Kilis’te kaç çiftçi var?

Tarım ve Orman Bakanlığı Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) 2025 üretim yılı verilerine göre Kilis’te 9.897 kayıtlı çiftçi bulunuyor. Türkiye genelinde ÇKS’ye kayıtlı toplam çiftçi sayısı ise 2 milyon 352 bin düzeyinde. Bu tabloya göre Kilis, Türkiye’deki kayıtlı çiftçilerin yaklaşık binde 4’üne ev sahipliği yapıyor.

Tarımsal alan 1 milyon dekara yaklaşıyor

Kilis’in toplam yüzölçümü 1 milyon 520 bin dekar olarak kaydedilirken, bunun 1 milyon 24 bin 756 dekarı tarım alanı olarak kullanılıyor. Bu veri, il yüzölçümünün yaklaşık üçte ikisinin tarımsal faaliyetlere ayrıldığını gösteriyor. Kilis'te havza bazlı destekleme modelinde hangi ürünlerin destek kapsamında olduğunu 'Kilis havzasında hangi ürüne destek var, hangisi destek dışı?' haberimizde yer vermiştik.

Buna karşılık 26 bin 500 dekar nadas alanı, üretimdeki kırılganlığı ve yağışa bağlı tarım yapısını ortaya koyuyor.

Mera ve orman varlığı ne söylüyor?

Kilis’te mera alanı 87 bin 201 hektar, orman alanı ise 131 bin 456 hektar seviyesinde. Hayvancılık açısından kritik öneme sahip meraların sınırlı olması, ilde hayvansal üretimin neden belirli bir ölçeğin üzerine çıkamadığını da açıklıyor.

Kilis tarımı ne anlatıyor?

Açıklanan veriler; küçük ölçekli işletmelerin ağırlıkta olduğunu, tarım alanlarının genişliğine rağmen üretimin iklim ve girdi maliyetlerine son derece bağımlı olduğunu ve mera ve nadas alanlarının tarımsal verimlilik üzerinde belirleyici rol oynadığını gösteriyor.

Kilis tarımı, yatırım rehberinde yer alan bu rakamlarla birlikte değerlendirildiğinde; destek politikaları, havza bazlı planlama ve krediye erişim konularının neden çiftçi gündeminin ilk sıralarında yer aldığı da daha net anlaşılıyor.

Uygulama, özellikle son dönemde artan girdi maliyetleri ve finansmana erişim sorunları yaşayan Kilisli çiftçiler açısından üretim tercihlerinin doğrudan destekle ilişkilendiği bir süreci beraberinde getiriyor.

Kilis havza destekleri: Havzalara göre desteklenen ürünler

Kilis / Elbeyli havzası

• Arpa
• Buğday
• Mercimek
• Mısır (dane)
• Nohut
• Pamuk (kütlü)
• Yem bitkileri

Kilis / Merkez havzası

• Arpa
• Buğday
• Mercimek
• Mısır (dane)
• Nohut
• Pamuk (kütlü)
• Soğan (kuru)
• Yem bitkileri

Kilis / Musabeyli havzası

• Arpa
• Buğday
• Mercimek
• Nohut
• Soğan (kuru)
• Yem bitkileri

Kilis / Polateli havzası

• Arpa
• Buğday
• Mercimek
• Nohut
• Yem bitkileri

Polateli havzasında desteklenen ürünler

1. Arpa
2. Buğday
3. Mercimek
4. Nohut
5. Yem Bitkileri

Polateli havzasında desteklenmeyen başlıca ürünler

Polateli ilçesinde Dane mısır, Soğan (kuru), Soya fasulyesi, Kolza (kanola), Fasulye (kuru) ürünlerini üretenler, ürettikleri parselden mazot - gübre desteği, sattıkları ürün için fark ödemeleri desteği ve kullandıkları tohum için sertifikalı tohum kullanım desteklemelerinden yararlanamazlar.

Kilis genelinde desteklenen ürünler ve ilçe bazlı detaylar için ilgili haberimize göz atılabilir.

Musabeyli havzasında desteklenen ürünler

1. Arpa
2. Buğday
3. Mercimek
4. Nohut
5. Soğan (Kuru)
6. Yem Bitkileri

Musabeyli havzasında desteklenmeyen başlıca ürünler

Musabeyli ilçesinde Dane mısır, Soya fasulyesi, Kolza (kanola), Fasulye (kuru) ürünlerini üretenler, ürettikleri parselden mazot - gübre desteği, sattıkları ürün için fark ödemeleri desteği ve kullandıkları tohum için sertifikalı tohum kullanım desteklemelerinden yararlanamazlar.

Kilis genelinde desteklenen ürünler ve ilçe bazlı detaylar için ilgili haberimize göz atılabilir.

