Rakamlar Korkutuyor: İki Ayda %43 Artış!

Türkiye genelinde taze sebze ve meyve grubunda yaşanan artış verileri, mutfaktaki yangını özetliyor:

Aylık Artış (Şubat): %17,55

Yıllık Artış: %54,06

Ocak-Şubat Toplam Yükseliş: %43 civarı.

TZOB Verileri: Şampiyon Marul ve Biber!

Şubat ayı boyunca TZOB verilerine yansıyan üretici ve market fiyatlarındaki değişim, Mart ayındaki büyük sıçramanın habercisi olmuştu:

Marul: %50,3

Sivri Biber: %34,2

Salatalık: %29,9

Kabak: %18,4

Mart 2026 Güncel Fiyatlar: Reyonlarda "100 TL" Eşiği Aşıldı

1-17 Mart tarihleri arasında hal ve marketlerden alınan güncel örnekler, tüketicinin alım gücünün ne kadar zorlandığını kanıtlıyor:

Patlıcan ve Salatalık: 125 TL/kg

Marul: 80-90 TL/adet

Domates: 40-60 TL/kg

Sivri/Çarliston Biber: 60-80 TL/kg

Genel Ortalama: Meyve-sebze kg fiyatları bölgeye göre 80-120 TL bandına yerleşti.

Gıda İhracatı ve İthalat Risk Altında

Türkiye’nin Orta Doğu’ya yönelik gıda ihracatı, devam eden savaş nedeniyle büyük risk altında. Sadece ihracat değil; ithal gübre ve tahıl sevkiyatlarında yaşanabilecek aksamalar, önümüzdeki dönemde yerli üretimi ve fiyatları daha da yukarı çekebilir. Enerji ve lojistik sorunu çözülmediği sürece reyonlardaki "ateşin" sönmesi beklenmiyor.

GÜBRETAŞ İRAN’DA DA BÜYÜK ZARAR ETTİ!

Yurtiçi gübre satışından net zarar açıklayan Gübretaş’ın İran’da ortağı olduğu Razi Petrokimya da 1 milyar 125 milyon lira net faaliyet zararı açıkladı. Satışı gündemde olan Razi Petrokimya’nın, 2023 yılı net faaliyet karı 1 milyar 346 milyon lira iken, 2024 yılında 1 milyar 125 milyon lira net faaliyet zararı açıklaması dikkat çekti.

GÜBRETAŞ’IN YURTDIŞI GÜBRE ZARARI 330 MİLYON LİRA!

Razi Petrokimya’nın net dönem zararı ise 330 milyon lira oldu. Razi Petrokimya, 2023 yılında 990 milyon lira net dönem karı açıklamıştı.

GÜBRETAŞ’IN YURTİÇİ GÜBRE SATIŞLARI DÜŞTÜ!

Türkiye’nin önde gelen gübre firmalarından olan Gübretaş’ın 2024 yılı gübre satışları düştü. Katı kimyevi gübreler grubunda kompoze, azotlu ve fosfatlı gübre satışları bir önceki yıla göre yüzde 4,7 düşerken, yavaş salınımlı gübre satışı ise yüzde 88,4 arttı. Toplam gübre satışı ise 1 milyon 610 bin 431 tondan, 1 milyon 564 bin 408 tona geriledi. Bu rakamlara göre Gübretaş’ın bir önceki yıla göre gübre satışı yüzde 2,9 geriledi.

Gübre satışında Tarım Kredi Kooperatiflerinde tamamen tekel konumunda olan Gübretaş’ın, gübre satışının gerilemesi dikkat çekti.

GÜBRETAŞ YURTİÇİ GÜBRE ZARARI 647 MİLYON LİRA!

Gübretaş’ın gübre tarafında net faaliyet karı 1 milyar 542 milyon liradan 993 milyon liraya gerilerken, 983 milyon lira faiz gideri ile birlikte net dönem zararı 647 milyon 483 bin lira oldu.

ALTIN MADENİ ŞİRKETİNİN ESAS FAALİYET KARI 10 KATIN ÜSTÜNDE ARTTI!

Gübretaş’ın altın madeni şirketinin esas faaliyet karı 10 katın üstünde arttı. 2023 yılında 381 milyon lira brüt kar ve 264 milyon lira esas faaliyet karı açıklayan altın madeni şirketi, 2024 yılında brüt karını 3 milyar 109 milyon liraya, esas faaliyet karını ise 2 milyar 795 milyon liraya çıkardı. Altın madeni şirketinin 2024 yılı net dönem karı ise 3 milyar 789 milyon lira oldu.

Gübretaş’ın, yurtiçi gübre üretim ve satışının yanı sıra altın madeni şirketi ile İran’daki Razi Petrokimya’nın gelir ve giderleri tek bir bilançoda toplanıyor. Dolayısıyla maden şirketi ile Razi Petrokimya’dan gelecek yüksek kar veya zarar Gübretaş’ın bilançosunu doğrudan ilgilendiriyor.

GÜBRETAŞ ESAS FAALİYET ALANINDA 1 MİLYAR ZARAR ETTİ!

