Siyasiler Özür Diledi, Türkşeker "Aksama Yok" Dedi

Burdur’da fabrikaya pancar alımının yapılamaması ve çarkların dönmemesi üzerine 24 Ekim’de açıklama yapan AK Parti Burdur İl Başkanı Mustafa Özboyacı, üretimde teknik nedenlerden ötürü gecikme yaşandığını açıkça kabul etmişti. Özboyacı, Çarşamba Şeker Fabrikası’ndan istenen malzeme ve ekipmanların montajındaki uzamayı gerekçe göstererek, "Sorumluluğu üzerimize alarak çiftçilerimizden içtenlikle özür diliyoruz" demişti.

Yerel siyasetin ve sahanın kabul ettiği bu idari ve teknik gecikme gerçeğine rağmen, Türkşeker Genel Müdürlüğü’nün yayımladığı açıklamada "Süreçte aksama yaşanmadı, her şey plana uygun ilerledi" demesi, kamuoyunda "büyük skandalın üstü örtülüyor" yorumlarına neden oldu.

100 Bin Tonluk Nakliye Faturası ve Gizli Kayıplar Yanıtsız Kaldı

Tarımdan Haber’in ortaya koyduğu ve sosyal medyada yüz binlerce üreticiye ulaşarak devasa bir tepki dalgasına neden olan 100 bin ton pancarın Susurluk Şeker Fabrikası’na taşınacağı gerçeği, Türkşeker’in açıklamasında yer bulmadı. Kurum, devasa nakliye maliyeti ve kamu zararının hesabını vermekten kaçınırken, "üretim başladı" algısıyla sahadaki tepkiyi dindirmeye çalıştı.

Ancak fabrikadaki çalışanlardan edinilen teknik bilgiler, durumun vehametini artırıyor. Gelen yoğun tepkiler ve kamuoyu baskısı üzerine fabrikanın tam randımana girmeden, zoraki bir şekilde üretime sokulduğu kaydediliyor. İdeal çalışma rejimine oturması için daha 10-15 güne ihtiyaç duyulan tesiste, pancarın içerisindeki şekerin kristalleşemeyerek melas ve küspeye karıştığı, bunun da göz ardı edilen başka bir milli servet kaybına yol açtığı ifade ediliyor.

Siyasetin Kabul Ettiği İhmal, Kurum Tarafından Maskeleniyor

Burdur’da yaşanan bu süreç; yerel siyasetin plansızlığı itiraf edip özür dilediği idari beceriksizliği, tarlada bekleyen ürünleri ve Susurluk’a taşınacak 100 bin tonluk pancarın en az 150 milyon liralık nakliye faturasını, randımansız üretim yüzünden ziyan olan şeker varlığını ve tüm bu tablonun üstünü pembe masallarla örtmeye çalışan Türkşeker’in kaçamak açıklaması bir araya getirildiğinde ortada çok net bir yönetim ve planlama krizi olduğunu gözler önüne seriyor.

İşte Türkşeker Tarafından Yapılan O Açıklama:

Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. (TÜRKŞEKER), Burdur Şeker Fabrikası’nda son 30 yılın en kapsamlı revizyon ve modernizasyon çalışmasını tamamlamıştır. Çalışmalar, fabrikayı yeni kampanya dönemine tam kapasiteyle hazırlamak üzere planlı bir takvim içinde yürütülmüştür. Fabrikanın kapasitesini ve çalışma koşullarını güçlendiren bu yatırım, Burdur’un tarımsal üretimine uzun vadeli katkı sağlayacaktır.

Çalışmalar haziran ayından itibaren planlamaya uygun şekilde sürdürülmüştür. Montaj, test ve kontrol süreçlerinin her aşamasında teknik ekipler sahada görev yapmıştır. Süreçte herhangi bir aksama yaşanmamış olup tüm revizyon süreci plana uygun ilerlemiştir.

Şeker üretimine başlayan Burdur Şeker Fabrikası, yapılan yatırımlarla, 2026/2027 kampanya döneminde daha modern, verimli ve güvenli koşullarda üretimine devam etmektedir. Bu sayede fabrika, kampanya boyunca bölge üreticilerinin pancarını zamanında ve düzenli biçimde işleyecektir.

Tarım ve Orman Bakanlığımızın desteğiyle hayata geçirilen bu yatırım, Türkiye Şeker Fabrikaları’nın Burdur’daki üretim gücünü artırırken bölgedeki çiftçimizin emeğine değer katmayı sürdürecektir.

Cumhuriyet’e giden yol Meclis’le açıldı

Mustafa Kemal Atatürk’ün 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkışıyla başlayan mücadelede, 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılması belirleyici bir adım oldu. Savaşın yönetimini üstlenen Meclis, millet iradesinin merkezi haline geldi.

Askeri zaferin ardından Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanması ve Ankara’nın başkent olarak belirlenmesiyle yeni devletin kuruluş süreci ilerledi. Artık yönetim biçiminin adının konulması ve devlet başkanlığı konusunun çözülmesi gerekiyordu.

Çankaya’da verilen karar Meclis’e taşındı

Hükümetin istifasının ardından yaşanan siyasi tıkanıklık, yönetim sisteminde değişikliği gündeme getirdi. Mustafa Kemal Paşa, 28 Ekim 1923 akşamı Çankaya’da bir araya geldiği çalışma arkadaşlarına Cumhuriyet’i ilan etme kararını açıkladı.

O gece İsmet Paşa ile hazırlanan anayasa değişikliği, ertesi gün Meclis gündemine taşındı. Böylece Cumhuriyet düşüncesi, devletin yönetim biçimini belirleyen hukuki düzenlemeye dönüştü.

29 Ekim’de tarihi karar

TBMM’deki görüşmelerin ardından Cumhuriyet, 29 Ekim 1923 akşamı saat 20.30’da ilan edildi. Meclis salonunda alkışlarla karşılanan kararın ardından yapılan cumhurbaşkanlığı seçiminde, oylamaya katılan 158 milletvekilinin tamamı Mustafa Kemal Paşa’ya oy verdi.

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı seçilen Atatürk, Meclis’te yaptığı konuşmayı şu sözlerle tamamladı:

“Türkiye Cumhuriyeti mesut, muvaffak ve muzaffer olacaktır.”

103 yıllık ortak miras

Cumhuriyet’in ilanı, bağımsızlık mücadelesine millet egemenliği temelinde kalıcı bir yönetim kazandırdı. 29 Ekim’in 1925 yılında milli bayram olarak kabul edilmesiyle bu tarihi karar, kuşaktan kuşağa aktarılan ortak bir kutlamaya dönüştü.

Bugün Cumhuriyet’in 103’üncü yılında, bu mirası yaşatmak; bilimle, eğitimle, emekle ve üretimle geleceğe taşımak anlamına geliyor. Tarlasında üreten çiftçiden fabrikasında çalışan işçiye kadar ülkesine katkı sunan herkes, bu ortak geleceğin kurulmasında sorumluluk taşıyor.

Tarım’dan Haber olarak Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü, silah arkadaşlarını ve bağımsızlık mücadelemizin bütün kahramanlarını saygı ve minnetle anıyor; 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nı kutluyoruz.

Kahveci'nin sosyal medya hesabından yaptığı analizde dikkat çeken satır başları şöyle...

Avrupa Birliği (AB) süt sektörü, 2027 yılında hafif bir üretim düşüşüyle karşı karşıya.

USDA’nın Varşova Ofisi tarafından hazırlanan Dairy and Products Annual raporuna göre, AB27 toplam süt teslimatlarının 2027’de 153,3 milyon tona gerilemesi bekleniyor.

Bu rakam, 2026 tahminine göre yaklaşık %0,3’lük bir düşüşe işaret ediyor.

Düşüşün temel nedenleri arasında, inek sayısındaki azalma, düşen çiftlik kapısı fiyatları, artan yem ve enerji maliyetleri, çevresel düzenlemeler ile hastalık salgınları yer alıyor.

Rapor, 2027 başında AB’deki sağılan inek sayısının 18,8 milyon başa ineceğini öngörüyor. Verimlilik artışları bu sürü kaybını telafi etmeye yetmiyor.

Peynir Korunuyor, Diğer Ürünler Geriliyor

Süt miktarı azalırken süt işleyicileri üretimi öncelikli olarak peynire yönlendiriyor. 2027 yılında AB peynir üretiminin 11,16 milyon tona yükselmesi ve 2026’ya göre %0,3 artması bekleniyor. Güçlü iç talep, ihracat olanakları ve özellikle peynir altı suyu (whey) satışlarından elde edilen ek gelir, peynir üretimini destekleyen başlıca faktörler olarak öne çıkıyor. Whey tozu fiyatlarının 2026’da bir önceki yıla göre yaklaşık %58 yükselmesi, sektör için önemli bir destek unsuru oldu.

Buna karşılık diğer ana ürünlerde düşüş öngörülüyor:

Tereyağı üretiminin 2027’de 2,26 milyon tona gerilemesi (-%1,7),
Yağsız süt tozu (SMP) üretiminin 1,55 milyon tona inmesi (-%1,9),
Tam yağlı süt tozu (WMP) üretiminin ise 520 bin tona düşmesi (-%5,5) bekleniyor.

Fiyatlar ve Stoklar

2026 yılında AB çiftlik kapısı süt fiyatları sert şekilde geriledi.

Ağustos 2026’da ortalama fiyat 42,2 euro/100 kg seviyesine inerek bir önceki yılın yaklaşık %21 altında kaldı ve 5 yıllık ortalamanın da %10 gerisinde seyretti. Bu düşüş, AB ürünlerinin küresel rekabetçiliğini artırırken, çiftçi kârlılığını ciddi şekilde zayıflattı.

Tereyağı stokları 2026’da son 10 yılın en yüksek seviyelerine ulaştı. Peynir ve Süt tozu stokları ise daha dengeli seyretti. Yüksek stoklar, 2027’de özellikle tereyağı tarafında fiyat baskısını sürdürebilir.

Ticaret ve Politika Etkileri

2026’da birçok üründe ihracat artışı kaydedilirken, 2027’de üretim düşüşü ve uluslararası rekabet nedeniyle ihracatın sınırlanması bekleniyor. ABD ve Okyanusya kaynaklı fiyat rekabeti, AB’nin özellikle toz ürünlerdeki konumunu zorlaştırıyor.

Politika tarafında ise yeni serbest ticaret anlaşmaları (Mercosur, Meksika ve ABD ile yapılan düzenlemeler) peynir ve bazı süt ürünleri için ek fırsatlar yaratırken, Çin’in AB süt ürünlerine uyguladığı %9,5-11,7 oranındaki anti-sübvansiyon vergileri önemli bir risk olarak duruyor.

Ayrıca Hollanda ve Danimarka başta olmak üzere bazı üye ülkelerdeki çevresel ve iklim politikaları, orta vadede sürü azalmasını hızlandırabilir.