Merkez havzasında desteklenen ürünler

1. Arpa
2. Buğday
3. Mercimek
4. Mısır (Dane)
5. Nohut
6. Pamuk (Kütlü)
7. Soğan (Kuru)
8. Yem Bitkileri

Merkez havzasında desteklenmeyen başlıca ürünler

Merkez ilçesinde Soya fasulyesi, Kolza (kanola), Fasulye (kuru) ürünlerini üretenler, ürettikleri parselden mazot - gübre desteği, sattıkları ürün için fark ödemeleri desteği ve kullandıkları tohum için sertifikalı tohum kullanım desteklemelerinden yararlanamazlar.

Kilis genelinde desteklenen ürünler ve ilçe bazlı detaylar için ilgili haberimize göz atılabilir.

Elbeyli havzasında desteklenen ürünler

1. Arpa
2. Buğday
3. Mercimek
4. Mısır (Dane)
5. Nohut
6. Pamuk (Kütlü)
7. Yem Bitkileri

Elbeyli havzasında desteklenmeyen başlıca ürünler

Elbeyli ilçesinde Soğan (kuru), Soya fasulyesi, Kolza (kanola), Fasulye (kuru) ürünlerini üretenler, ürettikleri parselden mazot - gübre desteği, sattıkları ürün için fark ödemeleri desteği ve kullandıkları tohum için sertifikalı tohum kullanım desteklemelerinden yararlanamazlar.

Kilis genelinde desteklenen ürünler ve ilçe bazlı detaylar için ilgili haberimize göz atılabilir.

Krediye erişim tıkandı, üretim aksıyor

Çiftçilerin yalnızca üretim maliyetleriyle değil, finansmana erişimle de ciddi sorunlar yaşadığını vurgulayan Kara, yeni düzenlemeler nedeniyle tarım kredilerine ulaşmanın neredeyse imkansız hale geldiğini ifade etti.
“Çiftçimiz sürüm ve ekim masraflarını karşılayamıyor. Üstelik bankalardan balya kredisi ya da diğer tarım kredilerini de alamıyor. Krediye ulaşamayan çiftçi üretim yapamaz. Bu durum üretimi fiilen durduruyor” diye konuştu.

Tarlada zarar, rafta fahiş fiyat

Ürün fiyatları ile piyasa fiyatları arasındaki uçuruma da dikkat çeken Kara, özellikle sebze üreticilerinin büyük zarar ettiğini söyledi. “Soğan ve domates tarlada kaldı. Soğan tarlada 3–4 liraya üretiliyor, markette 10–20 liraya satılıyor. Domates tarlada 3 lira, markette 30 lira. Çiftçi emeğinin karşılığını alamıyor. Bu tablo hem bitkisel üretimi hem hayvancılığı olumsuz etkiliyor” ifadelerini kullandı.

“Borçlar ertelensin, kredi yolu açılsın”

Ziraat Odası Başkanı Kara, devlet yetkililerine açık çağrıda bulunarak acil önlem talep etti. “Sayın Cumhurbaşkanımıza, ilgili bakanlıklarımıza ve devlet büyüklerimize sesleniyoruz. Çiftçinin borçları ertelensin, kredi kanalları yeniden açılsın. Çiftçi krediye ulaşamazsa mazot alamaz, gübre alamaz, tohum alamaz. Üretimin durması yalnızca çiftçiyi değil, ülke ekonomisini de riske sokar” dedi.

Uyarı sadece Kilis için değil

Kara, açıklamasının sonunda yaşanan tablonun yalnızca Kilis’e özgü olmadığını vurgulayarak, tarımda sürdürülebilirlik için desteklerin şart olduğunu söyledi. “Çiftçilerimiz destek bekliyor, üretmeye devam etmek istiyor. Tarımın sürdürülebilirliği için bu çağrıya kulak verilmesi gerekiyor. Aksi halde üretimde daha büyük sorunlarla karşılaşırız” değerlendirmesinde bulundu.

İmkanlar çerçevesinde taleplerin yerine getirileceğini belirten Pakdemirli, Kilis'e, kendi nüfusundan fazla Suriyeli misafire ev sahipliği dolayısıyla pozitif ayrımcılık yapılması gerektiğini vurguladı. Pakdemirli, "Mirasımız Ata Tohumu Pojesi" kapsamında zincir mağazalarda satılabilecek şekilde susuz yetişen domates gibi ürünleri kapsama aldıklarını kaydederek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Kilis, coğrafya olarak çok zengin. Kentte biyoçeşitlilik açısından da farklı zengin ürünlerimiz var. Kilis'in tüm ürünlerini inceledik. Kilis keçisinin ıslahı konusunda TİGEM'e talimat verdim. Bu bölgeye has keçileri hibe etmek ve maliyet hesaplarıyla bu işin devamını sağlamamız gerekiyor. Bakanlık olarak destek vermeye devam edeceğiz. Kilis, Gaziantep ve Hatay'a çok daha fazla insanımızın gelerek yemek yemesi lazım çünkü bizim mutfağımız dünya mutfağının en üstünde gelen en lezzetli mutfağıdır.Bizim bunun tanıtımına para ayırmamız gerekiyor. Bölge ekonomisine ve şehrimizin ekonomisine katkıyı da ancak böyle yaparız."

