Toprak Mahsulleri Ofisi'nde (TMO) gerçekleştirilen toplantıya Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ile hububat sektörünün temsilcileri katıldı.

Toplantıda üretim ve hasadın yanı sıra TMO'nun hububat alımları, yurt içi ve yurt dışı piyasalar ile sektörün beklenti ve talepleri değerlendirildi.

YUMAKLI: CUMHURİYET TARİHİNİN EN YÜKSEK REKOLTESİ BEKLENİYOR

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın 2026 yılı üretimine ilişkin açıklaması toplantının en dikkat çeken mesajlarından biri oldu.

Hasat sezonunun sonuna yaklaşıldığını belirten Yumaklı, Cumhuriyet tarihinin en yüksek rekoltesinin beklendiğini kaydetti.

Yumaklı, üreticilerin emeği ve alın teriyle şekillenen bereketli bir hasat sezonu yaşandığını belirterek, stratejik tarım ürünlerinde Türkiye'nin üretim gücü ve kendine yeterliliğinin bir kez daha ortaya konulduğunu ifade etti.

Tarım Bakanı, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği, çiftçinin desteklenmesi ve gıda arz güvenliğinin güçlendirilmesine yönelik çalışmaların devam edeceğini bildirdi.

TMO'NUN 2026 HUBUBAT ALIMLARI MASAYA YATIRILDI

Hububat üreticisini yakından ilgilendiren bir diğer gündem maddesi ise TMO'nun 2026 hasat sezonunda yürüttüğü alım faaliyetleri oldu.

TMO Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü Ahmet Güldal, toplantıda yaptığı sunumda 2026 hasat dönemindeki alım faaliyetleri hakkında bilgi verdi.

Güldal'ın sunumunda ülke genelindeki saha operasyonları, piyasa düzenleme çalışmaları ve TMO'nun güncel faaliyetleri ele alındı.

Böylece hasat döneminin sonuna yaklaşılırken TMO'nun gerçekleştirdiği alımlar ve hububat piyasasına yönelik düzenleme faaliyetleri de sektör temsilcileriyle değerlendirildi.

TİCARET BAKANI BOLAT: TARIM ÜRÜNLERİNDE ARZ SIKINTISI YOK

Ticaret Bakanı Ömer Bolat da toplantıda tarımsal üretim ve piyasaya ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Bolat, tarım ürünlerinde arz kaynaklı herhangi bir sıkıntı yaşanmadığını belirterek, bol ve bereketli yağışlar ile uygulanan politikalar sonucunda üretimin arttığını söyledi.

Sağlıklı bir piyasa oluşması amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığının yüksek koordinasyon içerisinde çalıştığını ifade eden Bolat, sektör paydaşlarının da bu sürece katkı sağlamasının önemine dikkat çekti.

HUBUBAT SEKTÖRÜNÜN TALEPLERİ İKİ BAKANA İLETİLDİ

Toplantının önemli bölümlerinden birini de sektör temsilcilerinin değerlendirmeleri oluşturdu.

Ulusal Hububat Konseyi, Türkiye Un Sanayicileri Federasyonu (TUSAF) ve Hububat Ürünleri İhracat Birlikleri başkanları, sektörün görüş, öneri ve taleplerini Bakan Yumaklı ve Bakan Bolat'a iletti.

Toplantıda ayrıca yurt içi ve yurt dışı hububat piyasalarındaki gelişmeler değerlendirildi.

Gıda Kontrol Genel Müdürü Ersin Dilber de Tarım ve Orman Bakanlığının düzenleme ve denetim faaliyetleri hakkında katılımcılara bilgi verdi.

TİGEM'in TBMM KİT Komisyonuna şirket sahibi Hasan Karaozan'ın “yurt dışına kaçtığı” bilgisini vermesinin ardından Karaozan, Tarımdan Haber'i arayarak hakkındaki iddialara yanıt verdi.

İlgili makale: Bir kamu kurumu böyle mi dolandırılır? TİGEM dosyasında şok gelişme!

Karaozan, Türkiye'den kaçmadığını ve TİGEM'i dolandırmadığını savunurken, yaklaşık 2,5 yıldır Dubai'de bulunduğunu ve burada yatırımlar yaptığını söyledi.

"Kaçmadım, 2,5 yıldır Dubai'deyim"

TİGEM'in TBMM KİT Komisyonuna verdiği “yurt dışına kaçtı” bilgisine itiraz eden Hasan Karaozan, Türkiye'den ayrılmasının TİGEM'e olan borcuyla ilgili olmadığını savundu.

Türkiye'de faizlerin yükselmesiyle birlikte yatırım ortamının zorlaştığını belirten Karaozan, Crypto Carbon Energy olarak Bayburt'ta elektrikli araç şarj istasyonu ekipmanlarına yönelik planladıkları yatırımı bu nedenle durdurduklarını söyledi.

Karaozan, daha sonra yatırımlarını Dubai'ye taşıdıklarını belirterek, yaklaşık 2,5 yıldır burada bulunduğunu kaydetti.

Dubai'de elektrikli araçların şarj istasyonu ekipmanlarıyla ilgili yatırım yaptıklarını anlatan Karaozan, şirketinin yeni yeni para kazanmaya başladığını ifade etti.

"Şirketimize 250 milyon dolar değer biçildi"

Karaozan, Dubai'deki yatırımlarına ilişkin dikkat çeken bir iddiada da bulundu.

ABD'li bir şirket tarafından yapılan değerlendirme sonucunda Dubai'de yüzde 49 ortağı olduğu şirkete 250 milyon dolar değer biçildiğini öne süren Karaozan, yatırımlarının gelir üretmeye başlamasıyla birlikte TİGEM'e olan borcunu ödemeyi planladığını söyledi.

"TİGEM'e borcumu faiziyle ödeyeceğim"

Karaozan, TİGEM'e olan Antep fıstığı borcunu inkar etmezken, borcun ödenmesi konusunda da tarih verdi.

Dubai'deki şirketinin para kazanmaya başladığını belirten Karaozan, 2026 yılı Ekim ayından itibaren TİGEM'e ödeme yapmaya başlamayı ve borcun tamamını faiziyle birlikte yıl sonuna kadar kapatmayı planladığını söyledi.

TİGEM ise TBMM KİT Komisyonuna verdiği bilgide Crypto Carbon Energy dosyasında kurum zararının 95 milyon 409 bin liraya ulaştığını bildirmişti.

Fıstık borcunun nedenini zarar etmelerine bağladı

Hasan Karaozan, TİGEM'e olan borcun nasıl ortaya çıktığına ilişkin de açıklamalarda bulundu.

2023 yılında TİGEM'den ihale yoluyla satın aldıkları Antep fıstığından büyük zarar ettiklerini belirten Karaozan, aldıkları fıstığı kilogramı 400-450 lira seviyesinden satmayı planladıklarını ancak piyasadaki fiyatların gerilemesi nedeniyle yaklaşık 200 liradan satmak zorunda kaldıklarını söyledi.

Karaozan, bu ticaretten şirket olarak yaklaşık 110 milyon lira zarar ettiklerini öne sürdü.

TİGEM'e olan borcun ödenememesini de yaşadıkları bu ticari zarara bağlayan Karaozan, kurumu dolandırmak amacıyla hareket etmediklerini savundu.

Kefalet senedi için 5,8 milyon lira prim ödediklerini söyledi

Dosyanın en tartışmalı konularından biri olan sigorta kefalet senedi hakkında da konuşan Karaozan, teminatın daha sonra geçersiz hale gelmesinde şirketlerinin bir sorumluluğu olmadığını ileri sürdü.

Karaozan, TİGEM'e verilen teminat sigortası için 5,8 milyon lira prim ödediklerini, ancak daha sonra sigorta acentesinin teminatı kendilerinin bilgisi dışında geri çektiğini iddia etti.

Fıstık ticaretinden zarar etmelerinin ardından TİGEM yöneticilerine ödeme güçlüğü yaşadıklarını bildirdiklerini anlatan Karaozan, TİGEM'in alacağını kefalet senedi kapsamında sigorta şirketinden tahsil etmesini, kendilerinin de daha sonra bu tutarı faiziyle sigorta şirketine ödemeyi düşündüklerini söyledi.

Ancak Karaozan'ın anlatımına göre, TİGEM'in sigorta şirketinden tahsilata yönelmesi üzerine teminat sigortasının acente tarafından geri çekildiği ortaya çıktı.

Karaozan, kendilerinin de bu durumdan TİGEM aracılığıyla haberdar olduğunu öne sürdü.

"TİGEM'i dolandırmadım"

Karaozan, Tarımdan Haber'e yaptığı açıklamada TİGEM'i dolandırmak gibi bir niyetinin bulunmadığını vurguladı.

Crypto Carbon Energy firmasının üzerinde Türkiye'de halen gayrimenkuller bulunduğunu belirten Karaozan, şirketin mal varlığını ortadan kaldırmadığını söyledi.

Karaozan, şirket üzerindeki mal varlıklarını da dolandırma amacı taşımadıklarının göstergesi olarak göstererek, TİGEM'e olan borcunu faiziyle birlikte ödeyeceğini tekrarladı.

Tarımdan Haber 2024'ten beri fıstık dosyasını takip ediyor

Tarımdan Haber, TİGEM'in 2023 yılındaki Antep fıstığı satışında yaşanan tahsilat sorununu 2024 yılından bu yana yaptığı haberlerle gündemde tutuyor.

Ancak dosyanın kamuoyuna yansımasından bu yana Hasan Karaozan, Tarımdan Haber'le doğrudan iletişime geçerek kapsamlı bir açıklamada bulunmamıştı.

Karaozan'ın Tarımdan Haber ile iletişime geçmesinin zamanlaması bu nedenle dikkat çekti.

Genel Müdür Hasan Gezginç'le görüşmeleri gündeme geldikten sonra aradı

Tarımdan Haber son olarak, TİGEM Genel Müdürü Hasan Gezginç'in daha önce “tanımıyorum” dediği Hasan Karaozan'la TİGEM'deki makamında birden fazla kez görüştüğünü gündeme getirmişti.