Genel Değerlendirme

Rapor, AB süt sektörünün büyüme döneminden çıkıp yeniden yapılanma ve konsolidasyon sürecine girdiğini gösteriyor. Peynir üretimi görece korunurken, diğer ürünlerde daralma yaşanması bekleniyor. Çiftçi kârlılığındaki zayıflık, çevresel baskılar ve uluslararası rekabet, sektörün önümüzdeki dönemde karşı karşıya kalacağı temel zorluklar olarak öne çıkıyor.

Piyasa bültenine göre sert ekmeklik buğday türlerinde yüksek fiyat seyrederken, mısır ve kuru fasulyede işlem hacimleri dikkat çekti.

Buğday Grubunda Sert Çeşitler Öne Çıktı

Konya Ticaret Borsası'nda gerçekleşen işlemlerde sert ekmeklik buğdaylar primli seyretti.

Beyaz Sert Ekmeklik Buğday: En yüksek 21,5560 TL'yi görerek ortalama 20,7525 TL seviyesinden işlem gördü.

Kırmızı Sert Ekmeklik Buğday: En yüksek 21,2010 TL'ye ulaşırken, günü ortalama 18,8894 TL ile tamamladı.

Makarnalık Buğday: En düşük 16,5010 TL, en yüksek 18,6050 TL aralığında işlem görerek ortalama 17,5118 TL seviyesinde gerçekleşti.

Mısır ve Kuru Fasulyede Yüksek İşlem Hacmi

Piyasada en yüksek işlem tonajı mısır grubunda kaydedildi. 18 rutubet ve üzeri mısırda 5 bin 156 tonluk işlem gerçekleşirken, ortalama fiyat 14,4055 TL oldu. 18 rutubet altı mısır ise ortalama 15,5324 TL'den alıcı buldu.

Bakliyat tarafında ise Kuru Fasulye borsada en yüksek fiyattan işlem gören ürün olmaya devam etti. Tavan fiyatı 70,0010 TL'yi bulan kuru fasulyede ortalama işlem fiyatı 68,3150 TL olarak gerçekleşti.

Yazarın kaleme aldığı bu çarpıcı analizin tamamına Kağıt üstünde milyoner: Amerikan tarım rüyasının arka sokağı başlıklı yazısından ulaşabilirsiniz.

Ergin Kahveci: "Makyajı Sildiğimizde Ortanca Gelir Eksi Çıkıyor!"

Dünyada tarım politikaları tıkanınca sıkça örnek gösterilen "Amerika’da sistem farklı, ölçek ekonomisi var, çiftçisi zengin" söyleminin büyük bir illüzyon olduğunu belirten Ergin Kahveci, istatistiklerdeki makyajsız gerçekleri şu sözlerle aktardı:

"Resmi istatistiklere bakarsanız ABD’de çiftçi hane halklarının ortalama yıllık tarım geliri 31.304 dolar görünür. Şimdi makyajı silelim: ABD’deki 1,82 milyon aile çiftliğini küçükten büyüğe sıraya dizdiğinizde tam ortadaki çiftçinin (medyan) net geliri tam -$1.830 dolardır! Yani EKSİ! Yani ZARAR!"

Çiftçilerin %89'u Tarlada Zarar Ediyor, Kaymağı %11 Yiyor

Kahveci'nin sunduğu veriler, ABD tarımındaki devasa gelir adaletsizliğini ve sermaye yoğunlaşmasını net bir şekilde ortaya koyuyor:

Küçük Çiftçinin Payı Düşük: Küçük aile çiftlikleri toplam çiftlik sayısının %86,4'ünü oluşturmasına rağmen, brüt üretim değerinin sadece %17,2'sini alabiliyor.

Dev Şirketler Pazarın Hakimi: Toplam çiftliklerin yalnızca %7,5 ila %11’ini oluşturan büyük ticari işletmeler, ABD tarımsal üretiminin üçte ikisini tek başlarına kontrol ediyor.

Amerikan Çiftçisini Tarlada Tutan Şey Tarım Değil, Şehirdeki İkinci İş!

Tarlada para kazanamayan üreticinin işletmesini nasıl ayakta tuttuğunu açıklayan Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, sistemin acı ironisine dikkat çekti:

"Amerikan çiftçisini tarlada tutan şey tarım değil, şehirde çalıştığı ikinci iş! ABD’de aile çiftçilerinin medyan çiftlik dışı geliri 86.900 dolardır. Çiftçiler ve eşleri gündüz fabrikada, ofiste, markette çalışıp 40.631 dolar maaş kazanıyor; şehirde kazandıkları bu parayla işletmedeki zararlarını kapatıyorlar!"

Çiftçi Kâğıt Üstünde Milyoner, Nakit Akışında Müflis!

Artan girdi maliyetleri (gübrede %48, yakıtta %41 artış) ve tırmanan faizler nedeniyle borçlanan küçük ve orta ölçekli Amerikan çiftçilerinin %21'inin kırmızı bölgede (TDCR Red Zone) yani borç taksitlerini ödeyemez halde olduğunu belirten Kahveci, şu tespiti yaptı:

"Çiftçi kâğıt üzerinde arazi sahibi olarak 2,5 milyon dolar net varlığa sahip görünüyor. Banka, çiftçinin tarladaki üretimine değil, tarlasının gayrimenkul değerine bakarak kredi vermeye devam ediyor. Yani çiftçi kağıt üzerinde milyoner, nakit akışında ise tam bir müflis!"

Ergin Kahveci'den Sektöre Ağır Mesaj: "Sorun Para Dağıtmak Değil"

Tarım sektörünün sorunlarının sadece para dağıtarak veya destekleme bütçesini tartışarak çözülemeyeceğini ifade eden Kahveci, yazısını şu sözlerle tamamladı:

"Mesele asla ve kat'a desteklemeler meselesi değildir. Biz halâ vıdı vıdı edip %1'i aramaya devam edip maden bulmaya çalışıyoruz! Çiftçilik bir öğreti veya sonradan yüklenen bir bilgi alanı değildir; kadim bir kültürdür. Tarımı anlamak ise makro bir yaklaşım gerektirir."

Çarkların dönmediği fabrikada çiftçiden teslim alınan binlerce ton pancar çürümeye terk edilirken, ortaya çıkan devasa zarar ve taşıma maliyeti Kurum bünyesindeki yönetim zafiyetini bir kez daha gözler önüne serdi.

25 Bin Ton Pancar Fabrika Bahçesinde Bekletiliyor!

Kampanyanın açılmasıyla birlikte sahada çiftçinin pancarı teslim alınmakta zorlanırken, fabrikaya ulaştırılan yaklaşık 20-25 bin ton pancar ise üretimin başlatılamaması nedeniyle tesis alanında bekletiliyor. İşlenemediği için bozulma riskiyle karşı karşıya kalan pancar nedeniyle bölge çiftçisi ve taşıyıcı kooperatifleri duruma sert tepki gösterdi. Çiftçiler, göz göre göre gelen bu aksaklığın doğrudan yönetimin vurdumduymazlığından kaynaklandığını dile getirdi.

100 Bin Ton Pancar Susurluk’a Taşınacak: Dev Taşıma Maliyeti!

Edinilen bilgilere göre, Burdur Şeker Fabrikası'nda üretimin ne zaman başlayacağının belirsizliğini koruması üzerine Türkşeker yönetimi acil eylem planına gitti. Bölgede üretilen yaklaşık 100 bin ton pancarın Susurluk Şeker Fabrikası’na taşınmasına karar verildi.

Burdur'dan Susurluk'a yapılacak bu dev nakliyenin Türkşeker’e çok ciddi bir ek navlun ve taşıma maliyeti çıkaracağı belirtilirken, oluşan kamu zararının hesabını kimin vereceği merak konusu oldu.

Bakım Aylarca Neden Sürüncemede Bırakıldı?

Geçtiğimiz kampanya döneminin bitmesinin ardından fabrikanın modernizasyon ve bakım-onarım çalışmalarının aylarca neden başlatılmadığı ise büyük soru işaretlerine yol açtı. Fabrika müdürlüğünden Türkşeker Genel Müdürlüğü’ne kadar uzanan yönetim zincirinde büyük bir sorumsuzluk yaşandığı vurgulanıyor.

Öte yandan kulislere yansıyan bilgilere göre; bakım ve onarım işini üstlenen müteahhit firmanın malzeme tedariki konusunda yönetimi defalarca uyarmasına rağmen gerekli alımların yapılmadığı, kriz patlak verince ise fabrika yönetiminin faturayı müteahhide keserek sözleşmeyi feshettiği iddia edildi.

Yanıt Bekleyen Sorular:

İhmalin Sorumlusu Kim? Bir önceki kampanya biter bitmez fabrikanın modernizasyonu için neden harekete geçilmedi?

Kamu Zararı Nasıl Karşılanacak? 100 bin ton pancarın Susurluk’a taşınmasıyla oluşacak devasa nakliye maliyeti ve bekleyen 25 bin ton pancardaki verim kaybı kimin bütçesinden çıkacak?

Müteahhit Uyardı mı? Malzeme tedarikini zamanında yapmayarak üretimi kilitleyen fabrika yönetimi, suçu müteahhide atarak sorumluluktan kaçabilir mi?

Dernek, üretici fiyatını sabit tutmanın market raflarındaki artışı engellemediğini savunarak bu yaklaşımın üreticinin sektörden çekilme riskini artırdığını vurguladı.

Üreticinin geliri değişmiyor, tüketicinin ödediği fiyat artıyor

Açıklamada, çiğ süt üreticisinin satış fiyatı sabit kalırken içme sütü, beyaz peynir, yoğurt ve diğer süt ürünlerinin perakende fiyatlarında artış yaşandığı belirtildi.

Bu durumu sektörün temel çelişkilerinden biri olarak değerlendiren TÜSEDAD, enflasyonla mücadele amacıyla üretici fiyatlarının baskılanmasının tüketiciyi de korumadığını savundu.

Dernek, “Üretici fiyatını sabit tutmak ne raf fiyatlarındaki artışı engellemekte ne de tüketiciyi koruyabilmektedir” değerlendirmesinde bulundu.

Yem satışlarında yüzde 15–20 düşüş uyarısı

TÜSEDAD’ın açıklamasında öne çıkan başlıklardan biri de yem satışlarındaki gerileme oldu. Dernek, geçen yılın aynı dönemine göre yem satışlarında yaklaşık yüzde 15–20 düşüş yaşandığını bildirdi.

Bu gerilemeyi üreticinin yaşadığı ekonomik darboğazla ilişkilendiren TÜSEDAD, birçok işletmenin artık üretimi artırmak yerine ayakta kalmayı hedeflediğini belirtti. Derneğe göre maliyet baskısı, üreticileri hayvanlarını verim odaklı beslemek yerine yalnızca yaşamlarını sürdürebilecek düzeyde beslemeye yöneltiyor.

USK’ye eleştiri: Ekim için beklenen açıklama gelmedi

TÜSEDAD, Bakanlık ve Ulusal Süt Konseyi tarafından gerçekleştirilen Süt Çalıştayı’nda, çiğ süt tavsiye fiyatının üç aylık dönemler halinde değerlendirilmesi yönünde ortak bir yaklaşım benimsendiğini hatırlattı.