Bakan Pakdemirli, Bakanlığın markalaşma noktasında gerekli destekleri vereceğine işaret ederek, bölgede üretilen zeytinyağının daha iyi değerden satılmasının önemli olduğunu anlattı.

KÜÇÜKBAŞ HAYVAN TÜKETİMİ ARTTI

Türkiye'de son bir yıldır küçükbaş hayvan tüketiminin arttığını ve bu durumun kendilerini memnun ettiğini dile getiren Pakdemirli, "Küçükbaş eti, hakikaten daha lezzetli ve daha sağlıklı olduğu için küçükbaş konusunda Türkiye'de genel bir yönlendirmemiz var çünkü küçükbaş popülasyonunu artırmak büyükbaşa göre çok daha rahat." ifadelerini kullandı.

Tarım ve Orman Bakanı Pakdemirli, şu değerlendirmelerde bulundu:

"O yüzden Türkiye'nin kendi kendine yeterliliği açısından küçükbaşın üzerine doğru bir et üretim ekosistemi son derece mantıklı. Bu konuda da özellikle kanaat önderlerinin, toplumu yönlendiren insanların bu yöndeki açıklamaları son dönemde bizi de son derece memnun ediyor. Bunun Kilis'te de devam edeceğini düşünüyorum. Aslında Kilis de önemli küçükbaş üretim yerlerimizden biri haline gelmiş durumda. Neredeyse büyükbaş üretimi burada yok."

TOPLAM TOPLULAŞTIRMA ŞU AN 4 MİLYON HEKTAR ALANI GEÇTİ

Arazi toplulaştırmasına da değinen Pakdemirli, bu konuda da çok ciddi neticeler elde ettiklerini belirterek "Toplam toplulaştırma şu an 4 milyon hektar alanı geçti. Şimdi 8 milyon 200 bin hektarlık alanın ihalesini yaptık. Nihai hedefimiz zaten 8,5 milyon hektar alan yani 300 bin hektar alanı ihale yaptığımız zaman 'Türkiye'deki toplulaştırmaları bitirdik.' diyebileceğiz." İfadelerini kullandı.

Zaman zaman yanlış uygulamaların da olabildiğini vurgulayan Bakan Pakdemirli "Bunlarla ilgili gereği neyse ikinci toplulaştırma, düzeltme toplulaştırması, bunların da hepsinin bir şekilde yapılması gerekiyor. Zaman zaman arazideki gayretlerin yeterince sarf edilmemesinden kaynaklanan bazı memnuniyetsizlikler ortaya çıkabiliyor ama toplulaştırmada ana hedef verimlilik ve parsellerimizin birleştirilmesidir. Bu anlamda da toplulaştırmayı önemsediğimizi ve bundan sonra da buna devam edeceğimizi söylemek istiyorum." dedi.

Bakanlığa bağlı kurumlarca kentte çok önemli yatırımlar gerçekleştirildiğine dikkati çeken Pakdemirli, sulama göletleri, barajlar ve isale hatlarının inşa edildiğini anlattı.

Pakdemirli, toplantıda talepler doğrultusunda Kilis'te Üzüm Ürecileri Birliğinin kurulmasını uygun gördüklerini sözlerine ekledi.

Bakan Pakdemirli ayrıca program kapsamında üreticilerin yöresel ürünler standını da gezdi.

Çalışma ile son yıllarda kimyasal olarak üretilen ve zamanla insan sağlığını tehlikeye sokan ürünlere, doğal ve organik alternatifler sağlamak, üretim miktarı artan zeytinyağlarını değerlendirerek katma değeri yüksek olan doğal ve organik sabun ürünlerine dönüştürmek ve insan sağlığı açısından faydalı hale getirmek amaçlanıyor. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İTAMER Müdür Yardımcısı Öğretim Üyesi Dr. Bekir Bülent Arpacı konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Kilis'te zeytincilik yüzyıllardır yapılan meslek gruplarından biridir. Zeytin ve zeytinyağı, halkın geçim kaynaklarının başında gelmektedir. Birim alana düşen zeytin ağacı bakımından Türkiye'de 2. sırada yer alan ilimizde rekoltenin yüksek olduğu yıllarda kaliteli yağlardan katma değeri yüksek doğal ve organik sabun üretimi çalışmalarımızı başlattık" dedi.

TARIMDAN HABER