Dolayısıyla Gübretaş’ın 2024 yılında esas faaliyet alanı olan gübrede satışları gerilerken, net dönem zararı da bir önceki yıla göre arttı. 800 bin çiftçi ortağı bulunan Tarım Kredi Kooperatiflerinde gübre satışında tamamen tekel durumunda olan Gübretaş’ın asıl faaliyet alanında satışları düşerken zararının büyümesi dikkat çekti. Yurtiçi ve İran’daki gübre üretim ve satışından yaklaşık 1 milyar lira zarar eden Gübretaş, altın madeni şirketinin açıkladığı 3 milyar 789 milyon lira net kardan dolayı, 460 milyon 534 bin lira kara geçti. Bu tutardan kontrol gücü olmayan paylara düşen zararın çıkarılması sonrası ana ortaklığa isabet eden konsolide net dönem karı ise 629 milyon lira oldu.

Türkiye’nin en büyük sanayi şirketleri ve ihracatçıları arasında yer alan Balsu Gıda, Hendek ve Ordu’daki tesislerinde fındık işlemeye devam ediyor. Üretim merkezlerinin yanı sıra İstanbul, ABD Oregon, Almanya Münih ve Hong Kong’da satış ve yönetim merkezleri bulunan şirket, yüksek kalite Türk fındığını hem yurt içi hem de yurt dışındaki çikolata ve şekerleme başta olmak üzere gıda endüstrisi ile buluşturuyor.

TÜRKİYE'NİN FINDIK İHRACATI 320 BİN TONU AŞTI!

2024 yılı fındık ihracatına ilişkin değerlendirmede bulunan Balsu Gıda CEO’su Ahmet Bilge Anbarlılar, "2024 yılında ülkemizden gerçekleştirilen fındık ihracatı 320 bin tonu aşarak değer olarak 2,6 milyar dolara ulaştı. Geçtiğimiz yıla kıyasla miktar olarak %14, değer bazında ise %42 oranında bir artış gerçekleşti. Dünya fındık üretiminin %65'ini ülkemiz tek başına gerçekleştiriyor. Türk fındığı kalite açısından dünyada bir marka diyebiliriz.

Bununla beraber ülkemizdeki fındık işleme endüstrisinin de hem kalite hem de sahip olduğu ileri teknolojiyle dünyanın açık ara en iyi endüstrisi olduğunu söylemek yanlış olmaz. Balsu Gıda olarak biz de bu endüstrinin lider markalarından biriyiz. Çok uluslu çikolata üreticileri ve üretiminde fındık ürünlerini yarı mamul olarak kullanan gıda üreticilerine sağladığımız tedarik ile küresel ölçekte bir fındık sanayii şirketi konumundayız. 2023 yılında toplam 45.15 ton satış hacmine ulaşan şirketimiz, bu hacmiyle Türkiye üretiminin %14’ünün satışını gerçekleştirdi” dedi.

TAKSİT UYGULAMASI KISITLANACAK

Buna göre, nakit avans işlemlerine yönelik taksit sınırını 12 aydan 3 aya düşüren bankaların, ilerleyen süreçte talimat doğrultusunda taksitli işlemlerini askıya alabileceği kaydediliyor. Bu uygulamayla vatandaşların taksitli tüketime olan ilgisinin azaltılması amaçlanıyor.

KART LİMİTLERİ DEĞİŞTİRİLECEK

BDDK'nın mevzuatına rağmen çok sayıda banka, düşük gelirli müşterilerine dahi yüksek limitler sunmaya devam ediyor. Türkiye'de kredi kartı limitleri ile aylık gelir arasındaki bağlantının tamamen kopması üzerine yeni bir çalışma yürütülürken, birçok bankanın sağlıksız limiti bulunan müşterileri için kısıtlamaya gideceği kaydediliyor. 

FAİZ ORANLARI YENİDEN GÜNCELLENECEK

Kredi kartı faiz oranları, TCMB tarafından yayınlanan tebliğ ile politika faizi artışlarından bağımsız hale getirilirken, belirlenen referans oran Nisan ayında yukarı yönlü güncellenmişti. Halihazırda 4.25 olarak belirlenen kredi kartı akdi faizleri, mevcut ekonomik verilerin beklenen gelişmeyi sağlamaması halinde yeniden yükseltilecek.

ASGARİ ÖDEME TUTARLARI DEĞİŞTİRİLEBİLİR

Pandemi nedeniyle yüzde 20'ye kadar düşürülen kredi kartı asgari ödeme tutarları, yeniden eski seviyelerine çekilebilir. Milyonlarca vatandaşın Türkiye'deki yüksek enflasyon nedeniyle kredi kartlarına 'takla attırdığı' ve bu nedenle yalnızca asgari ödeme tutarlarını yatırdığını tespit eden ekonomi yönetimi, asgari ödeme tutarlarında büyük çaplı bir değişikliğe gitmeyi tartışıyor.

Rusya'ya yönelik ihracatta yaşanan kayıplar, özellikle para transferi süreçlerindeki karmaşıklıklar ve gecikmelerden kaynaklanıyor. İş dünyası aktörleri, bu durumun ihracatın yanı sıra ticaretin genelinde de belirsizliklere yol açtığına dikkat çekiyor. İşte detaylar:

Para Transferi Engelleri: Yılın ilk iki ayında Rusya'ya yapılan ihracatın yüzde 37 oranında azalmasının temel nedeni, para transferi süreçlerindeki zorluklar. Bankalar arasında yaşanan teknik sorunlar, döviz kurlarındaki dalgalanmalar ve belge süreçlerindeki karmaşıklıklar, işletmelerin Rusya ile olan ticaretini olumsuz etkiliyor.