Buna rağmen 1 Mayıs’tan itibaren geçerli olan fiyatın sabit bırakıldığını belirten dernek, Ekim ayında yeniden değerlendirme yapılacağı yönündeki açıklamaya dikkat çekti.

Açıklamanın yayımlandığı tarih itibarıyla beklenen duyurunun yapılmadığını ifade eden TÜSEDAD, bu durumun üreticilerde memnuniyetsizlik oluşturduğunu ve konseye duyulan güveni sarstığını savundu.

Küçük aile işletmeleri için fiyat güncellemesi çağrısı

Dernek, artan yem, enerji ve finansman giderlerinin özellikle sınırlı sermayeyle çalışan küçük aile işletmelerini zorladığını vurguladı.

TÜSEDAD’ın açıklamasına göre, Türkiye’de üretilen sütün yaklaşık yüzde 82’sini sağlayan küçük aile işletmeleri, kırsal ekonomi ve yerel istihdam açısından da kritik önem taşıyor.

Bu işletmelerin üretimden çekilmesinin yalnızca süt miktarında azalma anlamına gelmeyeceğini belirten dernek; kırsal nüfusun, tarımsal faaliyetlerin ve hayvancılık altyapısının da olumsuz etkileneceği uyarısında bulundu.

“Mesele Türkiye’nin yarın da yeterli süt ve et üretebilmesi”

Açıklamada, üreticinin zararına üretime zorlanmasının işletmelerin küçülmesine ve damızlık hayvan varlığının azalmasına yol açabileceği belirtildi. Süt işletmelerindeki küçülmenin et arzını da etkileyeceğine dikkat çekildi.

TÜSEDAD, USK’yi ve sektörün diğer paydaşlarını Kasım ayında üretimin devamlılığını sağlayacak bir fiyat güncellemesi yapmaya davet ederek şu mesajı verdi:

“Mesele yalnızca bugünkü fiyat değildir; mesele Türkiye’nin yarın da yeterli süt ve et üretebilme güvencesidir.”

5–7 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya ANFAŞ Fuar Merkezi’nde gerçekleştirilecek fuarda, güneş enerjisi sistemlerinin yanı sıra son dönemde güneş enerjisi santrallerine yönelik uygulanan cezalar hakkında da çiftçilere bilgi verilecek.

“Arkamda Türkiye’nin potansiyeli yatıyor”

Güneş panellerinin bulunduğu bir tarım arazisinden seslenen EIF Yönetim Kurulu Başkanı M. Murat Dilek, tarımda yenilenebilir enerji kullanımına dikkat çekti.

“Şu an tarım arazisinin tam ortasındayım. Ve arkamda Türkiye’nin potansiyeli yatıyor” diyen Dilek, güneş enerjisi sistemlerinin çiftçinin sulama dahil elektrik ihtiyacını karşılayabileceğini ifade etti.

Dilek, temiz enerji ve yerli üretim vurgusu yaptığı açıklamasında, çiftçilerin bu imkandan yeterince yararlanamadığını kaydetti.

Güneş ve rüzgar enerjisinde potansiyel vurgusu

Çiftçilerin güneş enerjisini kullanımına ilişkin kendi değerlendirmesini paylaşan Dilek, “Buna rağmen çiftçilerimizin belki de yüzde 5’i bu potansiyeli kullanıyor” dedi.

Rüzgar enerjisinde de benzer bir durum bulunduğunu belirten Dilek, kullanılabilir potansiyelin çok altında kalındığını söyledi.

GES cezaları konusunda çiftçiler bilgilendirilecek

Fuarda, güneş enerjisi santrallerine son dönemde kesilen cezalar da ele alınacak. Çiftçilere, güneş enerjisi yatırımlarında cezayla karşılaşmamaları için dikkat etmeleri gereken hususlar hakkında bilgi verilecek.

Böylece güneş enerjisi sistemi kurmayı planlayan veya mevcut sistemiyle elektrik üreten çiftçiler, ekipmanları incelemenin yanında uygulamada karşılaşabilecekleri sorunlarla ilgili de bilgi alabilecek.

Çiftçilere 5–7 Kasım için Antalya daveti

Fuarda farklı markaların güneş enerjisi panellerinin bulunacağını belirten Dilek, üreticilere şu çağrıyı yaptı:

“Antalya’da ANFAŞ Fuar Merkezi’nde bu panellerin tüm markalarını bulabileceğiniz fuarımız var. 5–7 Kasım’da tüm çiftçilerimizi fuarımıza bekliyoruz.”

Tohum ve gübre desteğine son başvuru 23 Kasım

Duyuruya göre başvurular 23 Ekim–23 Kasım 2026 tarihleri arasında alınacak. Destekten yararlanmak isteyen üreticiler, başvurularını 2026/2027 Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) belgesiyle yapabilecek.

Başvurular internet üzerinden yapılacak

Üreticiler, başvurularını belediyenin (baskenttarim.ankara.bel.tr) adresi üzerinden gerçekleştirecek.

Ekmeklik ve makarnalık buğday ile mısırın ortalama fiyatları geriledi. Arpa ise günlük, haftalık ve aylık karşılaştırmaların tamamında yükseliş gösterdi. Yulafta son işlem günü fiyatı düşerken haftalık ortalama arttı.

Son işlem günü fiyatları: Yulafta 1.441 liralık gerileme

23 Ekim’de oluşan son işlem günü ortalamaları, önceki haftanın son işlem günü rakamlarıyla karşılaştırıldığında en yüksek tutarlı düşüş yulafta görüldü. Yulafın ton fiyatı 17.372 liradan 15.931 liraya gerileyerek 1.441 lira, yüzde 8,29 düştü.

Aynı karşılaştırmada arpanın ortalama fiyatı ton başına 293 lira yükseldi.

Çavdarın 23 Ekim son işlem günü ortalaması ise 15.691 TL/ton oldu. Önceki haftaya ait günlük karşılığı paylaşılmadığı için bu üründe günlük karşılaştırma yapılmadı.

Haftalık buğday fiyatları düştü, arpa yükseldi

19–23 Ekim haftasının ortalamalarında ekmeklik buğday 17.455, makarnalık buğday 18.180, arpa 14.894 ve mısır 15.201 TL/ton seviyesinde gerçekleşti.

Bir önceki haftanın ortalamalarına göre ekmeklik buğdayda ton başına 201 lira, makarnalık buğdayda 241 lira ve mısırda 200 lira düşüş yaşandı. Arpa ise 191 lira yükseldi.

Haftalık karşılaştırmada en yüksek artış çavdarda görüldü. Çavdarın ortalama fiyatı ton başına 958 lira yükselerek 15.386 liraya çıktı. Yulaf da son işlem günündeki düşüşe rağmen haftalık ortalamada önceki haftanın 430 lira üzerinde kaldı.

Ay başından itibaren makarnalık buğday ortalaması geriledi

1–23 Ekim dönemini kapsayan aylık ortalamalar, önceki hafta açıklanan ay başından itibaren oluşmuş ortalamalarla karşılaştırıldığında en belirgin düşüş makarnalık buğdayda görüldü.

Önceki haftaki tabloda 19.289 TL/ton olan makarnalık buğday ortalaması, son tabloda 18.257 TL/tona indi. İki kümülatif ortalama arasındaki fark 1.032 lira oldu.

Buradaki karşılaştırma iki ayrı ayı değil, aynı ayın farklı tarihlerde hesaplanan birikimli ortalamalarını gösteriyor.

Ürününü satacak tarımcı hangi fiyatı dikkate almalı?

Son tabloya göre buğday ve mısırın hem son işlem günü hem de haftalık ortalamaları önceki haftanın altında kaldı. Arpa üç karşılaştırmada da yükselirken, yulafta günlük ve haftalık görünüm farklılaştı.

Borsa ortalamaları değerlendirilirken ürünün kalitesi, işlem miktarı ve satış yapılan borsanın da dikkate alınması gerekiyor. Bu rakamlar, her üreticinin ürününe verilecek kesin alım fiyatını değil, ilgili dönemlerde oluşan işlem ortalamalarını yansıtıyor.

Kaynak: Paylaşılan ticaret borsaları ortalama fiyat verileri. Tüm fiyatlar TL/ton cinsindedir. Günlük veriler önceki haftanın son işlem günüyle, haftalık veriler önceki haftayla, aylık veriler ise önceki hafta açıklanan ay başından itibaren oluşmuş ortalamalarla karşılaştırılmıştır.

Planın ilk adımı olarak; GÜBRETAŞ’ın %100 bağlı ortaklığı olan Gübretaş Maden Yatırımları A.Ş. çatısı altında "Stratejik Sektör Tarım ve Teknoloji Yatırımları A.Ş." unvanıyla yeni bir şirket kuruldu. Madencilik faaliyetlerinden elde edilen dev nakit ve kar birikimi doğrudan bu ara yapıya devredildi.

DEV KAR ZARAR EDEN İŞTİRAKLERE ORTAK EDİLDİ

İkinci aşamada ise bu yeni kurulan ara şirket üzerinden, Tarım Kredi Grubu bünyesinde yer alan ancak operasyonel anlamda zarar eden ve nakit ihtiyacı duyan iştiraklere sermaye enjeksiyonu gerçekleştirildi.

Yapılan pay alımları ve sermaye artırımlarıyla altın madeninin dev geliri şu şirketlere aktarıldı:

TK Tarım Kredi Marketçilik (TK Market): 3 milyar 926 milyon TL (Sermaye artırımı)

Tarım Kredi Yem Sanayi (TK Yem): 1 milyar 681 milyon TL (Sermaye artırımı)

Tarım Kredi Tedarik ve Üretim (TK Tedarik): 1 milyar 644 milyon TL (Pay alımı ve sermaye artırımı)

Böylece toplam 7 milyar 252 milyon TL’lik dev kaynak, bu üç iştirakin sermaye yapısına dahil edilerek finansal açıklar için sürekli bir kaynak kalkanı haline getirildi.

GEÇİCİ KAPATMA DEĞİL, SÜREKLİ FONLAMA MEKANİZMASI

Finans uzmanları, kurgulanan bu modelin tek seferlik bir "borç kapatma" işlemi olmadığına dikkat çekiyor. Operasyonel zarar yaşayan iştiraklerin karlı maden şirketine ortak edilmesi, bu yapıların bundan sonraki süreçte de altın madeninin oluşturacağı nakit akışından düzenli olarak besleneceği anlamına geliyor.

Kamuoyundaki fon krizlerinde sıkça tartışılan "sanal rakamlarla delikleri kapatma ve bilançoyu koruma" kurgularına benzetilen bu hamle sayesinde; perakende, yem ve tedarik tarafındaki operasyonel yönetim zafiyetleri, maden gelirinin karlılık maskesiyle dengelenmiş olacak.

ÇİFTÇİ VE 85 MİLYON İKİNCİ PLANDA KALDI

Genel Müdür Hüseyin Aydın’ın kurum için dile getirdiği "18 milyar TL kâr ettik" söyleminin arkasındaki finansal mekanizmayı ortaya koyan bu tablo, asli görev olan üreticiyi destekleme amacından da sapıldığını gösteriyor.