İlgili Haber: Fıstık vurgununda şok gelişme: TİGEM Genel Müdürü 'tanımıyorum' dediği firari patronla makamında 4 kez görüşmüş

Karaozan'ın, Genel Müdür Hasan Gezginç'le yaptığı görüşmelerin Tarımdan Haber tarafından gündeme getirilmesinin ardından Tarımdan Haber'i arayarak ilk kez kapsamlı açıklamada bulunması dikkat çekti.

Karaozan görüşmede, TİGEM'in TBMM KİT Komisyonuna verdiği “yurt dışına kaçtı” bilgisine itiraz ederken, TİGEM'e olan borcunu da kabul ederek yıl sonuna kadar faiziyle birlikte kapatmayı planladığını söyledi.

Böylece TİGEM'in “yurt dışına kaçtı” dediği Karaozan ile şirket sahibinin “Kaçmadım, Dubai'de yatırım yapıyorum ve borcumu ödeyeceğim” açıklaması karşı karşıya gelmiş oldu.

Tarım politikaları uzmanı Ergin Kahveci'nin FAOSTAT verileri üzerinden yaptığı çalışmaya göre Türkiye'nin brüt tarımsal üretim değeri 2003 yılında 61 milyar 134 milyon TL seviyesindeyken, 2024 yılında 3 trilyon 29,6 milyar TL'ye yükseldi.

Kahveci'nin “Tarımsal üretim değerinde kaçıncıyız?” başlıklı analizinde yaptığı hesaplamaya göre, cari TL üzerinden tarımsal üretim değerindeki artış 21 yılda 49,56 kata ulaştı.

Tarımsal üretim 50 kat mı arttı?

Kahveci'nin analizinin dikkat çekici tarafı tam da burada ortaya çıkıyor.

Cari TL cinsinden üretim değerinin yaklaşık 50 katına çıkması, tarımsal üretimde aynı oranda reel bir büyüme yaşandığı anlamına gelmiyor.

Kahveci bu nedenle cari fiyatlarla hesaplanan değerlerin yanında FAOSTAT'ın sabit fiyatlı serisini de karşılaştırıyor.

Sabit fiyatlarda artış yüzde 80

2014-2016 sabit dolar fiyatlarıyla Türkiye'nin brüt tarımsal üretim değeri 2003 yılında 54,67 milyar dolar seviyesinde bulunuyordu.

2024 yılında ise bu rakam 98,37 milyar dolara çıktı.

Kahveci bu iki rakam üzerinden yaptığı değerlendirmede, 21 yıldaki reel artışı yaklaşık 1,8 kat, yani yüzde 80 olarak hesaplıyor.

Böylece aynı 21 yıllık dönem için iki farklı görüntü ortaya çıkıyor:

Cari TL ile üretim değeri yaklaşık 49,5 katına çıkarken, sabit fiyatlarla hesaplanan üretim değerindeki artış yaklaşık yüzde 80 seviyesinde bulunuyor.

3 trilyon liralık rakam neden yanıltıcı okunabilir?

Kahveci'nin çalışması, tarımsal üretim rakamlarında cari değerlerle reel değerlerin ayrılmasının önemini de ortaya koyuyor.

Çünkü 2003 yılında 61,1 milyar TL olan üretim değerinin 2024'te 3 trilyon lirayı aşması tek başına Türkiye'nin tarımsal üretim performansını göstermiyor.

Uzun yıllara yayılan fiyat artışlarının da cari üretim değerini yukarı taşıdığı dikkate alındığında, tarımın gerçek performansının değerlendirilmesinde sabit fiyatlı veriler ayrı bir önem taşıyor.

Türkiye'nin dünya sıralaması da değişti

Buna rağmen Kahveci'nin analizi Türkiye tarımında reel üretim değerinin arttığını da ortaya koyuyor.

Sabit fiyatlı seriye göre Türkiye 2003 yılında dünya sıralamasında 10'uncu sıradayken, 2024 yılında 6'ncı sıraya yükseldi.

Dolayısıyla Kahveci'nin ortaya koyduğu 21 yıllık tablo, Türkiye tarımında nominal rakamların gösterdiği 50 kata yakın bir büyüme olmadığını ancak sabit fiyatlarla üretim değerinde de önemli bir artış yaşandığını gösteriyor.

Tüm Süt, Et ve Damızlık Sığır Yetiştiricileri Derneği (TÜSEDAD) Yönetim Kurulu Başkanı Müslüm Doğru, yaptığı açıklamada 2026 yılı çiğ süt destekleme tutarı ile ödeme takviminin henüz açıklanmamasına dikkat çekti.

Doğru, özellikle yılın ilk üç aylık dönemine ait destek tutarının dahi belli olmamasının, hayvancılıkta uygulanan planlı üretim modelinin öngörülebilirlik hedefiyle örtüşmediğini vurguladı.

Üretici Ocak-Mart döneminde ürettiği sütün desteğini bilmiyor

Müslüm Doğru'nun açıklamasında dikkat çektiği en önemli konu, 2026 yılının ilk destekleme döneminin üzerinden aylar geçmesine rağmen destek miktarının açıklanmamış olması oldu.

Mevcut sistemde çiğ süt desteklerinin üçer aylık dönemler halinde ödendiğini hatırlatan Doğru, Ocak-Şubat-Mart döneminde üretilen süt için litre başına ne kadar destek verileceğinin henüz ilan edilmediğini, ödeme takviminin de açıklanmadığını belirtti.

İkinci destekleme dönemine ilişkin işlemler devam ederken ilk dönemin destek tutarının dahi belli olmamasının üreticinin beklentisini artırdığına dikkat çekildi.

2025'te litre başına 20 kuruş temel destek uygulanmıştı

TÜSEDAD'ın açıklamasına göre, 2025 üretim yılında çiğ süt için temel destek tutarı litre başına 20 kuruş olarak uygulanmış, belirlenen katsayılar doğrultusunda üreticilere ilave destekler de verilmişti.

2025 yılına ait dört destekleme döneminin ödemeleri tamamlanırken, üç yıllık hayvancılık destekleme modelinin son yılı olan 2026'ya ilişkin çiğ süt temel destek tutarı henüz açıklanmadı.

Doğru, üreticilerin Ağustos ayına gelinmesine rağmen 2026 yılında ürettikleri süt için litre başına ne kadar destek alacağını bilmediğine dikkat çekti.

"Üreticinin finansman planlaması açısından önemli"

Çiğ süt desteğinin süt işletmelerinin yem, enerji, işçilik ve diğer üretim giderlerinin karşılanmasına katkı sağlayan önemli desteklerden biri olduğunun altını çizen Müslüm Doğru, destek tutarı kadar ödemenin ne zaman yapılacağının bilinmesinin de üretici açısından önem taşıdığını kaydetti.

Destek tutarı ve ödeme takviminin üretim dönemi içerisinde açıklanmasının işletmelerin nakit akışını yönetmesi, finansman planlamasını yapması ve üretimini öngörülebilir şekilde sürdürebilmesi açısından gerekli olduğunu belirtti.

TÜSEDAD: Planlı üretimin öngörülebilirlik ilkesi zayıflıyor

TÜSEDAD Başkanı Müslüm Doğru, hayvancılıkta 2024-2026 yıllarını kapsayan üç yıllık destekleme modelinin sektör tarafından olumlu karşılandığını hatırlattı.

Yeni modelin üreticinin destek politikalarını önceden görerek yatırım ve üretim planlaması yapabilmesi açısından önemli olduğunu belirten Doğru, 2026 çiğ süt desteğinde yaşanan belirsizliğin ise bu yaklaşımın temel amaçlarından biriyle çeliştiğine dikkat çekti.

Doğru, “2026 yılına ilişkin destekleme tutarı ile ödeme takviminin hâlen açıklanmamış olması, planlı üretim modelinin temel hedeflerinden biri olan öngörülebilirlik ilkesini de zayıflatmaktadır” değerlendirmesinde bulundu.

TÜSEDAD'dan Bakanlığa çağrı

TÜSEDAD, 2026 yılında üretilecek çiğ süte verilecek desteğin litre başına tutarının ve ödeme takviminin bir an önce ilan edilmesini istedi.

Müslüm Doğru, destek ödemelerinin açıklanacak takvim doğrultusunda gerçekleştirilmesinin hem üretim planlamasının sürekliliği hem de süt sektörünün sürdürülebilirliği açısından önem taşıdığını belirtti.

YENİ Parti Şanlıurfa Milletvekili Mahmut Tanal, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın yanıtlaması istemiyle verdiği yazılı soru önergesinde, besicinin artan üretim maliyetleri karşısındaki durumunu ve hayvan ithalatının yerli üretici üzerindeki etkilerini gündeme getirdi.

Tanal, önergesinde yem, elektrik, akaryakıt, işçilik, veterinerlik hizmetleri ve finansman maliyetlerindeki artış nedeniyle besicilerin üretim yapmakta zorlandığını, buna karşılık karkas et satış fiyatlarındaki gerilemenin işletmeler üzerinde ekonomik baskı oluşturduğunu belirtti.

Üretici düşük fiyattan satarken tüketici neden pahalı et yiyor?

Önergede dikkat çekilen konulardan biri de üretici ile tüketici fiyatları arasındaki makas oldu.

Tanal, üreticinin düşük fiyattan satış yaptığı bir dönemde vatandaşın eti yüksek fiyatlarla tüketmeye devam etmesinin; üretim planlaması, ithalat politikaları, piyasa düzenleme mekanizmaları ve fiyat oluşum süreçlerinin etkinliğine ilişkin soru işaretleri doğurduğunu kaydetti.

Önergede üreticinin zarar ederek üretimden çekilmesinin orta ve uzun vadede hayvan varlığında azalmaya, et arzının daralmasına ve tüketici fiyatlarının daha da yükselmesine yol açabileceği değerlendirmesinde bulunuldu.