Döviz Kuru Dalgalanmaları: Rus rublesi ve diğer döviz kurlarındaki belirsizlik, işletmelerin maliyetleri üzerinde negatif bir etkiye neden oluyor. İhracat yapan şirketler, anlık kurlardaki dalgalanmalardan kaynaklanan risklerle baş etmekte zorlanıyor ve bu da karlılıklarını azaltıyor.

Belge Süreçlerindeki Karmaşıklıklar: Rusya'ya yapılan ticarette kullanılan belge süreçleri, bürokratik karmaşıklıklar nedeniyle gecikmelerle karşılaşıyor. İhracatçılar, gereken izin ve belgeleri almak için uzun süre beklemek zorunda kaldıkları için ticaretin hızını kaybediyor.

Diplomatik İlişkilerdeki Gerilimler: Rusya ile yaşanan diplomatik gerilimler, ticaretin seyrini olumsuz etkiliyor. Bu durum, iş dünyasının Rusya ile olan ilişkilerini gözden geçirmesine ve gelecekteki ticaret projeksiyonlarına dair belirsizlik yaratıyor.

İşletmelerde Artan Endişe: Para transferi sorunları nedeniyle işletmelerde artan endişe, yatırımların ve genel ticaret faaliyetlerinin azalmasına yol açabilir. Bu durum, Rusya ile olan ticaretin geleceği konusunda belirsizlikleri artırabilir.

Bu gelişmeler, Rusya ile ticaret yapan işletmelerin ve sektör temsilcilerinin, sorunların aşılması ve ticaretin canlanması için çözüm odaklı adımlar atma konusunda bir araya gelmelerini zorunlu kılıyor. Ayrıca, devlet düzeyinde alınacak tedbirlerin, ticaretin sorunsuz bir şekilde sürdürülebilmesi için önemli bir rol oynayabileceği ifade edilmekte.

Rusya ile Türkiye arasındaki ticaret, Ukrayna Savaşı'nın etkisi ve para transferi sorunları nedeniyle zorlu bir döneme girdi. Yılın ilk iki ayında, özellikle para transferlerindeki sorunlardan kaynaklanan ticaretteki zorluklar, Türkiye'nin Rusya'ya ihracatında belirgin bir düşüşe neden oldu. Bu durum, özellikle gemi yatırımı yapan armatörleri etkileyerek arz şoku yaşanmasına yol açtı.

Para Transferi Sorunları ve İhracat Kaybı

Ukrayna Savaşı'nın ardından başlayan ve yılbaşında daha da derinleşen para transferi sorunları, Türkiye'nin Rusya'ya ihracatını olumsuz etkiledi. Ticaret Bakanlığı dış ticaret verilerine göre, şubat ayında Rusya'ya yapılan ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 34 düşüşle 670 milyon dolar olarak gerçekleşti. Ocak-şubat döneminde ise Rusya'ya yapılan toplam ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 37 düşerek 1 milyar 298 milyon dolara indi. Özellikle para transferi sorunları, Türkiye'nin Rusya ile olan ticaretindeki kaybın ana sebeplerinden biri olarak öne çıkıyor.

Sektörel Kayıplar ve Daralma

Türkiye'nin Rusya'ya ihracatındaki kayıplar sektörel bazda da belirginleşiyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, 25 sektörün 22'sinde düşüş yaşandı. İki aylık dönemde en fazla düşüş yaşanan sektör yüzde 88,4 ile tütün olurken, deri ve deri mamulleri yüzde 71,6, hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri ise yüzde 57'lik düşüşle izledi. Kimya sektöründe ise değer bazında en fazla ihracat kaybı yaşanarak yüzde 33 oldu. Bu durum, Türk ihracatçılarının Rusya'ya olan bağımlılıklarını ve çeşitlendirme ihtiyacını gösteriyor.

BDT Ülkelerine İhracat ve Genel Ticaret Zorlukları

Ukrayna Savaşı sonrasında Türkiye'nin Bağımsız Devletler Topluluğu'na (BDT) ihracatı da etkilendi. TİM verilerine göre, bu yılın ilk iki ayında Türkiye'nin BDT'ye ihracatı yüzde 13,6 gerileyerek 3 milyar 288 milyon dolara indi. Bu durum, Türkiye'nin bölgesel ticarette yaşadığı genel zorlukları ve çeşitli ekonomik faktörlerin etkilerini yansıtıyor.

Lojistik ve Armatörlerde Yaşanan Zorluklar

Para transferi sorunları sadece ihracatçıları değil, aynı zamanda lojistik sektörünü ve gemi armatörlerini de olumsuz etkiliyor. Batı'nın Rusya'ya uyguladığı ambargolara paralel olarak küresel armatörlerin taşımalara ara vermesi, yerli armatörleri yeni gemilerle büyütmeye yönlendirdi. Ancak para transferi sorunları nedeniyle oluşan arz-talep dengesizliği, bazı gemilerin boşta kalmasına ve navlun düşüşüne neden oldu. Bu durum, hem ticaretin zorlaşmasına hem de maliyetlerin artmasına yol açarak rekabeti olumsuz etkiledi.