Altın madeninden gelen milyarlarca liralık kaynak, çiftçinin en temel maliyet kalemi olan gübre ve yem fiyatlarını sübvanse etmek için kullanılsaydı; tarladaki üretim maliyetleri düşecek, bu da 85 milyon vatandaşın mutfağına ucuz gıda olarak yansıyacaktı. Ancak yönetim, tercihini üreticinin girdi maliyetlerini düşürmek yerine, zarardaki iştirakleri maden karına ortak ederek fonlamaktan yana kullandı.

Şirketten KAP'a yapılan açıklama şöyle...

Bağlı ortaklığımız (%100) Gübretaş Maden Yatırımları A.Ş.'nin, Stratejik Sektör Tarım ve Teknoloji Yatırımları A.Ş.'nin almış olduğu yatırım kararlarına ilişkin, Sermaye Piyasası Kurulu'na iletilen 22.10.2026 tarihli Özel Durum Açıklamasına aşağıda yer verilmiştir. Saygılarımızla,

"Şirketimizin %100 bağlı ortaklığı olan Stratejik Sektör Tarım ve Teknoloji Yatırımları A.Ş. tarafından, kuruluş amacı ve esas sözleşmesinde belirlenen faaliyet konuları doğrultusunda; gıda, perakende ve yem sektörlerinde büyüme ve değer yaratma potansiyeli taşıdığı değerlendirilen yatırım fırsatlarının değerlendirilmesi, orta ve uzun vadede yatırım getirisi ve sermaye değer artışı elde edilmesi ve yatırım portföyünün değerinin artırılması hedefleriyle bazı şirketlere yatırım yapılmasına karar verilmiştir.

Söz konusu yatırımların, faaliyet gösterilen sektörlerin büyüme potansiyeli, yatırım yapılacak şirketlerin gelişim perspektifleri ve bağımsız değerleme çalışmaları çerçevesinde, orta ve uzun vadede yatırım getirisi elde edilmesi, sermaye değer artışı sağlanması ve güçlü bir iştirak portföyü oluşturulması açısından önemli fırsatlar sunduğu değerlendirilmektedir.

Bu çerçevede, Sermaye Piyasası Kurulunca yetkilendirilmiş bağımsız değerleme kuruluşları tarafından hazırlanan şirket değerleme raporları dikkate alınarak;

1. TK Tarım Kredi Pazarlama ve Marketçilik A.Ş.'nin (TK Market) mevcut 8.750.000.000 TL tutarındaki çıkarılmış sermayesinin 1.000.000.000 TL artırılarak 9.750.000.000 TL'ye yükseltilmesi kapsamında, mevcut ortağın yeni pay alma hakkının tamamen kısıtlanması suretiyle gerçekleştirilecek 1.000.000.000 TL nominal tutarındaki sermaye artırımına toplam 3.926.200.000 TL bedelle iştirak edilmesine,

2. Tarım Kredi Yem Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin (TK Yem) mevcut 111.000.000 TL tutarındaki çıkarılmış sermayesinin 12.330.000 TL artırılarak 123.330.000 TL'ye yükseltilmesi kapsamında, mevcut ortakların yeni pay alma haklarının tamamen kısıtlanması suretiyle gerçekleştirilecek 12.330.000 TL nominal tutarındaki sermaye artırımına toplam 1.681.913.106 TL bedelle iştirak edilmesine,

3. Tarım Kredi Tedarik ve Üretim A.Ş.'nin (TK Tedarik) sermayesini temsil eden payların %30'una karşılık gelen 231.000.000 adet payın, Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği'nden toplam 594.039.600 TL bedelle satın alınmasına, 4. TK Tedarik'in pay devri sonrasında gerçekleştirilmesi planlanan 3.500.000.000 TL tutarındaki nakdi sermaye artırımına, %30 ortaklık payı oranında 1.050.000.000 TL ile iştirak edilmesine, karar verilmiştir.

Bu işlemler kapsamında bağlı ortaklığımız tarafından toplam 7.252.152.706 TL tutarında yatırım gerçekleştirilmesi ve sermaye artırımlarına ilişkin tutarların sermaye avansı olarak ödenmesi kararlaştırılmıştır.

Söz konusu işlemlerin tamamlanmasıyla, bağlı ortaklığımızın TK Market'te yaklaşık %10,26, TK Yem'de yaklaşık %10 ve TK Tedarik'te %30 oranında pay sahibi olması öngörülmektedir.

Bu kapsamda, bağlı ortaklığımız kuruluş amacına uygun olarak; yatırım stratejisi doğrultusunda farklı sektörlerde faaliyet gösteren, sürdürülebilir getiri ve değer artışı potansiyeli taşıyan diğer şirketlere de yönelik yatırım fırsatlarını da değerlendirebilecektir.

İlgili yatırım ve sermaye işlemleri gerekli izin ve onay süreçlerine tabi olup, süreçlerdeki önemli gelişmeler ilgili mevzuat çerçevesinde kamuoyuyla paylaşılacaktır. Kamuoyunun bilgisine saygıyla sunulur."

ABD’li koyun ve kuzu üreticileri; Avustralya’dan gümrüksüz yapılan ithalatın adil olmadığını, yüksek sübvansiyonlarla üretilen ucuz etin yerli üretimi baltaladığını savunarak Trump yönetimine baskı yaptı.

Duruşması Cuma günü gerçekleştirilen soruşturmada Avustralya Büyükelçisi Greg Moriarty ve sektör temsilcileri ise ABD’deki üretim düşüşünün ithalattan değil; kuraklık, yün sübvansiyonlarının kaldırılması ve pandemi gibi yerel faktörlerden kaynaklandığını iddia etti.

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kuralları çerçevesinde meşru bir hak olan "koruma soruşturmaları", ülkelerin kendi yerli üreticilerini korumak adına kullandığı en önemli araçlardan biri olarak öne çıkıyor.

ERGİN KAHVECİ: "TÜRKİYE İTHALATI SÜRDÜRMEYİ TERCİH EDİYOR"

ABD ve AB’nin iç piyasadaki ve yerli üreticideki kan kaybını durdurmak için gümrük ve soruşturma zırhlarını devreye soktuğunu belirten Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci, Türkiye’nin 2010 yılından bu yana tam tersi bir eksende ilerlediğine dikkat çekti.

Türkiye'de canlı sığır ve kırmızı et ithalatının 2010 civarında kuraklık ve fiyat artışları gerekçesiyle yoğunlaştığını hatırlatan Kahveci, Et ve Süt Kurumu (ESK) üzerinden yürütülen bu sürecin bir gelenek haline geldiğini belirtti. Kahveci, son planlamalarda yıllık 450 bin baş besilik sığır ve on binlerce ton et ithalatının hedeflendiğini vurguladı.

"YERLİ ÜRETİCİ YEM VE MALİYET KISKACINDA"

Yerli üretici örgütlerinin yüksek yem maliyetleri, damızlık hayvanların kesime gitmesi ve küçük işletmelerin kapanması gibi yapısal krizlere dikkat çeken Ergin Kahveci, devlet tarafının ise ithalatı “kontrollü arz ve fiyat yönetimi” olarak tanımladığını aktardı.

ESK’nın sıfır veya düşük gümrük vergisiyle tek yetkili kılınarak ithalat yapmasının bu tercihin bir parçası olduğunu söyleyen Kahveci, şu kritik değerlendirmede bulundu:

"DTÖ kuralları açısından ithalat yapmak kurala aykırı değil; tersine koruma soruşturması veya önlem almak da meşru bir hak. Ancak ABD ve AB bu koruma haklarını yerli üreticisi lehine kullanırken, Türkiye ithalatı sürdürmeyi tercih ediyor. Bu tercih farkı, kısa vadeli arz-fiyat dengesini, yerli üretimin uzun vadeli güçlendirilmesinden daha öncelikli görmekle ilgili."

"BİZ İTHALATI HANGİ ÇİFTÇİYE KARŞI KORUYORUZ?"

Dünyadaki korumacılık refleksleri ile Türkiye’nin tarım politikalarını kıyaslayan Ergin Kahveci, paylaşımını zihinleri meşgul eden şu çarpıcı soruyla tamamladı:

"Ülkeler, DTÖ çerçevesinde kendi üreticilerini korumak için farklı araçlar kullanabiliyor. ABD koruma soruşturması, AB sağlık ve bitki sağlığı (SPS) önlemleri alıyor; ihracatçı ülkeler ise kendi çıkarlarını savunuyor. Türkiye ise 2010’dan beri canlı hayvan ve et ithalatını, yerli üretimin yapısal sorunlarını çözmeden sürdürme yönünde bir tercih izliyor. Şimdi asıl soru şu: Herkes kendini korurken, biz ithalat odaklı politikayı kime, hangi ülkeye ve hangi çiftçiye karşı koruyoruz?"

Yaklaşık yarım asırlık geçmişe sahip olan ve 4 binden fazla süt üreticisini çatısı altında barındıran kooperatif hakkında mahkeme, 21 Ekim 2026 tarihi itibarıyla geçici mühlet kararı vererek süreci yönetmek üzere konkordato komiseri atadı.

431 MİLYON LİRALIK DEVASA BORÇ TABLOSU

Mali darboğazın detaylarına ilişkin açıklama yapan kooperatif yönetimi, Temmuz 2025’te göreve geldiklerinde ciddi bir borç enkazıyla karşılaştıklarını bildirdi. Yayınlanan mali tabloya göre kooperatifin toplam borç yükünün 431 milyon liraya ulaştığı açıklandı.

Borç tablosunun detaylarında şu kritik veriler yer alıyor:

Banka Kredileri: 190 milyon TL
Vadesi Gelmemiş Çekler: 151 milyon TL
Üretici Alacakları: Yaklaşık 90 milyon TL

Mevcut yönetim, göreve geldikten sonraki ilk iki ayda 107 milyon liralık çek ödemesi yapıp banka borçlarını 176 milyon liraya kadar geriletse de, tırmanan faizler ve finansman harcamaları krizin derinleşmesini engelleyemedi.

YEM FABRİKASI 15 YILLIĞINA KİRAYA VERİLMİŞ

Sürecin kilitlenmesindeki en büyük etkenlerden birinin gayrimenkullerin üzerindeki ipotekler olduğu öğrenildi. Bütün taşınmazların ipotek altında olması nedeniyle kooperatifin yeni finansman yaratamadığı belirtildi.

Ayrıca ÖR-KOOP’un en stratejik üretim tesislerinden biri olan yem fabrikasının, eski yönetim döneminde 15 yıllığına kiraya verildiği ve 3 yıllık kira bedelinin peşin tahsil edilerek tapuya şerh ettirildiği ortaya çıktı. Son 5 yılda katlanarak 220 milyon liraya ulaşan finansman giderlerinin sadece 2025 yılındaki payının 97 milyon lirayı bulduğu aktarıldı.