Bakanlığa kritik soru: İthalatın üreticiye etkisi ölçüldü mü?

Soru önergesinin üreticiyi doğrudan ilgilendiren en dikkat çekici bölümünü ise kesimlik hayvan ithalatına ilişkin sorular oluşturdu.

Tanal, Tarım ve Orman Bakanlığına şu soruyu yöneltti:

Kesimlik hayvan ithalatının yerli üreticilerin satış fiyatları, karlılığı ve üretimin sürdürülebilirliği üzerindeki etkilerine ilişkin Bakanlık veya bağlı kuruluşlar tarafından herhangi bir etki analizi, rapor ya da çalışma hazırlandı mı?

Milletvekili, böyle bir çalışma bulunuyorsa sonuçlarının da kamuoyuna açıklanmasını istedi.

Bu soru özellikle besicinin karkas kesim fiyatlarının baskılandığı yönündeki tartışmalar açısından önem taşıyor. Çünkü önergeyle, kesimlik hayvan ithalatının yalnızca piyasaya sağladığı arz değil, yerli üreticinin satış fiyatı ve karlılığı üzerindeki sonuçlarının Bakanlık tarafından ölçülüp ölçülmediği sorgulanmış oldu.

Üretici fiyatı ile marketteki et fiyatı arasındaki fark da soruldu

Önergede Bakanlıktan son iki yılda karkas et üretici fiyatları ile tüketici satış fiyatları arasında oluşan farkın nedenlerine ilişkin herhangi bir inceleme yapılıp yapılmadığının açıklanması da istendi.

Et ve Süt Kurumunun hem üreticinin zarar etmesini hem de tüketicinin yüksek fiyatla et tüketmesini önlemek amacıyla hangi piyasa düzenleme tedbirlerini uyguladığı ve bu tedbirlerin etkinliğine ilişkin bir performans değerlendirmesi bulunup bulunmadığı da Bakan Yumaklı'ya yöneltilen sorular arasında yer aldı.

Kesimlik hayvan ithalatı sınırlandırılacak mı?

Tanal, önergede yerli besici açısından daha doğrudan bir soru yöneltti.

Tanal, kesimlik hayvan ithalatının yeniden gözden geçirilmesi veya yerli üreticiyi koruyacak şekilde sınırlandırılmasına yönelik Bakanlığın yürüttüğü bir çalışma bulunup bulunmadığını sordu.

Bakanlıktan ayrıca yem, enerji, finansman ve diğer üretim maliyetlerini azaltacak yeni bir destek veya teşvik programı hazırlanıp hazırlanmadığının açıklanması istendi.

Üreticilerin üretimden çekilmesini önlemek, hayvan varlığını korumak ve sürdürülebilir hayvancılığı sağlamak amacıyla kısa, orta ve uzun vadede uygulanması planlanan tedbirlerin neler olduğu da Bakan Yumaklı'ya soruldu.

Son 3 yılın hayvan ithalatı rakamları da istendi

Tanal, Et ve Süt Kurumunun son üç yılda gerçekleştirdiği ithalatın boyutunun da açıklanmasını talep etti.

Bakan Yumaklı'dan ESK tarafından ithal edilen besilik ve kesimlik büyükbaş hayvan sayısının, hayvanların menşe ülkelerinin ve toplam ithalat maliyetinin yıllar itibarıyla kamuoyuyla paylaşılması istendi.

Böylece önergeyle hayvancılık politikalarında üç kritik konu aynı anda Meclis gündemine taşınmış oldu: İthalatın yerli üretici üzerindeki etkisi, üretici ile tüketici fiyatları arasındaki makas ve besicinin artan üretim maliyetleri karşısında korunmasına yönelik politikalar.

Kahveci'nin “Tarımsal üretim değerinde kaçıncıyız?” başlıklı makalesinde ortaya koyduğu verilere göre, Türkiye'nin cari fiyatlarla brüt tarımsal üretim değeri 2003 yılında 40 milyar 732 milyon dolar seviyesindeyken, 2024 yılında 92 milyar 350 milyon dolara yükseldi.

Türkiye 9'unculuktan 6'ncılığa çıktı

Kahveci'nin FAOSTAT verileri üzerinden yaptığı dünya sıralamasında da dikkat çekici bir değişim yaşandı.

Türkiye, cari dolar cinsinden brüt tarımsal üretim değerinde 2003 yılında dünyada 9'uncu sırada bulunurken, 2024 yılında 6'ncı sıraya yükseldi.

Sabit fiyatlarla yapılan hesaplamada da Türkiye'nin dünya sıralamasındaki konumu güçlendi.

Kahveci'nin çalışmasına göre 2014-2016 sabit dolar fiyatlarıyla Türkiye'nin brüt tarımsal üretim değeri 2003 yılında 54,67 milyar dolar seviyesindeyken, 2024 yılında 98,37 milyar dolara çıktı.

Türkiye bu hesaplamada 2003'te dünya 10'uncusuyken, 2024'te yine 6'ncı sırada yer aldı.

21 yılda 51,6 milyar dolarlık artış

Cari dolar üzerinden bakıldığında Türkiye'nin tarımsal üretim değeri 21 yılda yaklaşık 51,6 milyar dolar arttı.

Ancak Kahveci'nin analizinde özellikle dikkat çektiği noktalardan biri, cari değerlerdeki artış ile reel üretim değerindeki artışın birbirinden ayrılması gerektiği oldu.

Çünkü fiyat ve kur hareketleri uzun dönemli karşılaştırmalarda tarımsal üretimin gerçek değişiminin olduğundan çok daha yüksek görünmesine neden olabiliyor.

Tarımsal hasıla ile üretim değeri aynı şey değil

Kahveci'nin analizinde üzerinde durduğu önemli konulardan biri de kamuoyunda sık kullanılan “tarımsal hasıla” ile “brüt tarımsal üretim değeri” arasındaki fark oldu.

Türkiye için açıklanan 83,2 milyar dolarlık tarımsal hasıla ile FAOSTAT verilerindeki 92,35 milyar dolarlık brüt üretim değeri aynı göstergeyi ifade etmiyor.

Kahveci, brüt üretim değerinin birincil bitkisel ve hayvansal ürünlerin çiftlik kapısındaki ekonomik değerini ortaya koyduğuna dikkat çekiyor.

Ortaya çıkan tablo ise Türkiye'nin tarımsal üretim değerinde dünyadaki önemli ülkeler arasında bulunduğunu ve son 21 yılda dünya sıralamasındaki yerini yukarı taşıdığını gösteriyor.

Açıklamalarda özellikle hububat üreticisini ilgilendiren iki yeni piyasa dikkat çekti: Vadeli İşlem Piyasası ve Uluslararası Ürün Piyasası.

Buğday ve mısırda ileri tarihli fiyat dönemi

TÜRİB, 2026 yılının son çeyreğinde Vadeli İşlem Piyasası'nı devreye almayı hedefliyor.

İlk aşamada ekmeklik buğday ve mısır ELÜS'leri ile bu ürünlere ilişkin TÜRİB fiyat endekslerinin dayanak varlık olarak kullanılması planlanıyor.

ELÜS'e dayalı sözleşmelerde fiziki teslimat, TÜRİB endekslerine dayalı sözleşmelerde ise nakdi uzlaşma öngörülüyor. Takas, risk, teminat ve temerrüt yönetimi hizmetleri Takasbank tarafından verilecek.

Yeni piyasanın çiftçi açısından en önemli tarafı ise ileri tarihli fiyat oluşumuna imkan verecek olması.

Tarımda üretici ekim kararını verirken aylar sonra oluşacak ürün fiyatını kesin olarak bilmiyor. Özellikle buğday ve mısırda hasat döneminde yaşanan fiyat hareketleri üreticinin gelirini doğrudan etkiliyor. Vadeli piyasanın etkin çalışması halinde tarım sektörüne gelecekteki fiyat beklentisini görme ve fiyat dalgalanmalarına karşı risk yönetimi yapabilme imkanı sağlaması bekleniyor.

TÜRİB de yeni piyasanın fiyat keşfi, risk yönetimi ve piyasa derinliğinin geliştirilmesini hedeflediğini açıkladı.

Çiftçinin ürününü hasatta satmak zorunda kalmaması hedefleniyor

TÜRİB'in üzerinde durduğu bir başka önemli konu ise çiftçinin finansmana erişimi.

Kırali, çiftçilerin bankalar açısından güvenilir ve likit teminat olarak kabul edilen varlıklarının sınırlı olması nedeniyle finansmana erişimde zorlandığını belirtirken, lisanslı depoya teslim edilen ürün karşılığında oluşturulan ELÜS'lerin kredi teminatı olarak kullanılabildiğine dikkat çekti.

TÜRİB'e göre üretici bu yöntemle ELÜS karşılığında finansmana ulaşarak girdi borçlarını kapatabilir ve ürününü hasadın hemen ardından satmak yerine piyasa şartlarına göre daha sonraki bir tarihte değerlendirebilir.

Bu mekanizma özellikle hasat döneminde piyasaya yoğun ürün arzının yaşandığı hububat sektöründe önem taşıyor.

Lisanslı depo kapasitesi 15,2 milyon tona çıktı

Türkiye'deki lisanslı depoculuk sisteminin ulaştığı büyüklük de toplantıda açıklanan dikkat çekici veriler arasında yer aldı.

Türkiye genelinde 54 il, 169 ilçe ve 383 farklı noktada 289 lisanslı depo işletmesi faaliyet gösteriyor. Toplam saklama kapasitesi ise 15,2 milyon tona ulaşmış durumda.

TÜRİB'in verdiği bilgiye göre Türkiye'nin son 5 yıllık ortalama hububat üretimi yaklaşık 37,2 milyon ton seviyesinde bulunuyor. Buna göre mevcut lisanslı depo kapasitesi ortalama hububat rekoltesinin yaklaşık yüzde 41'ine karşılık geliyor.