Rusya ile İlgili Ödeme Sorunları ve Çözüm Arayışları

Özellikle Rusya ile yaşanan ödeme sorunları, ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken'ın Türkiye ziyareti sırasında gündeme gelmişti. Ticaret Bakanlığı, ödeme alamayan firmaların listesini oluşturarak çözüm arayışlarına girişti. Ancak banka transferlerinin geri dönmesi, ihracatçıların sorunlarını çözmede zorluk yaşamasına neden oldu. Firmalar, Rusya'nın istisna listesine alınmasını ve bu şekilde ödeme alamayan ihracatçıların sorunlarının çözülmesini talep ediyor.

Avrupa Ülkelerinin Kazakistan'a Artan İhracatı

Türkiye'nin Rusya ile yaşadığı zorlukların yanı sıra, Avrupa ülkeleri arasında Kazakistan'a artan ihracat dikkat çekiyor. İngiltere, Almanya, İtalya ve Fransa'nın Kazakistan'a olan ihracatlarındaki artışlar, bölgesel ticaret dinamiklerini gösteriyor. Özellikle Rusya'ya yönelik yaptırımların etkisiyle Almanya'nın Kazakistan'a olan ihracatının büyük ölçüde arttığı görülüyor.

Türkiye'nin Rusya ile yaşadığı ticaret zorlukları, para transferi sorunları, sektörel kayıplar ve BDT ülkelerine ihracattaki düşüş gibi faktörlerle şekilleniyor. Bu zorluklar, Türk ekonomisinin çeşitlendirme ihtiyacını vurguluyor ve ticaret politikalarının daha sağlam bir temele dayandırılmasını gerektiriyor. Ayrıca, Avrupa ülkelerinin Kazakistan'a olan artan ihracatı, Türkiye'nin rekabet gücünü değerlendirirken bölgesel dinamikleri de göz önünde bulundurmayı gerektiriyor.

ENAG'ın raporuna göre, E-TÜFE'nin son 12 aylık artışı yüzde 121,98 olarak gerçekleşti. Bu durum, tüketicilerin özellikle temel ihtiyaçlarında ve günlük harcamalarında ciddi bir mali yükün altına girdiğini gösteriyor. Yıllık bazda bu kadar büyük bir artış, enflasyonla mücadelede alınacak önlemlerin ve ekonomik politikaların önemini ortaya koyuyor.

Ancak, TÜİK'in verilerine göre, şubat ayında enflasyonun aylık bazda yüzde 4,53 ve yıllık bazda yüzde 67,07 olarak gerçekleştiği belirtiliyor. Bu veriler, ENAG'ın açıkladığı rakamları geçerek enflasyonun resmi istatistiklere göre daha yüksek olduğunu gösteriyor. Bu durum, ekonomik göstergelerdeki farklılıkların ve farklı yöntemlerin kullanılmasının bir sonucu olabilir.

Şubat ayındaki enflasyon verileri, hükümetin ekonomik istikrarı sağlama çabalarının önemini bir kez daha vurguluyor. Enflasyonun yüksek seviyelerde devam etmesi, merkez bankalarının politika faizlerini belirlerken dikkatli olmalarını gerektiriyor. Ayrıca, maliyet artışlarının ve tüketici fiyatlarının kontrol altına alınması için etkili politikaların uygulanması da ekonomik istikrarın sağlanması açısından kritik bir öneme sahip. Bu çerçevede, ilerleyen günlerde alınacak ekonomik tedbirler ve politika değişiklikleri, enflasyonun kontrol altına alınması konusunda belirleyici olacaktır.

Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG), bağımsız akademisyenler ve ekonomistlerin oluşturduğu bir kuruluş olarak, Türkiye'de ekonomik durumu inceleyen ve enflasyonla ilgili analizler sunan bir grup olarak bilinir. Şubat ayı enflasyon araştırmalarının sonuçlarına göre, Tüketici Fiyat Endeksi (E-TÜFE) %4,32 oranında artış gösterdi. Ayrıca, E-TÜFE'nin son 12 aylık artış oranı %121,98 olarak kaydedildi. Ocak ayında ise E-TÜFE aylık bazda %9,38 artarken, yıllık artış oranı %129,11 olarak gerçekleşmişti.

TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından açıklanan verilere göre, şubat ayı enflasyonu aylık bazda %4,53 artış gösterdi. Yıllık bazda ise enflasyon %67,57'ye yükseldi. Ekonomistler önceden yaptıkları tahminlerde, enflasyonun aylık bazda %4 artacağını ve yıllık enflasyonun %66,30'a çıkacağını öngörmüşlerdi.

TÜİK tarafından belirtilen alt gruplara göre enflasyon verilerine göre, sağlık harcamalarındaki aylık artış oranı %0,00 olarak belirlenirken, en fazla yükseliş Çeşitli Mal ve Hizmetler kaleminde %10,49 olarak kaydedildi.

Ocak ayında yıllık enflasyon %64,86'ya yükselmişti ve aylık bazda %6,7'lik bir artış yaşanmıştı. Şubat ayındaki artışlarla birlikte enflasyondaki yıllık yükseliş devam ediyor.