BÖLGE ÇİFTÇİSİ VE SÜT ÜRETİCİSİ TEDİRGİN

Konkordato kararı, bölgede geçimini süt üretimiyle sağlayan binlerce üretici ailesinde büyük endişeye neden oldu. Geçmiş dönem işlemlerinin incelenmesi için adli ve idari süreçlerin başlatıldığını ifade eden kooperatif yönetimi, mahkemeye sunacakları ön projede çiftçilerin 90 milyon liralık alacağının tamamını ödemeyi ve yeni süt alımlarını düzenli bir ödeme takvimine bağlamayı hedeflediklerini duyurdu.

ÖR-KOOP’un geleceğini ve borç yapılandırma planının işleyip işlemeyeceğini, konkordato komiserinin mahkemeye sunacağı raporlar belirleyecek.

İYİ Parti Hatay Milletvekili Adnan Şefik Çirkin’in, tarımsal üretimde yaşanan maliyet artışlarına karşı çiftçiye yeni bir destek paketinin açıklanıp açıklanmayacağına ilişkin soru önergesine Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan yanıt geldi.

İYİ PARTİ SORDU: "REVİZYON VEYA EK DESTEK PLANLANIYOR MU?"

İYİ Parti Hatay Milletvekili Adnan Şefik Çirkin, TBMM Başkanlığına sunduğu yazılı soru önergesinde, bölgede yaşanan savaşın enerji altyapılarına zarar verdiğini, petrol, doğal gaz ve gübre piyasalarında ciddi arz daralmalarına ve fiyat artışlarına yol açtığını vurguladı.

Bu durumun Türk çiftçisinin üretim maliyetlerini doğrudan yükselttiğini ve gıda üzerinde enflasyonist baskı oluşturduğunu belirten Çirkin, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’ya doğrudan şu soruyu yöneltti: "Artan akaryakıt, enerji ve gübre fiyatlarının tarımsal üretim maliyetlerine yansıması nedeniyle, çiftçilere yönelik mevcut destek ve teşviklerde bir revizyon veya ek destek mekanizması planlanmakta mıdır?"

Milletvekili Çirkin ayrıca çiftçilere sağlanan doğrudan gelir desteklerinin yıl içinde ara ödemeyle güncellenip güncellenmeyeceğini ve küçük üreticiler için bir sosyo-ekonomik etki analizi yapılıp yapılmadığını sordu.

BAKANLIK YENİ DESTEK AÇIKLAMADI: "MEVCUT MODEL VE TEDBİRLER SÜRÜYOR"

İYİ Parti’nin ek destek ve revizyon talebini içeren soru önergesini yanıtlayan Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, cevap metninde yeni bir ek destek paketi, ara ödeme veya revizyon takvimi açıklamadı.

Bakanlık, küresel krizin piyasalara etkisini hafifletmek adına yürürlükte olan mevcut destekleme modelini, piyasa müdahalelerini ve gümrük vergisi düzenlemelerini aktarmakla yetindi.

Bakan Yumaklı’nın önerge yanıtında öne çıkan tedbirler ve uygulamalar şu şekilde sıralandı:

Gümrük Vergileri Sıfırlandı, İhracat Durduruldu: Türkiye’de kullanılan gübre hammaddesinin yaklaşık %90’ının ithal edildiği hatırlatılırken; Üre, DAP, CAN, amonyum sülfat ve kompoze gübrelerde uygulanan %6,5’lik gümrük vergisinin kaldırıldığı ifade edildi. İç piyasada arz sıkıntısı yaşanmaması adına kükürt ile amonyum nitrat, CAN, amonyum sülfat ve antrepolardaki üre gübresinin ihracatının durdurulduğu kaydedildi.

Yasaklı Gübre Kullanıma Açıldı: Yerli üretim kapasitesini kullanmak amacıyla 2016 yılından bu yana kullanımı yasak olan amonyum nitrat gübresinin tarımda kullanılmasına yeniden izin verildiği açıklandı.

Motorinde Geçici ÖTV Uygulaması: Akaryakıt dalgalanmalarına karşı motorinde ÖTV tutarının 13-31 Ağustos 2026 tarihleri arasında uygulanmadığı ve kademeli bir geçiş takvimi belirlendiği hatırlatıldı.

Katsayı Güncellemesi Vurgusu: Ek bir revizyon yerine, 2026 üretim yılı için dekara 310 TL olarak planlanan temel destek katsayı değerinin daha önce alınan kararla 367 TL’ye çıkarıldığı (2025'e göre %50,4 artış) ve 2026 yılı tarımsal destekleme bütçesinin 168 milyar TL olduğu yinelendi.

Mevcut Planlı Üretim Desteği: Belirlenen havzalarda planlı üretim yapan çiftçilerin kullandığı mazotun %100'ü, gübrenin ise %50'sinin nakdi olarak desteklendiği; yer altı su kısıtı bulunan 52 ilçede ise gübre ve mazot maliyetinin %100'ünün karşılanmaya devam ettiği ifade edildi.

Pancar Fiyatını Belirlerken Çiftçinin Net Kazancını Esas Aldık

Pancar fiyatlarını belirlerken çiftçinin net kazancını esas aldıklarını dile getiren Genel Müdür Şahin, maliyet artışlarını çiftçiye yansıtmayarak şirket olarak büyük bir yükün altına girdiklerini kaydetti.

Şahin, Komisyon tutanaklarına geçen konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

"Bugünkü fiyatlar ve verdiğimiz rakamlar üzerinden tam yüzde 7'den daha fazlasını, çiftçimize maliyetini yansıtmadan tamamını şirketler üstleniyor. Bu da bizim şirketimiz için en az 3,5 milyarlık ekstra bir faiz yükü olarak geliyor."

"Kemiksiz 1 Milyon Kazanıyorlar"

Türkiye ortalamasında pancar fiyatının 2.920 TL ile 3.000 TL civarında olduğunu belirten Şahin, Doğu fabrikalarında (Kars, Ağrı, Erciş) ve Kastamonu gibi küçük üretim bölgelerinde mağduriyeti gidermek için %5 ekstra prim verdiklerini, Kars'ta ödemelerin 4 bin lirayı bulduğunu söyledi.

Ancak Genel Müdür’ün, üreticinin kazancına dair kurduğu cümleler dikkat çekti. Şahin, şu ifadelerde bulundu;

"Çiftçimizi her zaman koruyoruz. Bugünkü fiyatlarla İç Anadolu'da bir çiftçi 100 dönüm ekiyorsa 1 milyonun üzerinde net para kazanıyor. Hiçbir çiftçimiz pancar üretiminden kesinlikle zarar görmez. Niğde, Kırşehir, Konya ve Yozgat bölgesi net kemiksiz para kazanan bir sistemdir. Zaten kazanmasalar şeker fabrikaları ilerleyemez."

Şeker Fiyatı Maliyetin Altında

Şahin, diğer yandan şeker fiyatlarının maliyetlerin çok altında kaldığını belirterek kurumsal zarara da işaret etti.

"Şu an şeker fiyatları maliyetlerinin çok altında. Her verdiğimiz 200 lira, şeker maliyetlerini 1 lira artırıyor. Bu her artış da şeker sektörünü zor durumda bırakıyor. Fiyatları incelerken hepsini dengeleyip yapıyoruz."

Açıklamalar "Fiyatta İyileştirme Yapılmayacak" Şeklinde Yorumlandı

Genel Müdür Muhiddin Şahin’in TBMM KİT Komisyonu’nda yaptığı bu açıklamalar, sektör temsilcileri ve üreticiler nezdinde pancar alım fiyatlarında beklenen iyileştirmenin yapılmayacağı şeklinde değerlendirildi.

Türkiye'de Dahilde İşleme Rejimi (DİR) çerçevesinde ihraç edecekleri işlenmiş ürünlerde kullanacakları şekeri iç piyasadan karşılamak zorunda olan ihracatçı firmalar, C şekeri fiyatlarındaki son artışlara tepkili.

Fiyat 35 Liraya Yükseldi!

Türkşeker’in standart şeker fiyatlarını 48 liraya çıkarmasının ardından, ihracatçının hammadde olarak kullandığı C şekerinin fiyatı da 31 liradan 35 liraya yükseltildi. C şekeri şu anda Türkiye genelinde sadece Çorum, Erzurum ve Keskinkılıç’taki 3 fabrikada 40 bin ton civarında bulunuyor. Mevcut bu miktar yıl sonuna kadar ihracatçı firmaların ihtiyacını karşılayacak durumda. Ancak C şekerinin sadece 3 fabrikada bulunması ve ithalatın da kapalı olmasından dolayı, 3 fabrikanın 4 lira birden zam yapması, ihracat ayağında ciddi bir sıkıntıyı gündeme getirdi.

"Taahhüt Edilen Fiyat Üst Sınırı Aşıldı"

DİR kapsamında şeker ithalatı kapatılırken kendilerine iç piyasadan "Dünya Borsa Fiyatı + 100 Dolar" formülü üzerinden şeker temin edilme taahhüdü verildiğini hatırlatan ihracatçılar, mevcut hesaplamanın tabeladaki fiyatla uyuşmadığını vurguluyor:

"Şu anda dünya şeker borsa fiyatı 546 dolar seviyesinde. Buna söz verildiği gibi 100 dolar eklendiğinde dahi C şekerinin kilogram satış fiyatının en fazla 31-32 lira bandında olması gerekiyor. Ancak yapılan son zamla birlikte şekeri 35 liradan almak zorunda kalıyoruz. Bu durum ürünlerimizin maliyetini doğrudan artırıyor ve uluslararası pazarlardaki rekabet şansımızı zora sokuyor."

İhracatçıda "Daha Fazla Zam" Endişesi

Fiyatların taahhüt edilen seviyelerin üzerine çıkması, gıda işleyip ihraç eden firmalarda fiyatların önümüzdeki dönemde daha da artacağı endişesini doğuruyor. Küresel pazarlardaki pazar paylarını kaybetmek istemeyen ihracatçılar, yetkililerden DİR kapsamındaki fiyat taahhütlerinin uygulanmasını talep ediyor.

Geniş güvenlik ve nakliye tedbirleriyle TİGEM’e bağlı Türkgeldi Tarım İşletmesi’ne getirilen 1.700 hayvanın bakım ve besleme süreçleri TİGEM bünyesinde yürütülecek. Söz konusu bakım giderleri karşılığında kuruma belirlenen oranda ödeme yapılacağı öğrenildi.

İşletmede Salgın ve Hastalık Kaygısı Tavan Yaptı

Ancak karar, kurum içerisinde ve hayvancılık çevrelerinde büyük bir kaygıyı da beraberinde getirdi. TİGEM’in damızlık ve genetik koruma odaklı işletmelerine, sıkı biyogüvenlik kuralları ve bulaşıcı hastalık riski nedeniyle dışarıdan kontrolsüz veya kaynağı farklı hayvan kabul edilmiyordu.