2019 yılında 4 milyon ton olan kapasitenin orta vadede 20 milyon tona çıkarılması hedefleniyor.

TÜRİB'de 64,5 milyon ton ürün işlem gördü

TÜRİB'in faaliyete geçmesinden bugüne kadar ELÜS Piyasası'ndaki toplam işlem hacmi 475 milyar liraya, işlem miktarı ise 64,5 milyon tona ulaştı.

İşlemlerde en büyük payı sırasıyla buğday, mısır, arpa ve ayçiçeği tohumu oluşturuyor. ELÜS'e konu 17 ürün içerisinde bu dört ürün toplam işlem hacminin yüzde 98'ini oluşturuyor.

2026 yılında ise hasat dönemindeki yoğun TMO alımları nedeniyle ELÜS piyasasındaki TMO payının yaklaşık yüzde 65'e çıktığı açıklandı.

Bu veri, TÜRİB piyasasında kamunun ağırlığının geldiği noktayı göstermesi bakımından da dikkat çekiyor.

İthal tarım ürünleri dolar ve avro ile işlem görecek

TÜRİB'in üzerinde çalıştığı bir diğer önemli proje ise Uluslararası Ürün Piyasası.

Yeni piyasada Ticaret Bakanlığı izniyle faaliyet gösteren antrepolarda bulunan ithal tarım ürünlerinin işlem görmesi planlanıyor.

Piyasanın katılımcıları tarım ürünü ithalatçıları, ihracatçıları ve uluslararası ürün ticareti yapan tüzel kişiler olacak.

İlk etapta hububat, baklagiller ve yağlı tohumların sisteme alınması planlanırken, ürünler ABD doları ve avro üzerinden alınıp satılabilecek.

TÜRİB, teknik altyapının hazır olduğunu ve gerekli mevzuatın yayımlanmasının ardından Uluslararası Ürün Piyasası'nın da 2026 yılının son çeyreğinde devreye alınmasını hedefliyor.

Lisanslı depolara yeni denetim sistemi geliyor

Çiftçinin lisanslı depoya teslim ettiği ürünün güvenliği açısından önemli bir başka gelişme de yeni denetim mekanizması olacak.

TOBB ve TÜRİB iştirakiyle Lisanslı Depoculuk Denetim A.Ş. 7 Ocak 2026'da kuruldu.

Yeni yapıyla lisanslı depolardaki fiziki ürün miktarı ile elektronik kayıtların uyumu, ürün analizlerinin doğruluğu, muhafaza koşulları, ekipmanların kalibrasyonu ve bilgi sistemi kayıtları denetlenecek.

Bunun yanında lisanslı depoların uzaktan ve anlık olarak izlenmesini sağlayacak Lisanslı Depoculuk Bilgi Sistemi'nin (LİDBİS) de 2026 yılı sonunda devreye alınması hedefleniyor. Sistemle depolardaki ürün miktarının teknolojik altyapıyla takip edilmesi planlanıyor.

TÜRİB'de günlük işlem hacmi 720 milyon liraya ulaştı

TÜRİB'in açıkladığı verilere göre ELÜS piyasasındaki günlük ortalama işlem hacmi 2024 yılında 267 milyon lirayken, 2025 yılında yüzde 80 artarak 480 milyon liraya çıktı.

2026 Temmuz sonu itibarıyla ise günlük ortalama işlem hacmi, 2025 yılına göre yüzde 50 artışla 720 milyon liraya ulaştı.

ELÜS bakiyesi bulunan hesap sayısı da geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 73 artarak 82 bin 68'e yükseldi.

Rekolte, stok miktarı, hava koşulları ve tüketim gibi klasik arz-talep unsurları önemini korurken, küresel para ve ticaret sistemindeki değişimlerin tarımsal emtia fiyatları üzerindeki etkisi de giderek daha görünür hale geliyor.

Bu tablonun merkezinde ise dünyanın en büyük iki ekonomisi ABD ile Çin arasındaki ekonomik ve ticari rekabet bulunuyor.

ABD-ÇİN REKABETİ TARIM TİCARETİNİN ROTASINI DEĞİŞTİRİYOR

ABD ile Çin arasındaki ticari gerilimlerin en fazla hissedildiği alanlardan biri tarım.

Çin'in dünyanın en büyük tarımsal emtia ithalatçılarından biri olması, ABD'nin ise soya fasulyesi, mısır ve birçok tarım ürününde önemli bir ihracatçı konumunda bulunması, iki ülke arasındaki her ticari kararın küresel piyasaya yansımasına neden oluyor.

Tarifeler veya ithalat tercihlerindeki değişiklikler Çin'in ABD yerine Brezilya gibi alternatif tedarikçilere yönelmesine, bunun sonucunda da küresel ticaret rotalarının yeniden şekillenmesine yol açabiliyor.

Böyle bir değişim yalnızca ABD ve Çin'i değil; Güney Amerika'daki üreticiden Asya'daki ithalatçıya kadar geniş bir tedarik zincirini etkileyebiliyor.

TARIM ÜRÜNLERİ ARTIK SADECE TARLADA FİYATLANMIYOR

Küresel piyasalardaki dönüşümün bir başka boyutunu para sistemi oluşturuyor.

Dolar, dünya ticaretinin ve emtia piyasalarının temel para birimi olma özelliğini sürdürürken Çin, yuanın uluslararası ticarette kullanım alanını genişletmeye çalışıyor.

Çin'in ABD Hazine tahvili portföyünü uzun vadede azaltması da iki ülke arasındaki finansal ilişkinin değişimini gösteren göstergelerden biri olarak değerlendiriliyor.

2026 itibarıyla Japonya'nın yaklaşık 1,14 trilyon dolarlık ABD Hazine tahviliyle en büyük yabancı yatırımcı konumunu koruması, küresel finans sistemindeki sermaye hareketlerinin ulaştığı büyüklüğü de ortaya koyuyor.

SOYA VE MISIR NEDEN ÖNEMLİ?

ABD-Çin ticaretindeki değişimlerin etkisinin en net görülebildiği ürünlerin başında soya fasulyesi geliyor.

Çin'in devasa yem ve hayvancılık sektörü nedeniyle gerçekleştirdiği soya ithalatı, dünya yağlı tohum ticaretinin önemli belirleyicilerinden biri.

Çin'in hangi ülkeden ne kadar soya alacağına ilişkin değişiklikler ABD'deki stoklardan Brezilya'daki ihracat fiyatlarına, navlun maliyetlerinden diğer yağlı tohumlara kadar birçok piyasada zincirleme etki oluşturabiliyor.

Benzer mekanizma mısır ve diğer yem hammaddelerinde de görülebiliyor.

Dolayısıyla iki ülke arasındaki bir gümrük vergisi kararı dahi, binlerce kilometre uzaktaki üreticinin karşılaştığı fiyatı etkileyebilecek sonuçlar doğurabiliyor.

TARIM FİYATLARININ ŞİFRESİ DEĞİŞİYOR

Ortaya çıkan tablo, tarımsal emtia piyasalarını değerlendirirken yalnızca “Bu yıl ne kadar üretildi?” sorusuna bakmanın artık yeterli olmadığını gösteriyor.

Ürünü kim satın alıyor? Hangi para birimiyle ticaret yapılıyor? Hangi ülkeye hangi tarife uygulanıyor? Ticaret hangi liman ve koridorlara kayıyor? Küresel fonlar hangi yönde pozisyon alıyor?

Bu soruların cevapları da tarım ürünlerinin fiyat oluşumunun bir parçası haline geliyor.

Başka bir ifadeyle, tarım ürünleri artık yalnızca tarlada değil; döviz piyasalarında, borsalarda, limanlarda ve küresel güç mücadelesinin içinde de fiyatlanıyor.

TÜRKİYE İÇİN RİSK Mİ, FIRSAT MI?

Küresel ticaret sistemindeki dönüşüm Türkiye açısından da yakından izlenmesi gereken bir sürece işaret ediyor.

Türkiye'nin tarımsal üretim kapasitesi, coğrafi konumu ve Avrupa, Asya, Orta Doğu ve Karadeniz arasındaki ticaret yollarına yakınlığı, değişen küresel ticaret düzeninde önemli avantajlar sağlayabilir.

Ancak bunun için dünya tarım piyasalarının yalnızca üretim rakamları üzerinden değil, finans, lojistik, enerji ve jeopolitikle birlikte okunması gerekiyor.

Dünyanın para ve ticaret düzeni yeniden şekillenirken toprağın, suyun, tarımsal üretimin ve diğer reel varlıkların stratejik önemi de artıyor.

Önümüzdeki dönemin temel sorusu ise şu olacak: ABD ile Çin arasındaki ekonomik güç mücadelesi derinleşirken, küresel tarım ticaretinin yeni kazananları hangi ülkeler olacak?

Piyasanın bir tarafında cazip fiyatlardan yararlanmak isteyen ithalatçılar bulunurken, diğer tarafında Karadeniz bölgesinden dünya pazarlarına çıkan güçlü arz fiyatların yükselmesini engelliyor.

CEZAYİR'DEN 720 BİN TONLUK DEV BUĞDAY ALIMI

Talep tarafındaki en dikkat çekici gelişmelerden biri Cezayir'den geldi.

Cezayir'in uluslararası ihalede yaklaşık 720 bin ton buğdayı 289-290 dolar/ton CF seviyesinden satın aldığı bildirildi. Büyük hacimli alım, fiyatların gerilemesinin ithalatçı ülkeleri yeniden piyasaya çektiğine yönelik önemli bir işaret olarak değerlendiriliyor.

Güney Kore'nin de 36 bin 800 ton ABD menşeli buğday satın alması talep tarafındaki hareketliliği destekledi.

Son alımlar, uluslararası buğday piyasasında düşük fiyatlardan yararlanmak isteyen ülkelerin yeniden pozisyon almaya başladığını gösteriyor.

KARADENİZ'DEN GELEN UCUZ BUĞDAY FİYATLARI BASKILIYOR

Ancak alımların yeniden hızlanması henüz fiyatların yönünü yukarı çevirmeye yetmiş değil.