Bu veriler, ülkedeki ekonomik durumu ve enflasyonla mücadeledeki zorlukları gösteriyor. ENAG'ın ve TÜİK'in yayınladığı rakamlar, ekonomistlerin ve politika yapıcıların ekonomik politikalarını değerlendirmeleri ve gerektiğinde düzeltmeler yapmaları için önemli bir kaynak olarak kullanılabilir.

KOLAY YOLDAN PARA KAZANMA SEVDASI BİTMEDEN BU ÜLKEDE TOSUNCUKTA BİTMEZ MAĞDUR DA!

Bu millet kar, kış, yağmur, çamur demeden 365 gün çalışarak yılda bir kuzu verebilecek bir koyun yerine bir coin'e bir yılda yüzlerce katı Bitcoin vereceklere inandıkça, ahırda ki bir danayı ancak bir yıl çok zor şartlarda ve binbir emek ile besleyerek tosun yapmak yerine lüks plazalarda milletten söğüştüklerini yiyerek tosuncuk olunabileceklere inanarak kolay yoldan para kazanmaya sevdasından vazgeçmedikçe bu ülkede tosuncukta bitmez, mağdur da bitmez.

Aşağıdaki iki Thodex mağdurun açıklamaları yukarıdaki yazının gerçeği. 

Thodex Mağdurlardan Caner Şen, yaptığı açıklamada “Kitap basım işleriyle uğraşıyorum. Şirketim var. Geçtiğimiz yıl 4 milyon liralık coin aldım. İlk zamanlar sorunsuz çalışıyordu. Param katlanarak çoğaldı. En son 30 milyon lirayı buldu. Geçen cuma günü aksaklıklar yaşanınca paramı çekmeye çalıştım. Başarısız oldum. Şirket yetkililerini aradım, sorun var düzelince paranız yerine gelecek dediler. Ancak kandırdılar. Ben paramı istiyorum. Bu kişilerin tüm mal varlıkları dondurulmalıdır” dedi.

Thodex mağdurlarından biri olan Haluk Metin, "İçeride 123 bin lira param vardı. Çok para kazandım ama çekmedim. Allah gözümüzü doyurmadı. Hep daha fazla kazanırım dedim. Küçük bir çocuk gelip bize hayat dersi verdi. Bütün paramızı götürdü. Haberi ilk duyduğumda aklıma ‘tosuncuk’ geldi. Firma hakkında şikayetçi olacağım. Daha önceden de borsada para kaybettim. Eski borsa mağdurlarındanım. Başımıza bu da geldi” dedi.

Ana gruplarda bir önceki aya göre değişim ise canlı hayvanlar ve hayvansal ürünlerde yüzde 0,98, çok yıllık bitkisel ürünlerde yüzde 4,78 ve tek yıllık bitkisel ürünlerde yüzde 4,89 artış görüldü. Alt tarım gruplarında geçen yılın aynı ayına göre en az artış gösteren grup yüzde 2,77 ile diğer ağaç ve çalı meyveleri ile sert kabuklu meyveler oldu. En az artış gösteren diğer alt gruplar yüzde 5,70 ile yağlı meyveler ve yüzde 7,45 ile lifli bitkiler olarak kayıtlara geçti. Artışın yüksek olduğu alt gruplar ise sırasıyla yüzde 35,34 ile çeltik, yüzde 32,25 ile tahıllar (pirinç hariç) baklagiller ve yağlı tohumlar, yüzde 27,28 ile turunçgiller olarak belirlendi.

Kasımda bir önceki aya göre en az artış yüzde 0,35 ile canlı sığırlar (manda dahil), bunlardan elde edilen işlenmemiş süt alt grubunda gerçekleşti. Bunu, yüzde 0,55 ile üzüm ve yüzde 0,81 ile yağlı meyveler takip etti. Söz konusu ayda artışın yüksek olduğu alt gruplar ise yüzde 9,71 ile lifli bitkiler, yüzde 6,43 ile sebze ve kavun-karpuz, kök ve yumrular, yüzde 5,31 ile canlı kümes hayvanları ve yumurtalar olarak kaydedildi. Endekste kapsanan 90 maddeden, 22 maddenin ortalama fiyatında azalış olurken 7 maddenin ortalama fiyatında değişim olmadı. 61 maddenin ortalama fiyatında ise artış gerçekleşti.

Asgari ücret tespit komisyonu, 2021 asgari ücretini belirlemek üzere çalışmalarına 4 Aralık’ta başlayacak. Asgari ücret tespit komisyonunda, çalışanları temsilen Türk-İş bulunurken, diğer sendikaların Hak-İş ve DİSK’in de bu yıl toplantıya destek vermesi bekleniyor. 

İŞÇİ SENDİKALARI ORTAK TEKLİF VERECEK Mİ? 

Geçim şartları ağırlaşırken, bu yıl belirlenecek olan asgari ücret ayrı bir önem teşkil ediyor. İstihdam paketinde ortak hareket eden 3 işçi konfederasyonun asgari ücretin belirlenmesinde de ortak hareket etmesi yönünde bir beklenti var. 

TÜRK-İŞ KAÇ LİRA TEKLİF EDECEK? 

Asgari ücret tespit komisyonu çalışmalarına az bir süre kala TÜRK-İŞ’in komisyona teklif edeceği rakam da merak ediliyor. 

