Fidan, Şap hastalığının işletmelerine verdiği doğrudan zararı şu ifadelerle aktardı: "Süt verimimiz yarı yarıya düştü. Gebe hayvanlarımız maalesef buzağılarını attı. Hastalık nedeniyle besilik hayvanlarımızı henüz kesimliğe gelmeden, zorunlu olarak kestirmek zorunda kaldık."

Talha Emin Fidan, bütün bu kayıplar karşısında Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan tek bir beklentileri olduğunu belirtti: "Bu hastalığa kesin bir çözüm bulunsun. Bir daha böyle bir durumla karşılaşmak istemiyoruz."

Konya'dan gelen bu üzücü tablo, Bakanlığın uyguladığı yoğun aşılama ve karantina süreçlerine rağmen, virüsün bazı yerleşim yerlerinde yeni görülmeye devam ettiğini ve hastalığın, üreticiye çok yüksek bir finansal bedel ödettiğini bir kez daha gözler önüne serdi.

ÇİFTÇİ ZİRAAT BANKASI'NDAN UZAKLAŞTIRILMAK İSTENİYOR!

Umutlu, hazine destekli tarımsal kredilerde faiz oranlarında artışa gidilmesinin çiftçiyi Ziraat Bankası’ndan uzaklaştırarak, özel bankaların kucağına iteceğinin altını çizdi. Özellikle hazine destekli traktör kredilerinin çiftçinin traktör ihtiyacından ziyade ucuz finansmana ulaşmada bir araç olarak kullanıldığını bildiren Umutlu, “Çiftçi yaşamsal döngüsünü ucuz finansman kaynakları ile sağlayabiliyor. Traktör kredileri de bunun başında geliyordu. Burada şartların zorlaştırılmasını ben çiftçinin bile isteyerek özel bankaların kucağına itilmesi olarak okuyorum” dedi.

FAİZ KARARI TARIMSAL SERMAYE TRANSFERİNİN İLK ADIMI!

Bu kararı aynı zamanda tarımsal sermaye transferinin de ilk adımı olarak gördüğünü ifade eden Umutlu, faiz kararının çiftçinin ihtiyacının üstünde traktör alımının önüne geçileceği şeklinde bir değerlendirmenin ise çok yüzeysel bir bakış olduğunun altını çizdi.

Traktör piyasasında bir şişkinlik olduğunu, bunu bir sektör temsilcisi olarak söylediğini dile getiren Umutlu, hükümetin faiz kararı ile müdahale etmese de sektörün iç dinamikleri ile sağlıklı büyüme trendine kavuşacağını bildirdi. Ancak faiz kararının iyi okunması gerektiğinin altını çizdi.

Hasat edilmeyen ürünlerin imhasının uzamasında, greyder şoförlerinin vicdanen rahatsız olup işi yavaşlatmalarının etkili olduğu ifade ediliyor.

Ekim yapan çiftçiler, ürünün hasat edilerek kurumlara bağışlanmasını talep etse de Tarım Bakanlığı bu öneriyi kabul etmedi. Bakan Yumaklı’nın ise çiftçilerle görüşmesinde, ekili alanın hasadına kesinlikle izin verilmeyeceğini söylediği belirtiliyor.

Ancak videonun ardından ortadan kaybolan Vural, Nevşehir’de patates üreticilerinin yaptığı basın açıklamasına bile katılmamıştı.

Haftalar sonra A Haber’de ortaya çıkan çiftçi, muhabirin sorularını yanıtlarken patateslerin Dubai’ye ihraç edildiğini söyledi. Çiftçi Vural, daha önce videoda dile getirdiği sorunların hiçbirine değinmezken, çiftçinin zararda olduğunu belirttiği anda da röportaj kesildi.

Tarım sektöründe 22 yıldır aynı koltukta oturan Bayraktar’ın, çiftçinin yaşadığı zorlukları yerinde görmek üzere yaptığı bu ziyarette toprağa bile basmaktan kaçınması, sosyal medyada ve kamuoyunda eleştirilere neden oldu. Çiftçiler, yıllardır çözüm bekleyen sorunlarına karşılık sembolik ziyaretler ve göstermelik açıklamalarla karşılaştıklarını dile getirerek tepki gösterdi.

Siz de düşüncelerinizi paylaşın, galoşlu tarla ziyaretini nasıl değerlendiriyorsunuz? Yorumlarınızı haberin altına bekliyoruz.

Türkiye'nin Yerli Koyun Irkları Listesi

1. Akkaraman
2. Morkaraman
3. Kangal Akkaraman
4. İvesi
5. Dağlıç
6. Kıvırcık
7. Sakız
8. Orta Anadolu Merinosu
9. Anadolu Merinosu
10. Karacabey Merinosu
11. Karayaka
12. Ramlıç
13. Pırlak
14. Pırit
15. Karya
16. Polatlı Koyunu
17. Bafra Koyunu
18. Şavak Akkaraman
19. Tahirova
20. Koçeri
21. Zom
22. Karakaş Koyunu
23. Eşme Koyunu
24. Norduz Koyunu
25. Gökçeada
26. Acıpayam
27. Malya
28. Hemşin
29. Herik
30. Tuj
31. Karagül
32. Güney Karaman
33. Çine Çaparı

Hüseyin Yağız, yaşadıklarını şöyle anlattı: "27 yıldır Aydın Tarım Kredi ortağıyım. Ekim ayında gittim yonca tohumu aldım. 3 torba tohum aldım. 8100 lira para verdim. Bana fatura vermediler. Yan tarladaki komşum açık tohum aldı onunki çıktı benim tohum çıkmadı.