Rusya başta olmak üzere Karadeniz havzasından dünya piyasalarına çıkan rekabetçi fiyatlı buğday, küresel fiyatlar üzerinde önemli bir baskı oluşturmaya devam ediyor.

Bu nedenle piyasada fiyatların yükseleceği beklentisini taşıyanların eli henüz güçlenmiş değil. Yeni ihaleler talebi desteklese de Karadeniz arzının devam etmesi halinde kısa vadede fiyatların baskı altında kalabileceği değerlendiriliyor.

KARADENİZ'DEKİ SAVAŞ BUĞDAY TİCARETİNİ YENİDEN GÜNDEME GETİRDİ

Arz tarafında ise yalnızca üretim miktarı değil, buğdayın dünya pazarlarına güvenli şekilde ulaşıp ulaşamayacağı da giderek daha önemli hale geliyor.

Rusya-Ukrayna savaşının Karadeniz'deki ticari gemi trafiğine yönelik oluşturduğu risk, bölgeden gerçekleştirilen tahıl ihracatının güvenliğine ilişkin endişeleri yeniden artırdı.

Karadeniz, Rusya ve Ukrayna'nın dünya tahıl ticaretindeki ağırlığı nedeniyle küresel buğday fiyatları açısından kritik öneme sahip. Bölgedeki sevkiyatların aksaması halinde bugün fiyatları aşağı çeken güçlü arz, kısa sürede farklı bir fiyatlama unsuruna dönüşebilir.

AVRUPA'DA BUĞDAY ÜRETİM TAHMİNİ DÜŞÜRÜLDÜ

Piyasayı destekleyebilecek bir başka gelişme ise Avrupa'dan geldi.

Expana, Avrupa Birliği'nin buğday hasadına ilişkin tahminini 1,5 milyon ton aşağı yönlü revize ederek 126,8 milyon tona düşürdü.

Üretim beklentisindeki aşağı yönlü revizyon, kısa vadede güçlü Karadeniz arzının gölgesinde kalsa da önümüzdeki dönemde küresel buğday dengeleri açısından yakından takip edilecek.

BUĞDAY FİYATLARINDA YÖNÜ NE BELİRLEYECEK?

Dünya buğday piyasasında böylece iki farklı güç karşı karşıya gelmiş durumda.

Bir tarafta Cezayir ve Güney Kore gibi ülkelerden gelen yeni talep, Avrupa'daki üretim beklentisinin aşağı çekilmesi ve Karadeniz'deki jeopolitik riskler bulunuyor.

Diğer tarafta ise Karadeniz'den dünya pazarlarına çıkan güçlü ve rekabetçi arz fiyatların yükselmesini sınırlıyor.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde gerçekleştirilecek büyük uluslararası buğday ihaleleri ile Karadeniz'deki gelişmeler fiyatların yönü açısından belirleyici olacak.

Piyasanın temel sorusu artık şu: Büyük alıcıların geri dönüşü fiyatlarda dipten dönüşün işareti mi, yoksa Karadeniz'in güçlü arzı buğday fiyatlarını baskılamaya devam mı edecek?

Avustralya Tarım, Balıkçılık ve Orman Bakanlığının verilerine göre 7 Ağustos'ta 175 olan doğrulanmış veya pozitif kabul edilen H5 vakası, 8 Ağustos'taki yeni tespitlerle 215'e çıktı. 9 Ağustos saat 10.00 itibarıyla ise ülkede yabani kuşlarda doğrulanmış vaka sayısı 220'ye ulaştı.

VAKA SAYISI BİR HAFTADA 62'DEN 220'YE ÇIKTI

Salgının yayılma hızı rakamlara da yansıdı. Avustralya'da 2 Ağustos'ta 62 olarak bildirilen toplam vaka sayısı, 4 Ağustos'ta 102'ye, 6 Ağustos'ta 123'e ve 7 Ağustos'ta 175'e yükseldi. 9 Ağustos'ta ise sayı 220 olarak açıklandı.

Son resmi verilere göre vakaların 152'si Güney Avustralya, 53'ü Victoria, 10'u Batı Avustralya, 4'ü Yeni Güney Galler ve 1'i Queensland'de bulunuyor.

YABANİ DENİZ KUŞLARINDA YOĞUNLAŞTI

Vakalar şimdiye kadar özellikle yabani kuşlarda tespit edildi. Büyük tepeli sumrular (greater crested tern) salgında öne çıkan türlerden biri olurken, gümüş martı ve farklı deniz kuşlarında da pozitif sonuçlar bildirildi.

Özellikle Güney Avustralya ve Victoria'dan son günlerde art arda yeni vakalar gelmesi, yetkililerin yabani kuş popülasyonlarındaki hastalık takibini yoğunlaştırmasına neden oldu.

EN KRİTİK NOKTA: KÜMES HAYVANLARINDA HENÜZ VAKA YOK

Hastalığın yabani kuşlarda hızla yayılmasına karşın Avustralya kanatlı sektörü açısından kritik eşik henüz aşılmış değil.

Avustralya Tarım Bakanlığı, kümes hayvanlarında veya ülkenin daha geniş tarımsal üretim sisteminde H5 kuş gribi tespit edilmediğini bildiriyor. İnsan sağlığına yönelik mevcut risk de düşük olarak değerlendiriliyor.

Bununla birlikte yabani kuşlardan ticari kanatlı işletmelerine olası bulaşma riski nedeniyle biyogüvenlik önlemleri önem kazanıyor. Avustralyalı yetkililer, özellikle yabani kuşların kümes hayvanlarının yem ve su kaynaklarıyla temasının engellenmesine dikkat çekiyor.

KANATLI SEKTÖRÜ İÇİN BİYOGÜVENLİK UYARISI

Avustralya'daki gelişmeler, kuş gribinde erken teşhis ve biyogüvenlik uygulamalarının önemini bir kez daha gündeme getirdi.

Yabani kuşlarda başlayan yayılımın ticari işletmelere ulaşmasının önlenmesi için kümeslerin yabani kuşlarla temasının sınırlandırılması, yem ve su kaynaklarının korunması, işletmeler arasındaki insan, araç ve ekipman hareketlerinde biyogüvenlik kurallarının uygulanması ve şüpheli hayvan ölümlerinin hızlı şekilde bildirilmesi kritik önem taşıyor.

Avustralya'daki tablo Türkiye açısından da özellikle kanatlı sektörü ve hayvan sağlığı otoritelerinin yakından izlemesi gereken bir gelişme olarak öne çıkıyor.

İncirin Anadolu'dan dünyaya yayılan, Türkiye açısından hem üretim hem de ihracat değeri yüksek stratejik ürünlerden biri olduğunu belirten Doğan, üretimin özellikle Ege Bölgesi'nde yoğunlaştığına dikkat çekti.

İNCİR ÜRETİMİNİN MERKEZİ EGE BÖLGESİ

Türkiye'nin yıllık yaş incir üretiminin yıllara göre 320 bin ile 400 bin ton arasında değiştiğini kaydeden Doğan, yaş incir üretiminin yaklaşık yüzde 75'inin İzmir, Aydın ve Muğla'da gerçekleştirildiğini ifade etti.

Kuru incir üretiminin de yüzde 75-80'inin Ege Bölgesi'nden karşılandığını belirten Doğan, 2025 yılında yaklaşık 68 bin ton olarak gerçekleşen kuru incir üretiminin 48 bin tonunun Aydın'da, yaklaşık 20 bin tonunun ise Tire, Ödemiş, Beydağ ve Kiraz ilçelerinde gerçekleştirildiğini söyledi.

Doğan, 2023-2024 sezonunda 63 bin 500 ton olan kuru incir ihracatının 2024-2025 sezonunda yüzde 3 azalarak 61 bin 600 tona gerilediğini, ihracattan yaklaşık 369,8 milyon dolar gelir elde edildiğini kaydetti.

“REKOLTE ARTIŞI BEKLENİYOR ANCAK ÜRETİCİ FİYATTAN ENDİŞELİ”

2026 yılında yağışların olumlu seyretmesi nedeniyle incir rekoltesinde bir önceki yıla göre yüzde 20-25 oranında artış beklendiğini dile getiren Doğan, üreticinin yüksek rekolteden ziyade bunun fiyatlara yapabileceği baskıdan endişe duyduğunu söyledi.

Geçen sezon rekoltenin düşük olmasına rağmen üreticinin beklediği fiyatı bulamadığını savunan Doğan, TARİŞ'in açıkladığı fiyatlarla piyasada gerçekleşen fiyatlar arasında önemli farklılıklar oluştuğunu belirtti.

Doğan, A1 kalite için açıklanan fiyatların yanı sıra eksper analizleri sonucunda alımların ağırlıklı olarak A4 sınıfında gerçekleştiğini, bu üründe tavan fiyatın 240 lira seviyesinde kaldığını ifade ederek, sezon içerisinde üreticinin elindeki incirin fiyatının 100 liraya kadar gerilediğini kaydetti.

“TARİŞ'İN ALIM MİKTARI PİYASAYI DÜZENLEMEYE YETMİYOR”

TARİŞ'in üreticinin elindeki ürünü değerlendirmesi açısından önemli bir kuruluş olduğunun altını çizen Doğan, ancak yaklaşık 3 bin 500 ton seviyesindeki alımın piyasa üzerinde yeterli düzenleyici etki oluşturamadığını savundu.

Bunun sonucunda üreticinin büyük ölçüde tüccarın belirlediği piyasa koşullarıyla karşı karşıya kaldığını ifade eden Doğan, yeni sezonda fiyatların 250 liranın üzerine çıkmayacağı yönünde üreticiler arasında kaygı bulunduğunu söyledi.