BEKAR İŞÇİNİN AYLIK YAŞAM MALİYETİ 3 BİN 74 LİRA 

TÜRK-İŞ’in araştırmasında bekâr bir çalışanın aylık yaşam maliyetini 3 bin 74 TL olarak hesaplanırken, asgari ücret talebinin de bu olması bekleniyor. Bu rakam 750 liralık zam anlamına geliyor. 

ASGARİ ÜCRETİN İLK TOPLANTISI 4 ARALIK’TA YAPILACAK 

2021 yılının asgari ücreti aralık ayında yapılacak 4 toplantıda belirlenecek. Tarafların bir araya geleceği ilk toplantı Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nda 4 Aralık’ta yapılacak. Daha sonra yapılacak iki toplantının adresi ise Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş) ve işverenlerin temsilcisi olan Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) olacak. Bakanlıkta yapılacak son toplantı ile de yeni asgari ücret açıklanacak. Son toplantının aralık ayının son haftasında düzenlenmesi bekleniyor. 

ASGARİ ÜCRET TESPİT KOMİSYONUNDA KİMLER BULUNUYOR?

Asgari ücreti belirleyen 15 üyeden oluşan komisyonda 5 işveren, 5 işçi, 5 de kamu temsilcisi bulunuyor. Komisyonda işçileri Türk-İş temsil ediyor. Türk-İş heyetinin başkanlığını Genel Eğitim Sekreteri, TEKSİF Başkanı Nazmi Irgat yapacak. Türk-İş, talep edeceği rakam konusunda şimdilik bir değerlendirmede bulunmuyor. Ancak Türk-İş heyetinin temel aldığı rakamın ipuçlarını, konfederasyonun yaptığı açlık-yoksulluk sınırı araştırması verdi. 

HALEN ASGARİ ÜCRET KAÇ LİRA? 

Halen asgari ücret 2 bin 324 lira. Mevcut asgari ücret ile Türk-İş’in hesapladığı rakam arasında 750 lira fark bulunuyor. Başka bir ifadeyle Türk-İş’in rakamına ulaşılabilmesi için hükümetin asgari ücrete yüzde 30’un üzerinde zam yapması gerekiyor. 

GEÇEN YIL ASGARİ ÜCRET KAÇ LİRA ARTTI?

2019 yılında 2 bin 20 lira olan asgari ücret geçen yılın sonundaki görüşmelerde yüzde 15.03 artırılarak 2 bin 324 liraya çıkarılmış, 304 lira artış yapılmıştı. 

ASGARİ ÜCRET ENFLASYON ORANINDA MI ARTIRILACAK? 

Hükümetin “Orta Vadeli Programı”nda enflasyon beklentisi bu yıl için yüzde 10.5, gelecek yıl için ise yüzde 8. Bu rakamların tutması beklenmiyor. Merkez Bankası da son enflasyon raporunda bu yıl için beklentiyi yüzde 12.1’e, gelecek yıl için de yüzde 9.4’e yükseltmişti. 

ENLASYON ORANINDA ARTIRILIRSA ASGARİ ÜCRET KAÇ LİRA OLACAK? 

Asgari ücrete enflasyon hedefleri doğrultusunda bir artışın yapılması durumunda karşımıza 2 bin 674 lira gibi bir rakam çıkıyor. Bu da asgari ücrete 300 ile 350 lira bir artışı öngörüyor. 

YENİ ASGARİ ÜCRET KİMLERİ NASIL ETKİLEYECEK?

Asgari ücretin belirlenmesiyle birlikte, yapılacak artış oranına göre, işsizlerin aldığı maaş aynı oranda artacak. Çalışanların aldığı asgari geçim indirimi de yükselecek. Emeklilik için doğum ve askerlik borçlanması yapanların ödeyecekleri miktarlarda artış olacak. İş görmezlik ödeneğinde artış yaşanacak. Yaşlılık, evde bakım, engelli maaşları da Ocak ayı ile birlikte zamlanacak. Kendi primini ödeyen Bağ-Kur’lular ve isteğe bağlı ödeme yapanların verdikleri paralar yükselecek. Gündelikçiler için ödenecek primler artacak.  

SEKTÖRÜN BEKLENTİSİNE GÖRE YEM FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞ DEVAM ETMEYECEK 

Yem fiyatlarındaki 4 ile 6 lira arasındaki düşüşünde geçici olduğuna dikkat çekiliyor. Sektör ayın 19’unda Merkez Bankası’nın vereceği faiz kararını beklerken, diğer yandan da haftaya yem hammadde ve buğday fiyatlarında 10-15 Dolar/Ton bir artış bekleniyor. Merkez Bankasının faiz kararı döviz kurlarını aşağı yönlü etkilese bile hammadde fiyatlarında beklenen yükselişten dolayı yem fiyatlarında yeni bir düşüş beklenmiyor. 

Son 3-4 aydır sürekli yükselen yem fiyatlarına en büyük etken dalar kurundaki artışa bağlamakla birlikte yurt dışı hammadde birim fiyatlarındaki artışta en az döviz kuru kadar etkili olduğuna dikkat çekilirken, bundan dolayı yem fiyatlarında bir indirim beklenmiyor. 

HAMMADDE FİYATLARINDAKİ ARTIŞ!