TİGEM Genel Müdürlüğü’nün aldığı bu kararla 1.700 baş hayvanın bir anda işletmeye kabul edilmesi, Türkgeldi Tarım İşletmesi’ndeki mevcut sağlıklı sürü varlığı ve biyogüvenlik protokolleri açısından ciddi risk iddialarını gündeme getirdi. Sektör temsilcileri ve işletme çalışanları, menşei ve sağlık geçmişi hassas olan bu kadar yüksek sayıdaki hayvanın, izolasyon süreçleri tam sağlanmadan işletmeye alınmasının olası bir salgın hastalığı tetikleyebileceğinden endişe ediyor.

Süreç Nasıl İşleyecek?

Savcılık soruşturması tamamlanıp nihai hukuki karar verilene kadar 1.700 büyükbaş hayvan TİGEM Türkgeldi Tarım İşletmesi’nde gözetim ve bakım altında tutulmaya devam edecek. Oluşan bakım maliyetleri ise soruşturma kapsamında yürütülen mali prosedürler doğrultusunda tahsil edilecek.

Gözler şimdi, TİGEM Genel Müdürlüğü'nün işletmedeki biyogüvenlik önlemlerini nasıl uygulayacağına ve olası sağlık risklerine karşı ne tür karantina adımları atacağına çevrildi.

Bitlis Milletvekili Hüseyin Olan, TMO’nun üreticiden ürün alırken ihtiyaç duyduğu kaynağın zamanında sağlanmaması nedeniyle bankalara yöneldiğini belirterek, iki yılda ödenen faiz tutarının 33,6 milyar liraya ulaştığını söyledi. Depo kira giderlerindeki artışı da gündeme getiren Olan, kurumun kendi depolarını kiraya verirken dışarıdan hangi koşullarda depo kiraladığının açıklanmasını istedi.

İki yılda 33,6 milyar lira faiz

Komisyondaki konuşmasında Sayıştay raporlarına atıfta bulunan Olan, TMO’nun 2023 yılında bankalara 14,5 milyar lira, 2024 yılında ise 19,1 milyar lira faiz ödediğini belirtti.

İki yıllık toplam faiz giderinin 33,6 milyar lirayı bulduğunu ifade eden Olan, 2024 yılındaki ödemenin günlük yaklaşık 52 milyon liraya karşılık geldiğini söyledi.

Olan, 2023 yılında 22 bankadan yüzde 28 ile yüzde 50 arasında değişen oranlarla kredi kullanıldığını aktararak, finansman ihtiyacının neden bankacılık sistemi üzerinden karşılandığını sorguladı.

“Devlet çiftçinin buğdayını aldırdı ama parasını zamanında vermedi”

Faiz yükünü kamu kaynağının kuruma zamanında aktarılmamasıyla ilişkilendiren Olan, şöyle konuştu: “Devlet çiftçinin buğdayını TMO’ya aldırdı ama parasını zamanında vermedi. TMO da bankaya gitti doğal olarak. Hazine görev bedelini sonradan ödedi. Aradaki faizi kim ödedi? Elbette ki kamu ödedi.”

2024 yılı sonunda Hazinenin TMO’ya borcunun 30 milyar lira olduğunu belirten Olan, kurumun finansman yapısının üretici ödemeleri üzerindeki etkisinin de değerlendirilmesini istedi.

Depo kirası 462 milyon liradan 6 milyar liraya çıktı

TMO’nun depolama giderlerini de komisyon gündemine taşıyan Olan, 2024 yılında depo kirası için 6 milyar lira ödendiğini, iki yıl önce bu tutarın 462 milyon lira olduğunu söyledi.

Olan, kira giderinin iki yılda yaklaşık 13 katına çıktığını belirterek, Sayıştay raporunda TMO’ya ait 535 bin ton kapasiteli 47 deponun kiraya verildiği bilgisinin bulunduğunu aktardı.

Kurumun kendi depolarıyla dışarıdan kiraladığı depoların bulunduğu yerlerin açıklanmasını isteyen Olan, depolama politikasının üreticiye ve kamuya maliyetinin ortaya konulmasını talep etti.

Gürer: Faiz ve kira çiftçinin ürün bedeliyle birlikte değerlendirilmeli

Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer de bankalara ödenen faiz ve lisanslı depolara ödenen kiraların, çiftçinin ürününe verilen fiyatlarla birlikte ele alınması gerektiğini belirtti.

Gürer, bu kaynakların çiftçinin ürün bedeline yansıması halinde üretici refahına katkı sağlayacağını ifade etti.

TMO’nun geçmişte elden çıkardığı depoları da gündeme getiren Gürer, Niğde’nin Bor ilçesindeki eski TMO alanını örnek göstererek, alım noktalarının uzaklaşmasının üreticiye ek nakliye maliyeti getirdiğini söyledi. Gürer, borcunu ödemek zorunda olan çiftçinin bu nedenle ürününü daha düşük fiyatla satabildiğini belirtti.

Güldal: 218,3 milyar liralık ürünün 202 milyarı ödendi

TMO Genel Müdürü Ahmet Güldal ise sunumunda, 2026 yılı alımları ve kurumun finansman durumuna ilişkin rakamları paylaştı.

Alınan ürünlerin toplam bedelinin 218,3 milyar lira olduğunu açıklayan Güldal, bunun 202 milyar lirasının ödendiğini, kalan ödemelerin de vadeleri geldikçe yapılacağını söyledi. Güldal, ödemelerin 21 ile 27 gün arasında gerçekleştirildiğini ifade etti.

Kurumun sermayesinin 94,5 milyar lira, kredi kullanımının ise 158,9 milyar lira olduğunu belirten Güldal, stoklardaki ürünlerin parasal karşılığını 289 milyar lira olarak açıkladı.

Satışların başlamasıyla finansal bir sorun oluşmasını beklemediklerini söyleyen Güldal, geçmiş yıllarda da stokların iç ve dış piyasaya satılmasıyla borçların ödendiğini kaydetti.

Lisanslı depolardaki ürünlerin yüzde 90’ına yakını TMO’nun

Güldal, lisanslı depoların TMO tarafından işletilmediğini, kurumun bu depolarda ürününü kira ödeyerek muhafaza ettiğini belirtti.

Lisanslı depolarda bulunan ürünlerin yüzde 90’ına yakınının TMO’ya ait olduğunu açıklayan Güldal, 2026 hasadına yaklaşık 15 milyon tonu lisanslı depolarda, 4 milyon tonu kurumun kendi depolarında olmak üzere, diğer imkânlarla birlikte toplam 20 milyon tonluk depolama hazırlığıyla girdiklerini söyledi.

Komisyonda yapılan değerlendirmeler, TMO’nun üreticiyi destekleme göreviyle bu görevin finansman ve depolama maliyetlerinin birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koydu.

Küçük Besiciye 310 TL, Büyük İşletmeye 420 TL: Dev Avantaj Kağıt Üzerinde Kaldı

Küçük ölçekli besicileri (200 baş altı kapasite) kapsayan duyuruya göre, başvuran ve onay alan her üreticiye 30'ar baş ithal besilik sığır teslim edilmesi planlanmıştı.

Bu projenin en büyük avantajı küçük üreticiye sağlanan dev maliyet desteğiydi:

200 baş üzeri büyük kapasiteli işletmelere ithal besilik hayvanlar 420 TL/Canlı Kg seviyesinden verilirken, küçük ve orta ölçekli besiciye 310 TL/Canlı Kg + KDV gibi son derece uygun bir fiyattan sunuldu.

Üstelik besicinin en az 4 ay (120 gün) bakıp besleyeceği bu hayvanlar için ESK, en fazla 9. ayın sonunda (121–270. günler arası) 600 TL/Kg (KDV Hariç) karkas geri alım fiyatı ve enflasyon (Yİ-ÜFE) oranında aylık güncelleme garantisi verdi.

Ancak tüm bu cazip şartlara ve devlet desteğine rağmen, ESK’nin sözleşme aşamasında şart koştuğu 1,5 milyon TL’lik teminat mektubu veya nakit teminat zorunluluğu, sermayesi kısıtlı olan küçük üreticiler için aşılması imkansız bir engel oluşturdu.

Sözleşme İmzalama Oranı %5 ile %30 Arasında Kaldı

Sektörden edinilen bilgilere göre, ithal besilik hayvana başvurup onay alan üreticilerin sözleşme imzalayabilme oranları bölgesel olarak dip yaptı:

Bazı bölgelerde sadece %5,
Bazı bölgelerde %10,
En yüksek katılımın sağlandığı bölgelerde bile en fazla %30 üretici sözleşme imzalayabildi.

Geri kalan üreticiler ise başvuru hakkı kazanmalarına ve büyük fiyat avantajına rağmen istenen 1,5 milyon TL'lik teminatı sağlayamadıkları için masaya oturup imza atamadı.

Sözleşme Şartlarındaki Teminat ve Fiyatlandırma Detayları

Yayımlanan resmi duyuruda yer alan ve besiciyi bağlayan finansal koşullar şu şekilde öne çıkıyor:

1,5 Milyon TL’lik Teminat Şartı (Madde 7): ESK, teslim edilecek 30 baş hayvan için üreticiden hayvan başına ayrı ayrı olmak üzere toplamda yaklaşık 1,5 milyon TL'ye denk gelen banka teminat mektubu ya da nakit teminat istiyor. Bu teminat mektuplarının en az 15 ay geçerli olması şart koşuluyor.

Peşin Ödeme ve Yİ-ÜFE Artışı (Madde 2-4): Canlı kg satış fiyatı 310 TL + KDV olan hayvanların bedeli peşin ödeniyor ve satış fiyatı her ay TÜİK Yİ-ÜFE oranında güncelleniyor.

Enflasyon Korumalı Kesim Garantisi (Madde 3-4): ESK'ye kestirilecek hayvanların karkas geri alım başlangıç fiyatı 600 TL/Kg olarak uygulanacak. Bu fiyata her ay Yİ-ÜFE değişim oranının %85'i (0,85 katsayısı) kümülatif olarak ekleniyor. Endeks negatif çıksa dahi fiyatta indirim yapılmıyor.

Ağır Yaptırımlar: Belirtilen sürede ESK'ye teminatı sunamayan besicilerin sözleşmeleri tek taraflı feshedilerek hakları iptal ediliyor.

"Fiyat Çok İyi Ama 1,5 Milyon Liralık Teminatı Karşılayamıyoruz"

Et fiyatlarındaki yükselişi dizginlemek ve küçük besiciyi korumak için sunulan bu modelin teminat engeline takılması besicileri mağdur etti. Üreticiler duruma şu sözlerle tepki gösteriyor:

"Devletimiz büyük işletmeye 420 liraya verdiği hayvanı bize 310 liradan veriyor, üstüne 600 liradan enflasyon korumalı alım garantisi sunuyor. Ancak ESK bizden 30 baş hayvan için toplamda 1,5 milyon liralık teminat istiyor. Küçük üreticinin bu miktarda bir teminatı veya nakdi hazır etmesi imkansız. Fırsat ayağımıza kadar geldi ama teminat şartı yüzünden sözleşme imzalayamıyoruz."

Üreticiler, projenin kağıt üzerinde kalmaması ve et piyasasında hedeflenen fiyat istikrarının sağlanabilmesi için ESK'nin küçük üreticilerin omuzundaki bu teminat yükünü hafifletecek esneklikler getirmesini talep ediyor.