Gübre, ilaç ve işçilik başta olmak üzere üretim maliyetlerinde yaklaşık yüzde 40 artış yaşandığını belirten Doğan, şöyle konuştu:

“Üreticinin girdi maliyetleri bu kadar yükselmişken 250 lira seviyesinde oluşabilecek bir fiyat üreticiyi mağdur edecektir. Bu nedenle Toprak Mahsulleri Ofisi'nin incir alımı için devreye girmesi gerektiğini düşünüyoruz.”

TMO'YA İNCİR PİYASASINA MÜDAHALE ÇAĞRISI

TMO'nun geçmişte bir sezon incir alımı yaptığını ancak daha sonra alımlara devam etmediğini hatırlatan Doğan, özellikle yüksek rekolte dönemlerinde kamu alımlarının üretici açısından güvence oluşturabileceğini ifade etti.

Üreticinin tamamen serbest piyasa koşullarına bırakılmaması gerektiğini kaydeden Doğan, TMO'nun gerektiğinde müdahale alımı yapmasının hem fiyat istikrarına hem de üretimin sürdürülebilirliğine katkı sağlayacağını dile getirdi.

AFLATOKSİN İHRACATTA DA SORUN OLUŞTURUYOR

Doğan'ın gündeme getirdiği bir diğer konu ise kuru incirde aflatoksin sorunu oldu.

İhracata gönderilen bazı ürünlerin aflatoksin nedeniyle geri çevrilmesinin ihracatçı açısından ciddi ekonomik kayıplara yol açtığını belirten Doğan, sorunun yalnızca ihracat aşamasında değil, üretim ve kurutma sürecinin tamamında ele alınması gerektiğini söyledi.

Üreticinin incirin dalından toplanmasından kurutulmasına kadar geçen süreçte doğru uygulamalar konusunda daha fazla desteklenmesi gerektiğini ifade eden Doğan, Tarım ve Orman Bakanlığı, ihracatçı birlikleri ve üreticilerin birlikte hareket etmesinin önemine dikkat çekti.

KARŞILIKSIZ ÇEKLER DE ÜRETİCİNİN GÜNDEMİNDE

İncir ticaretinde yaşanan ödeme sorunlarına da değinen Doğan, 2025 yılında karşılıksız çıkan çekler nedeniyle üreticilerin ciddi mağduriyet yaşadığını belirtti.

Piyasada yaklaşık 4-5 milyar liralık karşılıksız çekten söz edildiğini ifade eden Doğan, mevcut çek mevzuatının üreticiyi yeterince korumadığını savundu.

“İNCİR ÜRETİCİSİNİN SORUNLARI GÜNDEMDE TUTULMALI”

İncirin yalnızca Ege Bölgesi açısından değil, Türkiye'nin tarımsal ihracatı bakımından da stratejik öneme sahip olduğunu vurgulayan İYİ Parti İzmir İl Başkanı Ülkü Doğan, üreticinin sorunlarının kamuoyunda daha fazla gündeme getirilmesi gerektiğini söyledi.

Doğan, üretimden kurutmaya, aflatoksinle mücadeleden pazarlamaya ve fiyat oluşumuna kadar bütün sürecin birlikte ele alınması gerektiğini belirterek, “İncir üreticisinin sorunlarını kamuoyuna taşımak ve sürekli gündemde tutmak, hem bölge üreticisi hem de ülkemiz açısından stratejik bir ürün olan incirin hak ettiği değeri görmesi için önemlidir” değerlendirmesinde bulundu.

Ulusoy, Beyşehir ilçe merkezine yaklaşık 9 kilometre uzaklıktaki mahallede vatandaşların en temel kamu hizmetlerine dahi ulaşamadığını belirterek, içme suyundan kanalizasyona, konut tapularından tarla tapularına kadar birçok sorunun yıllardır çözülemediğini ifade etti.

"Vatandaş içme suyunu taşıyarak temin ediyor"

Ulusoy, mahallede şebeke içme suyunun bulunmadığını, vatandaşların kendi imkanlarıyla açtıkları kuyulardan çıkan suyun organik atık içerdiği için kullanılmasının uygun olmadığını belirtti. Bu nedenle mahalle sakinlerinin içme suyunu taşıyarak temin etmek zorunda kaldığını söyledi.

Kanalizasyon altyapısı da bulunmuyor

Mahallede kanalizasyon hizmetinin de verilmediğini ifade eden Ulusoy, vatandaşların evlerinin bahçelerine fosseptik çukurları açarak çözüm üretmeye çalıştığını dile getirdi.

Evlerin ve iş yerlerinin tapusu bulunmuyor

Ulusoy, Gölkaşı Mahallesi'nde 70-80 yıllık evler ile iş yerlerinin önemli bölümünün tapusunun bulunmadığını belirterek, vatandaşların mülkiyet sorunu nedeniyle evlerinde işlem yapamadığını söyledi.

Tapu eksikliği nedeniyle bakkal ve kahvehane gibi iş yerlerinin ruhsat alamadığı için kapandığını ifade eden Ulusoy, mahalle sakinlerinin günlük ihtiyaçlarını Beyşehir ilçe merkezinden karşılamak zorunda kaldığını kaydetti.

Toplulaştırma tamamlandı, çiftçi tapusunu bekliyor

Arazi toplulaştırmasının yıllar önce tamamlandığını belirten Ulusoy, buna rağmen tarla tapularının hak sahiplerine teslim edilmediğini söyledi.

Bu durumun üreticilerin Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) işlemlerini de olumsuz etkilediğini ifade eden Ulusoy, çiftçilerin destekleme başvurularında çeşitli sorunlarla karşılaştığını dile getirdi.

Sorunların çözülmesi çağrısı

Ulusoy, Beyşehir'e yalnızca 9 kilometre uzaklıktaki Gölkaşı Mahallesi'nde içme suyu, kanalizasyon, konut tapuları ve tarla tapularıyla ilgili sorunların bir an önce çözüme kavuşturulmasını isteyerek, ilgili kurumları gerekli adımları atmaya davet etti.

SENACSA'nın açıklamasına göre, Türk heyeti ihracata yetkili soğuk hava tesislerinde sağlık kontrol sistemi, izlenebilirlik ve gıda güvenliği uygulamalarını yerinde değerlendirdi.

"Resmi denetim başarıyla tamamlandı"

SENACSA tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Türkiye Cumhuriyeti'nin Paraguaylı sığır eti ihracatçısı tesislere yönelik resmi denetimi başarıyla sonuçlandı. Denetim, kamu ve özel sektörün ortak çalışmasıyla yürütülen sistemimizin sağlamlığını ve güvenilirliğini ortaya koydu."

Açıklamada, denetimin Türkiye pazarına erişim için yürütülen sağlık uygunlaştırma sürecinin bir parçası olduğu vurgulandı.

Paraguay basını: Türkiye önemli bir pazar

Paraguay basınında yer alan değerlendirmelerde ise Türkiye'nin yaklaşık 85 milyonluk nüfusu ve artan hayvansal protein talebi nedeniyle önemli bir ihracat pazarı olduğuna dikkat çekildi.

Haberde, onayın hem canlı büyükbaş hayvan hem de sığır eti ihracatını kapsadığı belirtilirken, Türkiye'nin dünyanın en büyük canlı hayvan ithalatçılarından biri olması nedeniyle Paraguay hayvancılığı için yeni ticari fırsatlar doğacağı ifade edildi.

Sırada son prosedürler var

Paraguay tarafı, kalan doğrulama ve teknik prosedürlerin 2026 yılının ikinci yarısında tamamlanmasının beklendiğini belirtirken, sürecin tamamlanmasının ardından Türkiye'ye sığır eti ihracatının başlamasının hedeflendiği kaydedildi.

Ergin Kahveci: "Paraguay'da sevinç, Türkiye'de yeni ithalat kapısı"

Tarım politikaları uzmanı Ergin Kahveci de SENACSA'nın açıklamasını kamuoyuyla paylaşarak şu değerlendirmeyi yaptı:

"Türkiye, Paraguay'ın sığır eti ve canlı büyükbaş hayvan ihracatına onay verdi. Paraguay basını sevinç içinde. Türkiye, dünyanın en büyük canlı hayvan ithalatçılarından biri olarak görülüyor ve bu karar Paraguay için önemli bir ticari fırsat anlamına geliyor."

Kahveci, Paraguay basınında Türkiye pazarına giriş için lojistik altyapı, taşıma sistemleri ve ihracat protokollerinin tamamlanmasının bir sonraki aşama olarak gösterildiğini aktardı.

Türkiye açısından ne anlama geliyor?

Paraguay açısından denetim sürecinin tamamlanması, yeni bir ihracat pazarına erişim ve ticari gelir anlamına gelirken, Türkiye açısından ise canlı hayvan ve kırmızı et arzının ithalat yoluyla desteklenebileceği yeni bir tedarik kanalı daha oluşturulmuş olacak.

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın teknik değerlendirme ve resmi onay sürecini tamamlamasının ardından Paraguay'dan Türkiye'ye canlı hayvan ve sığır eti sevkiyatının başlaması bekleniyor.

İlgili Haberler

• Geçmişin "Kaçak Et" şüphelisi artık resmi ortak: Türkiye'nin hayvancılıkta yeni ithalat rotası belli oldu!
• Paraguay'dan canlı hayvan ve sığır eti ithalatında kritik aşama: Türk heyeti Paraguay'da tesisleri denetliyor

GEKİS ile birlikte bugüne kadar kullanılan plastik kulak küpelerinin yerini elektronik takip altyapısı alacak. Sistemde her hayvana doğumundan itibaren dijital bir kimlik oluşturulacak. Aşılama, sağlık kayıtları, işletme değişiklikleri, satış ve kesim süreçleri elektronik ortamda güvenli şekilde takip edilecek.

Akıllı küpe projesi yerini GEKİS'e bırakmıştı

Elektronik küpe çalışmaları ilk olarak 2021 yılında dönemin Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli döneminde "akıllı küpe" projesi olarak gündeme gelmişti. Ancak pilot uygulamalarda yaşanan teknik ve operasyonel sorunlar nedeniyle proje yeniden ele alınmış, akıllı küpe uygulaması yerine daha güvenli ve sürdürülebilir bir altyapıya sahip Güvenli Elektronik Küpe İzleme Sistemi (GEKİS) geliştirilmişti.