Tarım Kredi Müdürünün yanına gittim. Tohumda sorun var dedim. Müdürde firmayı aradı. Firmanın elemanı geldi ondan daha güzel olacak acele etme dedi. Geçen hafta yine gittim, firma gelmedi. İki gün daha sabret dediler. Bana firmanın numaralarını veriyorlar. Ben firmadan tohum almadım. Ben Tarım Kredi'den tohum aldım. Faturamı istedim. Yoncada destek var. fatura yok ben desteği nasıl alacam.

Ben faturayı ısrar edince keşmeyi unutmuşuz dediler. El altından tohum mu satıyorsunuz? Çıkış fişi kesilen bir malın faturası olmaz mı? Bu tohumu belgesiz satma yetkisi nereden geliyor? Faturam olmuş olsaydı Tarım ilçeden zarar ziyan tespit ettirip ben bu zararı karşılatırdım"

ÇİFTÇİDEN DİLAN POLAT TEPKİSİ: KEŞKE EKMESEYDİM!

Bursa’da çiftçilik yapan Sinan Çiftçi, geçen sene 25 liradan sattığı salçalık biberi bu sene 5 liraya bile satamadığını belirterek, tepkisini çektiği bir video ile dile getirdi. “Salçalık biber geçen sene 25 liraydı bu sene 5 liraya alan yok” diyen Çiftçi, “Görüyorsunuz cam gibi çok güzel. İşçilik maliyetini bile karşılamıyor. Geçen seneye göre girdi maliyetleri 3 katına yükseldi. Şimdi diyorlar ki neden ektin? Keşke ekmeseydin. Evet, haklılar keşke ekmeseydim. Domates biber ekmek yerine keşke Dilan Polat gibi bir güzellik merkezi açsaydım. Keşke Engin Polat gibi kara para aklasaydım” dedi.

Bakan Yumaklı, ‘Kenevir ektiniz ne yapacağız?’ derken, Bestil ‘Önümüzü açacaksınız’ karşılığını verdi.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN: KENEVİR ÜRETİMİNE YENİDEN BAŞLIYORUZ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2019 yılında yaptığı bir konuşmada kenevir üretiminin yeniden başlamasıyla ilgili çalışmaların başlatıldığını belirterek, "Bize dost görünen düşmanlar ülkemden kenevir üretimini aldı. Biz keneviri ithal ediyoruz. Kenevire dayalı yapılması gereken şeyler varsa ithal ürünlerle yapılıyor. Gıda Tarım Bakanlığı bu konuda çalışmalara başlıyor. Birilerinin bu işi başlatması lazımdı. Şu anda biz de bunun çalışmasını yapıyoruz." demişti. 

KONYA'DA DA KENEVİR ÜRETİMİNE İZİN VERİLMİŞTİ!

Kenevir üretimi ile ilgili Konya'da da gerekli izinler verilmişti. Bu yıl Konya/Çumra ilçesinde 20 dekar alanda uzun bir aradan sonra ilk kez kenevir ekimi gerçekleştirilmişti. 

HAYVANLAR DAHA AĞIR GELMESİ İÇİN GEMİLER YIKANMIYOR!

Görgü tanıkları hayvanların üzerinde ortalama 25-30 kg gübre bulunduğunu belirtirken, gübre miktarı kadar hayvanın canlı ağırlık kilosu da artıyor. ESK, hayvanın üzerindeki gübreyi de canlı ağırlıktan sayarak üreticiden fazladan para alıyor. Besilik ithalatının özel sektör tarafından yapıldığı dönemde böyle bir durumun yaşanmadığı, gemilerin en az iki kere yıkandığını ancak mevcut durumda hayvanların canlı ağırlık kilosunun daha ağır gelmesi için gemilerin bilerek yıkanmadığı kaydediliyor. 

ÜRETİCİ GÜBRENİN KİLOSUNA 192 LİRA ÖDÜYOR!

İthal besilik dananın, canlı ağırlık fiyatı 6 dolar yani 192 liradan üreticiye satıldığı düşünülürse, 30 kg gübrenin karşılığı 5760 lira ediyor. Bu rakam da üreticinin nasıl soyulduğunu gözler önüne sererken, birilerinin de buradan nasıl bir vurgun yaptığını ortaya koyuyor.

Üreticiler, hayvanların üzerindeki yoğun gübreden dolayı tepki gösterirken, Et ve Süt Kurumu'nun buradaki gübre vurgununa sessiz kalması dikkat çekiyor.