ABD’de sütçü sürülerde etçi melezleme uygulamasını Türkiye’deki destek modeliyle karşılaştıran Burçak, besilik üretimi artırılırken sütçü damızlık kaynağının korunması gerektiğini vurguladı.

Yetiştirici ile besici arasında fiyat, alım ve teslim koşulları önceden belirlenmiş modeller geliştirilmesini öneren Burçak’ın değerlendirmesinde dikkat çeken başlıklar şöyle:

Kendi besilik hayvanımızı düzenli üreten bir yapıya nasıl geçeceğiz?

Türkiye, kırmızı ette ithalat ihtiyacını azaltmak için bir yandan etçi damızlık hayvan getiriyor, diğer yandan sütçü sürülerden etçi melez buzağı üretimini destekliyor. Besilik hayvan ve et ithalatı da sürüyor. Bu uygulamaları birlikte ele aldığımızda, hangi hayvanın hangi kanaldan temin edildiğinden daha önemli bir soruyla karşılaşıyoruz: Dışarıdan besilik sağlayarak işletmeleri çalıştıran yapıdan, kendi besilik hayvanını düzenli üreten bir yapıya nasıl geçeceğiz?

Etçi damızlık yatırımları, besilik hayvan ihtiyacını karşılayacak anaç sürüler oluşturmayı; melezleme ise mevcut sütçü hayvan varlığından et üretimi için daha fazla yararlanmayı amaçlıyor.

Fakat buzağının doğmasıyla besicinin ihtiyacının karşılanması arasında büyütme, alım ve pazarlama kararları var. Bakanlığın üretime yönelik adımlarının ithalata bağımlılığı azaltabilmesi, bu aşamaların da birbirine bağlanmasına bağlı.

ABD’de yükselen et fiyatlarına rağmen sürülerin büyütülmesinde yaşanan güçlükleri anlamamız açısından, sütçü sürülerde etçi melezleme (Beef-on-Dairy) modeline ve damızlık üretimiyle ilişkisine bakmakta yarar görüyorum.

ABD’de üretimi alıcının talebi yönlendiriyor

Sütçü sürülerde etçi melezleme (Beef-on-Dairy) uygulaması, sütçü anaçların bir bölümünün etçi boğa spermasıyla tohumlanmasına dayanıyor.

Süt işletmesi kendi damızlık ihtiyacını karşılarken besi sektörünün istediği melez yavruları da üretiyor. Besicinin bu buzağılara beklediği besi ve karkas özelliklerine göre daha yüksek bedel ödemesi, süt yetiştiricisinin tohumlama tercihini değiştiriyor. Et piyasasındaki talep böylece süt işletmesinin üretim kararına kadar uzanıyor.

Sütçü ırklarda dişi buzağı elde etmeye yönelik cinsiyeti belirlenmiş spermanın yaygınlaşması, bu ayrımı kolaylaştırdı. İşletme, sürüyü yenilemek için ihtiyaç duyduğu dişi yavruları daha sınırlı bir anaç grubundan karşılayabildiği ölçüde, damızlık dişi elde etmeyi düşünmediği ineklerini etçi melez üretimine ayırabiliyor.

Böylece sütçü damızlık ihtiyacının üzerinde kalan yavru üretme kapasitesi, besi sektörünün talebine yöneliyor. Etçi sperma kullanımının genişleyebileceği alanı da bu denge belirliyor.

ABD Ulusal Hayvan Yetiştiricileri Birliğinin (NAAB) 2024 verilerine göre ABD iç pazarında satılan 9,7 milyon doz etçi spermanın 7,9 milyon dozu sütçü sürülere yönelikti.

Satışların büyük bölümünün bu alana yönelmesi, süt işletmelerinin besilik tedarikindeki rolünün değiştiğini gösteriyor. Sütçü erkek yavruların değerlendirildiği bir kaynağın yanında, alıcının talebine göre melez buzağı üreten işletmeler gelişiyor.

Bugünkü buzağı geliri, yarının damızlık giderine dönüşmemeli

Etçi melez buzağının yüksek satış değeri, sütçü dişi üretimini ikinci plana ittiğinde, bugün elde edilen ilave gelir ilerleyen yıllarda artan damızlık yenileme giderleriyle eriyebilir.

USDA’nın Eylül 2026 değerlendirmesinde, damızlık düve bulunabilirliğinin sürü büyümesini etkilediği, melez buzağı gelirinin ise mevcut ineklerin işletmede tutulmasını teşvik ettiği belirtiliyor. Türkiye için de besilik üretimini artırırken sütçü damızlık kaynağını korumak önemli. Besilik ithalatını azaltmaya çalışırken damızlık ihtiyacını dışarıya taşımak, bağımlılığı ortadan kaldırmaz; başka bir aşamaya aktarır.

Türkiye’de desteklenen üretim, besiciye ulaşmalı

Türkiye’de süt üretimi için oluşmuş sürüler, besilik arzını da besliyor. Holstein erkek buzağılar bunun önemli örneklerinden biri. Etçi melezlemeyle amaçlanan, bu hayvanların besiye alınamaması sorununu çözmek değil; aynı sütçü anaçlardan besi ve karkas özellikleri daha uygun yavrular elde etmek. Beklenen katkı, hayvan sayısının yanında kesime ulaşma süresi ve ekonomik sonuçlarda da aranmalı.

Bakanlığın Şubat 2024’te açıkladığı hayvancılık yol haritasında, yerli kırmızı et üretiminin artırılması ve besilik ithalatına duyulan ihtiyacın azaltılması hedeflendi. Ağustos 2025’te açıklanan Güçlü Besi Güçlü Üretim Projesi bu hedefin uygulama adımlarından biri oldu. Eylül 2026 düzenlemesiyle proje kapsamında etçi spermayla elde edilen buzağılara 1.000 lira ilave destek getirildi.

Etçi ve kombine sperma geçmişte de destekleniyordu. Nitekim 2023 yılı uygulamasında bu spermalardan elde edilen buzağılara 450 lira ilave destek öngörülmüştü.

Bugünkü farkı teşvikin ilk kez verilmesinde aramıyorum. Belirlenen sütçü anaç grubunun yerli besilik üretimine yönlendirilmesi, doğacak yavruların nasıl büyütüleceğinin ve besiciye hangi koşullarda ulaşacağının da uygulamaya katılmasını gerektiriyor.

2025–2028 dönemini kapsayan projede yaklaşık bir milyon baş sütçü dişi sığırın etçi melezlemede değerlendirilmesi öngörülüyor.

Bu kapsam, besicinin düzenli alabileceği buzağı sayısıyla aynı değil. ABD’de alıcı talebinin oluşturduğu tercihi Türkiye’de kamu desteğiyle geliştirirken, desteğin besi işletmesine ulaşan yerli hayvana dönüşmesini de sağlamalıyız. Desteklerin yeterliliğini, yetiştiriciyi etçi melez üretimine yöneltmesi ve bu üretimin destek sonrasında da satış geliriyle sürdürülebilmesi üzerinden değerlendirmeliyiz.

Damızlık ithalatı, kendini yenileyen sürülere dönüşmeli

Melezleme desteklenirken etçi anaç kaynağı da ithalatla geliştiriliyor. TİGEM, gebe olmayan etçi damızlık dişileri ithal edip tohumladıktan sonra gebe olarak yetiştiricilere satıyor. Özel sektör kanalında ise yetiştiriciler firmalar aracılığıyla gebe etçi damızlık hayvan temin ediyor. Her iki yolun yerli üretime katkısı, getirilen hayvanların sonraki yıllarda sağlayacağı yavru üretimine bağlı.

Bu nedenle damızlık ithalatını, besilik hayvan veya doğrudan et ithalatıyla aynı işlevde değerlendirmiyorum. Et ve besilik temini mevcut arzı tamamlarken, damızlık hayvan ithalatı ülke içinde hem besilik hem de damızlık sığır üretimini artıracak anaç varlığını geliştirmeyi amaçlıyor.

Ancak ithal edilen hayvanlarla kurulan sürüler kendi damızlığını yenileyemiyor ve devamlılığı yeniden ithalata dayanıyorsa, yerli besilik kaynağı oluşturma hedefi eksik kalır.

Etçi damızlık hayvan getirmek, anaç kaynağını oluşturmanın ilk adımı. Bu kaynağın büyümesi, doğan dişilerin ne kadarının yeniden damızlığa ayrılacağına bağlı.

Yavrunun bugünkü satış değeri, onu damızlıkta tutmanın gelecekte sağlayacağı gelire göre daha cazip kalırsa, ithal edilen anaçlardan besilik üretilebilir; fakat kendini yenileyen ve genişleyen bir damızlık tabanı oluşmayabilir. Bu nedenle desteğin yönü, hayvan temininin yanında ülke içinde yetiştirilen dişilerin damızlıkta tutulmasına da uzanmalı.

Yetiştirici, damızlıkta bırakacağı dişiden hemen gelir elde etmiyor; onu yetiştirip yavru alacağı döneme kadar sermaye bağlıyor. Bu yüzden damızlık teminine verilen desteğin, sürünün kendi içinden yenilenmesini sağlayacak ekonomik koşullarla tamamlanması önemli.

Etçi sürülerden elde edilen dişilerin damızlık devamlılığına, besilik yavruların da mevcut besi kapasitesine katkısı birlikte izlenmeli.

Desteği doğumda bırakmayalım

Besi işletmelerinde mevcut kapasitenin önemli bölümü boşken, öncelik yeni besi kapasitesi oluşturmaktan çok bu kapasitenin yerli hayvanla çalışmasını sağlamak olmalı.

ESK’nin ithal besilik programında hayvan teminiyle karkasın geri alımı sözleşmeli ilişki içinde düzenleniyor. Yerli melez üretiminde de yetiştiriciyle besicinin kararını birbirine bağlayan, alım ve teslim koşulları önceden belirlenmiş modeller geliştirilebilir.

Damızlık sığır yetiştiricileri birlikleriyle kırmızı et üretici birlikleri bu bağlantıda görev alabilir. Yaş, ağırlık, kayıtlı köken ve sağlık durumu alım koşullarında tanımlanabilir. Besi ve kesim sonuçlarının üretildiği işletmeyle ilişkilendirilmesi de sonraki alımlara dayanak oluşturur.

Böylece besici yalnızca “melez” tanımına değil, bilinen üretim sonuçlarına değer verir; yetiştirici de sağladığı niteliğin karşılığını satışta görür. Sözleşmede teslim şartlarıyla birlikte fiyatın nasıl belirleneceği de baştan kararlaştırılmalı; yetiştirici üretim kararını, besici de alım hesabını buna göre yapabilmeli.

Etçi melezleme desteği, damızlık yatırımları ve yerli hayvan alımını geliştirecek sözleşmeler aynı üretim hedefinde buluşmalı. Sütçü sürülerden gelen melez buzağılarla etçi sürülerden gelen yavrular, mevcut besi kapasitesini düzenli olarak beslemeli; damızlıkta bırakılan dişiler de bu kaynağın devamını sağlamalı. Böylece kamu kaynağı yalnızca bugünün hayvan ihtiyacını karşılamaz, gelecek yılların yerli üretim kaynağını da büyütür.