Aradan geçen yaklaşık beş yıllık hazırlık sürecinin ardından sistem bugün itibarıyla resmen uygulamaya alınmış oldu.

"Her hayvanın dijital kimliği olacak"

Tanıtım programında konuşan Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, GEKİS sayesinde her hayvanın dijital bir kimliğe sahip olacağını belirterek şunları söyledi:

"GEKİS sayesinde artık her hayvanın dijital bir kimliği olacak. Doğumundan başlayıp aşıları, sağlık kayıtları, hareketleri, satış ve kesim süreçleri güvenli şekilde elektronik ortamda takip edilecek. Bu sistem basit bir küpenin ötesinde güvenli kayıt, güçlü takip ve sağlıklı üretimin adı olacak."

Yumaklı, sistem sayesinde hayvan hastalıklarına daha hızlı müdahale edileceğini, salgın risklerinin daha etkin yönetileceğini, sahte ve kayıp küpe sorunlarının da büyük ölçüde ortadan kaldırılacağını ifade etti.

17 milyon büyükbaş dijital olarak izlenecek

Bakan Yumaklı, Türkiye'de 17 milyondan fazla büyükbaş hayvan bulunduğunu, bu hayvanların ekonomik değerinin 1,5 trilyon lirayı aştığını söyledi.

Bu hayvanlardan yılda yaklaşık 1 milyon 313 bin ton sığır eti ile 20 milyon tonun üzerinde inek sütü üretildiğini belirten Yumaklı, bu üretimin ekonomik büyüklüğünün yaklaşık 1,2 trilyon lira olduğunu ifade etti.

Verim artışı hedefleniyor

GEKİS'in yalnızca bir kimliklendirme sistemi olmadığını belirten Yumaklı, sistem sayesinde kayıtlılığın güçleneceğini, hastalık ve hayvan kayıplarının azalacağını, ıslah çalışmalarının daha başarılı yürütüleceğini, süt veriminin artacağını ve desteklemelerin doğru hayvana ulaştırılacağını söyledi.

Yüzde 1'lik verim artışının dahi yıllık yaklaşık 12 milyar liralık ilave üretim değeri oluşturacağını belirten Yumaklı, yapay zekâ uygulamalarının da sağlıklı veriyle birlikte daha etkin kullanılabileceğini vurguladı.

Programın sonunda Bakan Yumaklı, veteriner hekimlerin bilgilendirmesinin ardından ilk elektronik küpeleme işlemini gerçekleştirerek GEKİS'i resmen devreye aldı.

Üreticilerden ortak mesaj: Bu fiyatlarla üretim sürdürülemez

Kırmızı et piyasasında gözler bir yandan UKON'un açıkladığı haftalık kesim fiyatlarına çevrilirken, diğer yandan üreticilerin sahadaki değerlendirmeleri de piyasanın yönüne ilişkin önemli ipuçları veriyor.

Tarımdan Haber'in tarimziraat.com platformundan derlediği üretici yorumlarında özellikle Kırşehir'de karkas kesim fiyatlarının 620-630 TL bandına yükselebileceği yönünde beklentiler öne çıkıyor.

Boztepe'de bir üretici, "630 oldu" paylaşımını yaparken, başka bir üretici ise "Karkas yavaş yavaş eski yerine gelecek, sabredin" ifadelerini kullandı.

Kırşehir merkezden yapılan bir başka değerlendirmede ise "Hareketlilik var. Kırşehir 10-20 lira daha koyar, 620-630 olur gibi oturur sonrası" yorumu paylaşıldı.

İthalat ve maliyet eleştirileri

Yorumlarda sadece fiyat beklentileri değil, ithalat politikaları ve üretim maliyetleri de sıkça gündeme geldi.

Bazı üreticiler ithal canlı hayvan ve etin piyasayı baskıladığını savunurken, bazı yorumlarda ise mevcut karkas fiyatlarının yem, akaryakıt ve finansman giderlerini karşılamadığı ifade edildi.

Bir üretici, "Bu faiz oranlarıyla bu kesim fiyatlarıyla kimse işin içinden çıkamaz. Bankayla çalışanlar yandı" değerlendirmesinde bulunurken, başka bir üretici ise "Kesimde de istikrar göremiyorum, çok ithal geldi, hala geliyor. Ben dahil dikkatli olmak lazım" ifadelerini kullandı.

Kasap fiyatları da tartışılıyor

Platformdaki yorumlarda üreticilerin dikkat çektiği bir diğer konu ise kasap raflarındaki fiyatlarla üreticinin eline geçen karkas fiyatı arasındaki fark oldu.

Bir üretici, "İstanbul'da kasapta etin kilosu 1.050-1.100 TL civarında, Kırşehir'de kesim 570-580 liralarda" diyerek üretici ile tüketici fiyatı arasındaki makasa dikkat çekti.

Farklı görüşler de var

Platformdaki yorumlarda yükseliş beklentisine karşı çıkan üreticiler de yer aldı.

Bazı kullanıcılar piyasada besilik hayvan arzının yüksek olduğunu savunarak fiyat artışlarının sınırlı kalacağını öne sürerken, bazı üreticiler ise mevcut şartlarda yıllık makul bir karlılığın yeterli olacağını ifade etti.

UKON – Güncel Dana ve Kuzu Kesim Fiyatları (6 Ağustos 2026)

Ukon tarafından yayınlanan dana ve kuzu kesim fiyatları haftalık olarak güncellenmektedir. En güncel fiyatlar aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

Bursa Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği, en son 17-24 Temmuz tarihleri arasında üyelerine yönelik kesim organizasyonu yapacağını duyururken, bu tarihten sonra yeni bir kesim fiyatı açıklamadı.

2026 yılı et kesim fiyatları (Arşiv)

UKON tarafından Türkiye genelinde yayınlanan dana ve kuzu kesim fiyatları, haftalık olarak aşağıdaki tabloda kronolojik şekilde listelenmektedir.

Tarımcı, 9 Temmuz'da kaleme almıştı: 5 Ağustos'ta her şey değişiyor! Buğdaydan gübreye üreticiyi bekleyen yeni dönem

Yazıda, ülkeye ithal edilmek istenen buğdayın resmi kontrollerinin 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile Bitki Karantinası Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda yürütüldüğü hatırlatıldı.

Yönetmelik değişikliği hazırlığı

Bakanlık yazısında, "Hububatta Sürme Hastalığı (Tilletia spp.) Etmenlerinin ve Yaygınlıklarının Belirlenmesi" isimli proje kapsamında elde edilen nihai sonuçlar doğrultusunda yeni bulguların dikkate alındığı ve Bitki Karantinası Yönetmeliği'nde değişiklik yapılmasına yönelik çalışma başlatıldığı bildirildi.

Mevcut uygulama devam edecek

Yazıda, yönetmelik değişikliği yürürlüğe girinceye kadar mevcut uygulamanın sürdürüleceği belirtildi.

Buna göre, tüketim amacıyla (ekmeklik, makarnalık, bisküvilik vb.) ithal edilmek istenen buğdaylarda bitki sağlığı kontrolleri kapsamında Tilletia barclayana, Tilletia indica ve Tilletia controversa yönünden analizler yapılmaya devam edilecek. Laboratuvar analizlerinde bulaşıklık tespit edilmesi halinde ise sevkiyatın Türkiye'ye girişine izin verilmeyecek.

Tohumluk buğdayda beş etmen analiz edilecek

Yazıya göre, tohumluk olarak ithal edilecek buğdaylarda ise analizler Tilletia barclayana, Tilletia indica, Tilletia caries, Tilletia controversa ve Tilletia laevis zararlı organizmaları yönünden sürdürülecek. Bu analizlerde de bulaşıklık tespit edilmesi halinde sevkiyatın ülkeye girişine izin verilmeyecek.

Bakanlık, yönetmelik değişikliği tamamlanıncaya kadar söz konusu uygulamaların aynı şekilde devam edeceğini bildirdi.

Kara, önceki yönetim döneminde kamuoyuna 100 milyon liralık yatırım olarak duyurulan tesisin resmi kayıtlarda 7 milyon liralık yatırım olarak yer aldığını belirterek, bu durumun kooperatifi büyük bir mali yükün içine sürüklediğini kaydetti.

"Yetkisi belli olmayan ortakla sözleşme yapılmış"

Gübre tesisinde bir kar ortağı bulunduğunu belirten Kara, bu ortakla sözleşme imzalandığını ancak sözleşmeye imza atan kişilerin şirket adına yetkili olup olmadığını tespit edemediklerini söyledi.

Kooperatif ortaklarından ürün alımlarında dört kefil şartı arandığını hatırlatan Kara, buna rağmen imza yetkisi konusunda belirsizlik bulunan şirket ortağı ile yaklaşık 70 milyon liralık ticaret yapıldığını ifade etti.

"23 milyon liralık hammadde kayıp"

Tesiste 23 milyon liralık hammadde kaybı bulunduğunu dile getiren Kara, bu hammaddeden yaklaşık 70 milyon liralık üretim yapılabildiğini ancak üretilen ürünlerin tamamının ortada olmadığını söyledi.

"Tesisten kooperatife bir kuruş gelir gelmedi"

15 Mayıs 2025 tarihinde faaliyete başlayan sıvı gübre tesisinin bugüne kadar kooperatife herhangi bir gelir sağlamadığını belirten Kara, personel giderleri de dahil edildiğinde tesisin kooperatife toplam zararının yaklaşık 180 milyon liraya ulaştığını söyledi.

Teftiş sürüyor, dava hazırlığı yapılıyor

Kara, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından görevlendirilen teftiş ekibinin kooperatifte incelemelerini sürdürdüğünü, bağımsız denetim çalışmalarının da devam ettiğini ifade etti.