Türk Şeker Fabrikalarından yem sektörünün temin ederek kullandığı Şeker Pancarı Melası son 3-4 yılda neredeyse yüzde 200 artış göstererek ortalama 450₺/ton olan birim fiyatı 1350 ₺/ton yükseldi. Yine geçen yıl 360-380 $/Ton olan soya küspesi bu yıl 540 $/ton kadar yükseldi. Aynı şekilde dane mısırdaki artışta geçen yıla oranla %60-70 seviyesinde seyrediyor. İthalat oranı düşük olan ve talebin tamamının ülkemiz yağ fabrikalarından temin edildiği yağlı tohum küspeleri ( Ayçiçeği ve Pamuk Tohumu Küspesi) geçen yıla nazaran neredeyse  %90-100 oranında artış gösterdi. 

MALİYET 70 KURUŞ, SATIŞ 15 KURUŞ 

CHP Milletvekili Ömer Fethi Gürer, “ Domates üreticilerine bir dokunduk bin ah işittik. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ‘nerede bir boşluk bulursanız ekin’ sözüne karşılık pandemiye rağmen borçlanarak domates eken çiftçiler, ne yazık ki tüccarlar ve şirketlerin insafına terk edilmiş durumda. 70 kuruşa mal ettikleri domatesi, 30 kuruşa bile satamıyorlar. 15 kuruş da toplama parası veriyorlar. Böylece domatesi 15 kuruşa satmış oluyorlar. Domates ürecisi perişan” diye konuştu. 

HANİ ALIM GARANTİSİ VARDI?

Bazı bölgelerde sözleşmeli ürün modeli uygulandığını ve tarla ekimi yapılmadan anlaşmalar olduğunu ancak ürün bol olunca o firmalarında fiyat düşürmek için üreticiyi boğduğunu, belirten CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, “Bu modele göre, domates üretimi yapan çiftçiye alım garantili destek verilecekti. Ancak öyle görünüyor ki maalesef böyle bir destek dahi çiftçi aleyhine döndü. Çiftçiler, alım garantisi veren  fabrikalar sa ürünün alımını geciktirerek, fiyatın daha da aşağı düşmesini beklediğini üretici iddia ediyor. Pandemi sürecine rağmen borçlanarak üretim yapan, alın teri döken çiftçinin, alıcının insafına bırakılması üzüntü verici” şeklinde konuştu. 

TEZGAHTA FİYAT FIRLIYOR

Gürer, domates ihraç edebilen ülkemizde özellikle büyük kentlerde vatandaşın pahalı domates aldığına vurgu yaparak “ne tezgahta domates ucuzluyor , ne de salça fiyatları düşüyor.Üretici para kazanmıyor.Tüketici pahalı ürün alıyor.İhraç edilebilen domates salça ve kurutarakta değer buluyor ama plansızlık tarımda devam ediyor. AKP iktidarı tarım politikaları ile üretende tüketende sorun yaşamaya devam ediyor. İktidar seyrediyor. Ürün tarlada kalıyor. Olacak iş değil. Sözleşmeli ekimi dahi ürün bol fiyat düşsün diye kulanılması bu sistemi de sorunlu kılar” dedi.

ÜRETİCİNİN SESİNE KULAK VERİN

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, olgunlaştıktan sonra kısa süre içinde pazarlanması gereken domatesin, tarlada artık çürüme aşamasına geldiğine de dikkat çekerek, “Tarım Bakanlığı, üreticinin feryadına kulak vermeli ve tarım kredi kooperatifi de en azından maliyetini karşılayacak bir fiyatla alım yaparak, üreticinin mağduriyetini gidermelidir. Perişan üreticinin sesine iktidar kulak vermelidir. Serbest piyasa ekonomisinde çiftçi her alanda boğulmaktadır. İlaç, gübre, tohum, yem fiyatları katlamakta ve maliyetler artarken ürün pazarlanmasından, fiyatına baskılanıp çiftçi boğulmaktadır. Üreticide pahalı ürün ile mağdur kılınmakta ve serbest piyasa ekonomisinde aracılar daha çok kazanmaktadır. İthalata bağımlı olan ürünler yanında ihraç edilen ürünler de de üretici mağdur edilmesi tarımı yok edişe götür” diye konuştu. 

Türk bankacılık sektörünün, temmuz sonu itibarıyla tarım alanında faaliyet gösteren şirketlere verdiği kredi miktarı geçen yılın sonuna göre yaklaşık 14 milyar lira artarak, tarım sektörünün toplam kredi stoku 121 milyar 832 milyon liraya çıktı.
Bankaların tarım sektörüne kullandırdığı kredi miktarını değerlendiren tarım politikaları uzmanı ve Ziraat Mühendisi-Sosyolog Ergin Kahveci, rakamların ülke tarım ve çiftçisi açısından düşündürücü olduğunu ve "bir gerçeğin gerçeklikten kopuş" üzerinden açıklandığını kaydetti. 