İthalat sarmalından çıkış, besicinin her kesimden sonra yeniden dışarıdan hayvan beklemek zorunda kalmadığı bir üretim düzeni kurmaktan geçiyor. Bakanlığın başlattığı adımların kalıcı sonucu, bu düzeni oluşturabilmesi olacaktır. Hedefimiz, her yıl hayvan getiren değil, kendi damızlığını yenileyen ve besiliğini üreten bir hayvancılık olmalı.

Dr. Ender Burçak
HAYGEM Eski Daire Başkanı

Fidan, Çavuşçugöl Mahallesi'nde 15 gün öncesine kadar ahırlarında Şap vakası olmadığını, ancak son iki haftadır hastalıkla boğuştuklarını dile getirdi. Bu durum, salgının coğrafi yayılımının devam ettiği ve bazı bölgelerde yeni vakaların ortaya çıktığı endişesini güçlendirdi.

Süt Verimi Yarıya İndi, Hayvanlar Kesime Gitti

Genç üretici Fidan, Şap hastalığının işletmelerine verdiği doğrudan zararı şu ifadelerle aktardı: "Süt verimimiz yarı yarıya düştü. Gebe hayvanlarımız maalesef buzağılarını attı. Hastalık nedeniyle besilik hayvanlarımızı henüz kesimliğe gelmeden, zorunlu olarak kestirmek zorunda kaldık."

Talha Emin Fidan, bütün bu kayıplar karşısında Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan tek bir beklentileri olduğunu belirtti: "Bu hastalığa kesin bir çözüm bulunsun. Bir daha böyle bir durumla karşılaşmak istemiyoruz."

Konya'dan gelen bu üzücü tablo, Bakanlığın uyguladığı yoğun aşılama ve karantina süreçlerine rağmen, virüsün bazı yerleşim yerlerinde yeni görülmeye devam ettiğini ve hastalığın, üreticiye çok yüksek bir finansal bedel ödettiğini bir kez daha gözler önüne serdi.

ÇİFTÇİ ZİRAAT BANKASI'NDAN UZAKLAŞTIRILMAK İSTENİYOR!

Umutlu, hazine destekli tarımsal kredilerde faiz oranlarında artışa gidilmesinin çiftçiyi Ziraat Bankası’ndan uzaklaştırarak, özel bankaların kucağına iteceğinin altını çizdi. Özellikle hazine destekli traktör kredilerinin çiftçinin traktör ihtiyacından ziyade ucuz finansmana ulaşmada bir araç olarak kullanıldığını bildiren Umutlu, “Çiftçi yaşamsal döngüsünü ucuz finansman kaynakları ile sağlayabiliyor. Traktör kredileri de bunun başında geliyordu. Burada şartların zorlaştırılmasını ben çiftçinin bile isteyerek özel bankaların kucağına itilmesi olarak okuyorum” dedi.

FAİZ KARARI TARIMSAL SERMAYE TRANSFERİNİN İLK ADIMI!

Bu kararı aynı zamanda tarımsal sermaye transferinin de ilk adımı olarak gördüğünü ifade eden Umutlu, faiz kararının çiftçinin ihtiyacının üstünde traktör alımının önüne geçileceği şeklinde bir değerlendirmenin ise çok yüzeysel bir bakış olduğunun altını çizdi.

Traktör piyasasında bir şişkinlik olduğunu, bunu bir sektör temsilcisi olarak söylediğini dile getiren Umutlu, hükümetin faiz kararı ile müdahale etmese de sektörün iç dinamikleri ile sağlıklı büyüme trendine kavuşacağını bildirdi. Ancak faiz kararının iyi okunması gerektiğinin altını çizdi.

Hasat edilmeyen ürünlerin imhasının uzamasında, greyder şoförlerinin vicdanen rahatsız olup işi yavaşlatmalarının etkili olduğu ifade ediliyor.

Ekim yapan çiftçiler, ürünün hasat edilerek kurumlara bağışlanmasını talep etse de Tarım Bakanlığı bu öneriyi kabul etmedi. Bakan Yumaklı’nın ise çiftçilerle görüşmesinde, ekili alanın hasadına kesinlikle izin verilmeyeceğini söylediği belirtiliyor.

Ancak videonun ardından ortadan kaybolan Vural, Nevşehir’de patates üreticilerinin yaptığı basın açıklamasına bile katılmamıştı.

Haftalar sonra A Haber’de ortaya çıkan çiftçi, muhabirin sorularını yanıtlarken patateslerin Dubai’ye ihraç edildiğini söyledi. Çiftçi Vural, daha önce videoda dile getirdiği sorunların hiçbirine değinmezken, çiftçinin zararda olduğunu belirttiği anda da röportaj kesildi.

Tarım sektöründe 22 yıldır aynı koltukta oturan Bayraktar’ın, çiftçinin yaşadığı zorlukları yerinde görmek üzere yaptığı bu ziyarette toprağa bile basmaktan kaçınması, sosyal medyada ve kamuoyunda eleştirilere neden oldu. Çiftçiler, yıllardır çözüm bekleyen sorunlarına karşılık sembolik ziyaretler ve göstermelik açıklamalarla karşılaştıklarını dile getirerek tepki gösterdi.

Siz de düşüncelerinizi paylaşın, galoşlu tarla ziyaretini nasıl değerlendiriyorsunuz? Yorumlarınızı haberin altına bekliyoruz.

Türkiye'nin Yerli Koyun Irkları Listesi

1. Akkaraman
2. Morkaraman
3. Kangal Akkaraman
4. İvesi
5. Dağlıç
6. Kıvırcık
7. Sakız
8. Orta Anadolu Merinosu
9. Anadolu Merinosu
10. Karacabey Merinosu
11. Karayaka
12. Ramlıç
13. Pırlak
14. Pırit
15. Karya
16. Polatlı Koyunu
17. Bafra Koyunu
18. Şavak Akkaraman
19. Tahirova
20. Koçeri
21. Zom
22. Karakaş Koyunu
23. Eşme Koyunu
24. Norduz Koyunu
25. Gökçeada
26. Acıpayam
27. Malya
28. Hemşin
29. Herik
30. Tuj
31. Karagül
32. Güney Karaman
33. Çine Çaparı

Hüseyin Yağız, yaşadıklarını şöyle anlattı: "27 yıldır Aydın Tarım Kredi ortağıyım. Ekim ayında gittim yonca tohumu aldım. 3 torba tohum aldım. 8100 lira para verdim. Bana fatura vermediler. Yan tarladaki komşum açık tohum aldı onunki çıktı benim tohum çıkmadı.

Tarım Kredi Müdürünün yanına gittim. Tohumda sorun var dedim. Müdürde firmayı aradı. Firmanın elemanı geldi ondan daha güzel olacak acele etme dedi. Geçen hafta yine gittim, firma gelmedi. İki gün daha sabret dediler. Bana firmanın numaralarını veriyorlar. Ben firmadan tohum almadım. Ben Tarım Kredi'den tohum aldım. Faturamı istedim. Yoncada destek var. fatura yok ben desteği nasıl alacam.

Ben faturayı ısrar edince keşmeyi unutmuşuz dediler. El altından tohum mu satıyorsunuz? Çıkış fişi kesilen bir malın faturası olmaz mı? Bu tohumu belgesiz satma yetkisi nereden geliyor? Faturam olmuş olsaydı Tarım ilçeden zarar ziyan tespit ettirip ben bu zararı karşılatırdım"

ÇİFTÇİDEN DİLAN POLAT TEPKİSİ: KEŞKE EKMESEYDİM!

Bursa’da çiftçilik yapan Sinan Çiftçi, geçen sene 25 liradan sattığı salçalık biberi bu sene 5 liraya bile satamadığını belirterek, tepkisini çektiği bir video ile dile getirdi. “Salçalık biber geçen sene 25 liraydı bu sene 5 liraya alan yok” diyen Çiftçi, “Görüyorsunuz cam gibi çok güzel. İşçilik maliyetini bile karşılamıyor. Geçen seneye göre girdi maliyetleri 3 katına yükseldi. Şimdi diyorlar ki neden ektin? Keşke ekmeseydin. Evet, haklılar keşke ekmeseydim. Domates biber ekmek yerine keşke Dilan Polat gibi bir güzellik merkezi açsaydım. Keşke Engin Polat gibi kara para aklasaydım” dedi.

Bakan Yumaklı, ‘Kenevir ektiniz ne yapacağız?’ derken, Bestil ‘Önümüzü açacaksınız’ karşılığını verdi.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN: KENEVİR ÜRETİMİNE YENİDEN BAŞLIYORUZ

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2019 yılında yaptığı bir konuşmada kenevir üretiminin yeniden başlamasıyla ilgili çalışmaların başlatıldığını belirterek, "Bize dost görünen düşmanlar ülkemden kenevir üretimini aldı. Biz keneviri ithal ediyoruz. Kenevire dayalı yapılması gereken şeyler varsa ithal ürünlerle yapılıyor. Gıda Tarım Bakanlığı bu konuda çalışmalara başlıyor. Birilerinin bu işi başlatması lazımdı. Şu anda biz de bunun çalışmasını yapıyoruz." demişti. 

KONYA'DA DA KENEVİR ÜRETİMİNE İZİN VERİLMİŞTİ!

Kenevir üretimi ile ilgili Konya'da da gerekli izinler verilmişti. Bu yıl Konya/Çumra ilçesinde 20 dekar alanda uzun bir aradan sonra ilk kez kenevir ekimi gerçekleştirilmişti. 

HAYVANLAR DAHA AĞIR GELMESİ İÇİN GEMİLER YIKANMIYOR!

Görgü tanıkları hayvanların üzerinde ortalama 25-30 kg gübre bulunduğunu belirtirken, gübre miktarı kadar hayvanın canlı ağırlık kilosu da artıyor. ESK, hayvanın üzerindeki gübreyi de canlı ağırlıktan sayarak üreticiden fazladan para alıyor. Besilik ithalatının özel sektör tarafından yapıldığı dönemde böyle bir durumun yaşanmadığı, gemilerin en az iki kere yıkandığını ancak mevcut durumda hayvanların canlı ağırlık kilosunun daha ağır gelmesi için gemilerin bilerek yıkanmadığı kaydediliyor. 

ÜRETİCİ GÜBRENİN KİLOSUNA 192 LİRA ÖDÜYOR!

İthal besilik dananın, canlı ağırlık fiyatı 6 dolar yani 192 liradan üreticiye satıldığı düşünülürse, 30 kg gübrenin karşılığı 5760 lira ediyor. Bu rakam da üreticinin nasıl soyulduğunu gözler önüne sererken, birilerinin de buradan nasıl bir vurgun yaptığını ortaya koyuyor.

Üreticiler, hayvanların üzerindeki yoğun gübreden dolayı tepki gösterirken, Et ve Süt Kurumu'nun buradaki gübre vurgununa sessiz kalması dikkat çekiyor.