Denetim raporlarının tamamlanmasının ardından kooperatifi zarara uğratan önceki yönetim hakkında yargı yoluna başvuracaklarını açıklayan Kara, sorumluların hukuk önünde hesap vermesi için gerekli adımların atılacağını söyledi.

TMO ayrıca yüzde 50'nin üzerindeki randımana sahip ürünler için ilave fiyat uygulayacak. Buna göre her 1 puanlık randıman artışı için Giresun kalite fındığa 5,10 TL/kg, Levant kaliteye ise 5 TL/kg ek ödeme yapılacak. Kabuklu fındık alımları 24 Ağustos'ta randevulu sistemle başlayacak.

Geçen yıla göre yaklaşık yüzde 28 artış

Geçen sezon TMO, Giresun kalite fındık için 200 TL, Levant kalite için ise 195 TL alım fiyatı açıklamıştı.

Buna göre;

• Giresun kalite fiyatı yüzde 27,5
• Levant kalite fiyatı ise yüzde 28,2 arttı.

Artış oranı birçok tarımsal ürüne yapılan fiyat artışlarıyla benzer seviyede gerçekleşirken, uluslararası piyasa fiyatları dikkate alındığında üretici fiyatının düşük kaldığı görülüyor.

Türkiye ile rakip ülkeler arasında fiyat farkı

İtalya'da üreticinin eline geçen fındık fiyatı 7-8 Euro seviyesinde, Şili'de ise yaklaşık 6,5 dolar seviyesinde iken Türkiye'de ise açıklanan 255 TL'lik fiyat, yaklaşık 47,5 TL'lik dolar kuru üzerinden hesaplandığında kilogram başına yaklaşık 5,3 dolara karşılık geliyor.

İhracat sözleşmeleri 6,5 dolar seviyesinde

Sektör temsilcilerinden edinilen bilgilere göre ihracatçı firmaların 2026/2027 sezonuna yönelik ihracat bağlantılarının önemli bölümünün yaklaşık 6,5 dolar seviyesinden yapıldığı tahmin ediliyor.

Bu durumda üreticiden en yüksek 5,3 dolar karşılığı alınan fındığın, yaklaşık 6,5 dolar seviyesinden ihraç edilmesi önemli bir fiyat farkı oluşturuyor.

Geçen yıl büyük kazancı ihracatçılar elde etti

Geçtiğimiz sezon hasat sonrasında serbest piyasada fındık fiyatları uzun süre 150-160 TL seviyelerine kadar gerilemişti. Buna karşın Türkiye'nin ortalama ihracat fiyatı yaklaşık 6,5 dolar seviyesinde gerçekleşti.

Bu tablo, üreticiden düşük fiyatla alınan ürünün yüksek ihracat fiyatıyla satılması nedeniyle ihracatçı firmaların 1999-2000 yılından buyana görülmemiş bir kar elde ettiklerini ortaya koyuyor.

Fındık piyasasında belirleyici aktör Ferrero

Bilindiği üzere Türkiye'de üretilen kabuklu fındığın yaklaşık yüzde 70'i Ferrero tarafından satın alınırken, Türkiye'nin fındık ihracatının yaklaşık yüzde 50'si de yine şirket tarafından gerçekleştiriliyor.

Piyasada 200-220 TL beklentisi

Her ne kadar TMO alım fiyatını 255 TL olarak açıklasa da sektör temsilcileri, üreticinin hasat döneminde oluşan nakit ihtiyacı nedeniyle ürününün önemli bölümünü serbest piyasaya satmak zorunda kalacağını ifade ediyor.

İşletme giderleri ve hasat masrafları nedeniyle üreticilerin yaklaşık ürünlerinin üçte birini hemen satmak zorunda kaldığı belirtilirken, serbest piyasada fiyatların 200-220 TL bandına kadar gerileyebileceği öngörülüyor. Bu durumda üretici ile ihracat fiyatı arasındaki makas ihracatçı firmalar lehine daha da açılalacak

Rekolte tartışması sürüyor

Tarım ve Orman Bakanlığı bu yıl Türkiye'nin kabuklu fındık rekoltesini 700 bin ton olarak açıklarken, sektör temsilcileri ise üretimin 600-620 bin ton aralığında gerçekleşmesini bekliyor.

Yağışların olumlu seyretmesi nedeniyle bu yıl ürün kalitesinin yüksek olduğu belirtilirken, piyasa yeni sezona sıfır stokla girerken, TMO'nun elinde de fazla fındık bulunmuyor.

"Gönen Baldo Pirinci için alarm! Coğrafi işaretli ürüne çevre kirliliği gölgesi" başlıklı haberin ardından Gönen Ziraat Odası'nda önceki gün bir toplantı düzenlendi.

Toplantıya Gönen Ziraat Odası, Gönen Ticaret Odası, Gönen Ticaret Borsası ile ilçedeki bazı sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri katıldı.

Toplantının ardından, Tarımdan Haber'in söz konusu haberi nedeniyle Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusunda bulunulması yönünde karar alındı.

Kararı yerel medya duyurdu

Karar, Gönen Yeni Gündem tarafından da kamuoyuna duyuruldu.

Paylaşımda şu ifadelere yer verildi:

"Ziraat Odası, Ticaret Odası ve Ticaret Borsası yarın savcılığa gidiyor. Coğrafi işaretli Gönen Pirinci'ni hedef aldığı belirtilen internet sitesi ile bu sitede açıklamalarına yer verilen Gönen Çevre Platformu hakkında hukuki süreç başlıyor. Gönen Ziraat Odası, Gönen Ticaret Odası ve Gönen Ticaret Borsası'nın, Gönen Pirinci'nin itibarını zedelediği ve üreticileri mağdur ettiği gerekçesiyle yarın Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusunda bulunacağı bildirildi."

"Çevre kirliliği iddiaları uzun süredir gündemde"

Tarımdan Haber'in haberinde yer verilen çevre kirliliği iddiaları, daha önce de çeşitli ulusal televizyon kanalları, internet haber siteleri ve yerel basında farklı tarihlerde kamuoyuna yansımıştı.

Buna rağmen suç duyurusu kararının yalnızca Tarımdan Haber'i ve haberde görüşlerine yer verilen Gönen Çevre Platformu'nu hedef alması dikkat çekti.

Tarımdan Haber'in değerlendirmesi

Tarımdan Haber olarak haberimizde, Gönen Çevre Platformu adı altında hazırlanan kapsamlı bir rapordaki bilgilere yer verilmiş, kamuoyuna yansıyan ve Gönen Baldo Pirinci'nin sulandığı su kaynaklarına kadar ulaştığı iddia edilen çevre kirliliğine neden olan atıklar aktarılmış ve ilgili kamu kurumlarının inceleme yapması çağrısı haberleştirilmiştir.

Savcılığa yapılacağı belirtilen başvurunun ardından gelişmeleri ve süreci kamuoyu adına takip etmeyi sürdüreceğiz.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 2013 yılında yaklaşık 38,5 milyon baş olan küçükbaş hayvan varlığının 2024 yılında 54,9 milyon başa ulaştığını hatırlatan Burçak, 2025 yılında da artış eğiliminin devam ettiğine dikkat çekti.

"Asıl soru artık hayvan sayısı değil"

Burçak, gelinen noktada temel sorunun hayvan sayısından çok üretilen değerin sürdürülebilir şekilde pazarlanması olduğunu belirterek şunları kaydetti:

"Sektörün geleceğini belirleyecek soru artık kaç hayvanımız olduğu değil, ürettiğimiz değeri sürdürülebilir şekilde pazarlayabildiğimizdir."

İhracattaki gerilemeye dikkat çekti

Türkiye'nin geçmişte canlı küçükbaş hayvan ihracatında önemli ülkeler arasında yer aldığını belirten Burçak, 2018 yılından itibaren ihracatta yeniden hareketlenme yaşandığını, 2022 yılında yaklaşık 540 bin baş seviyesine ulaşıldığını ifade etti.

Ancak aynı yıl başlayan ihracat kısıtlamalarıyla bu ivmenin kaybedildiğini belirten Burçak, ihracatın 2023 yılında yaklaşık 40 bin başa, 2024 yılında ise 20 bin baş seviyesine gerilediğini dile getirdi.

"2026 kararı olumlu ancak yeterli değil"

2026 yılında arz fazlası yüksek tokluların Et ve Süt Kurumu koordinasyonunda ihracatına yeniden izin verilmesini olumlu değerlendiren Burçak, sektörün ihtiyaç duyduğu yapının dönemsel izinlerden ziyade uzun vadeli ve kuralları önceden belirlenmiş bir ihracat sistemi olduğunu söyledi.

Burçak, üreticinin yalnızca destekleme ödemelerine göre yatırım yapmadığını belirterek, ürettiği hayvanı hangi pazarda, hangi şartlarda ve ne kadar süreyle satabileceğini öngörebildiğinde yatırım kararlarını daha güvenle alabildiğini ifade etti.

Dört temel politika önerisi

Dr. Ender Burçak, küçükbaş hayvancılıkta sürdürülebilir büyüme için dört temel politika alanının birlikte ele alınması gerektiğini belirtti:

• Öngörülebilir ve kurallara dayalı ihracat politikası,
• Hayvan varlığı, doğum oranı ve kesim projeksiyonlarına dayalı üretim planlaması,
• Verimliliği artıran performans odaklı destekleme modeli,
• Güçlü bir veteriner otoritesi.

"En güçlü destek öngörülebilir pazardır"

Destekleme politikalarının önemini vurgulayan Burçak, üretici açısından en güçlü desteğin ürettiği hayvanı hangi şartlarda satacağını önceden bilmesi olduğunu belirtti.

Burçak, Türkiye'nin hedefinin yalnızca küçükbaş hayvan sayısını artırmak değil; iç piyasa dengesini koruyan, hayvan sağlığını güvence altına alan ve uluslararası pazarlarda güvenilir, sürekli tedarikçi konumunu güçlendiren bir üretim modeli oluşturmak olması gerektiğini ifade etti.