BÜYÜYEN KREDİ HACMİ SADECE BANKALARI SEVİNDİRİYOR 

Bankalar ve finans kurumları açısından bakıldığında genel çerçeve olarak para saklama ve para satma işlevinin sonuçları açısından büyüyen kredi hacminin onlar açısından doğal ve sevindirici olmasının normal olduğunu ancak bu işlevinin sonuçlarının kullanıcılar açısından da olumlu sonuçlanmasının gerektiğini söyleyen Kahveci; gerek çiftçi gerekse de herhangi bir işletme için dış finansman yani kredi teminin ya büyümeye ya da yatırıma hizmet etmesini gerektiğini aksi taktirde sonucun borç yükü veya sürdürülemezlik olacağını belirtti.

ÇİFTÇİ ÜRETİMİNİ BORÇLANARAK YAPIYOR 

Kahveci, finansman ihtiyacının çiftçinin ya yatırım yapıp büyümesi için ya da acil işletme kredisi olarak kullandırılmışsa bunun olumlu bir durum olduğunu ancak Türkiye’de tarım sektöründe kullandırılan kredilerde bunu söylemenin pek de mümkün olmadığının altını çizdi. Çiftçinin özkaynağı ile değil kullandığı kredi ile üretim yapar hale geldiğini kaydeden Kahveci, bunun da kaygı verici bir durum olduğunu bildirdi. 
2020 yılında tarım sektörünün tamamı için kullandırılan nakdi kredinin 118 milyar lira, takipteki kredilerin 5,4 milyar lira, gayri nakdi kredi miktarının ise 4.7 milyar lira olduğunu ifade eden Kahveci, “tarım, avcılık ormancılık için toplam kredi miktarı 128 milyar lira görünüyor” dedi. 

ÇİFTÇİ KÜÇÜLÜYOR AMA KULLANILAN KREDİ MİKTARI ARTIYOR 

2012 yılında tarım sektörü GSMH’dan aldığı pay 67 milyar dolar iken bu rakamın 2019 yılında 48 milyar dolara düştüğünü vurgulayan Kahveci, ancak aynı dönemde tarım sektörüne kullandırılan kredi miktarının 34 milyar liradan 128 milyar liraya çıktığını dile getirdi. Bu tablonun çiftçinin kullandığı kredilerle büyümediğini tam aksine küçüldüğünü gösterdiğini anlatan Kahveci, “Çiftçimiz, bankadan kredi kullanmazsa üretim yapamayacak duruma gelmiştir. Yani çiftçimizin borç yükü her yıl artıyor. Bu sürdürülebilir bir durum değildir” dedi. 

TARIM DESTEKLENİYOR ALGISI GERÇEKLİKTEN KOPUŞUN İFADESİ 

Bankaların kullandırdığı kredi miktarının artmasının ‘tarımın desteklendiği’ şeklinde yorumlanmasının da tam bir gerçeklikten kopuş olduğunu ifade eden Kahveci, tarım sektörüne kullandırılan kredi miktarının artmasının bankalar açısından sevindirici bir durum olabileceğini ancak çiftçi açısından kaygı verici bir durum olduğunun altını çizdi. 

ÇİFTÇİNİN HER ŞEYİ İPOTEKTE 

Diğer yandan çiftçinin 128 milyar lira krediye karşılık yaklaşık 200-225 milyar liralık teminat gösterdiğini belirten Kahveci, yani 128 milyar lira krediye karşılık çiftçinin traktörü, arsası ve evinin bankalar tarafından ipotekli olduğunu kaydetti. Kahveci, takipteki krediler açısından ise bu rakamın 10 milyar TL' nin üzerinde olduğunu ve acil olarak çiftçilerin bu sorununun çözülmesi gerektiğini söyledi. 

KREDİLER ÇİFTÇİNİN GELİRİNİ ARTIRMIYOR 

Takipteki kredi tutarının diğer sektörlere göre oransal olarak daha az olduğunu tahmin etmekle beraber, sürekli artmasının en sıkı borç ödeyici konumunda olan çiftçinin daha fazla miktarlarda takibe düşerek düştüğü motivasyon kaybının giderilmesinin her iki taraf açısından faydalı olacağını belirten Kahveci, bu durumun dahi çiftçilerin krediler ile kazançlarını artıramadığının bir göstergesi olduğunu vurguladı.

600 bin çiftçinin cebinde kredi kartı var; en önemli girdilerde kredi kartı kullanılıyor

DenizBank Tarım Bankacılığı Grubu Genel Müdür Yardımcısı Burak Koçak 2003’te Tarişbank satın alması ile girdikleri tarım bankacılığı alanında 17 yılda özel bankalar arasında yüzde 48 gibi yüksek bir pazar payına ulaştıklarını söyledi.

Gübre, ilaç, yem, tohum, akaryakıt gibi en önemli girdi kalemlerinde sektörün tüm paydaşları ile işbirliği yaptıklarını anlatan Koçak, bu açıdan bakıldığında Üretici Kart’ın adeta 600 bin üyeli bir kooperatif gibi üyelerin tarafından alışverişlerde kullandığını söyledi.

Tarım kredi bakiyesi 7 ayda 14 milyar lira arttı...

5,3 milyarı takibe düştü bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerinden derlenend bilgilere göre, 2019 sonunda 107 milyar 834 milyon lira olan Türk bankacılık sektörünün tarım alanında kullandırdığı kredi miktarı bakiyesi, bu yılın temmuz sonunda 121 milyar 832 milyon liraya ulaştı. Böylece sektörün tarım kredi bakiyesi, 7 aylık dönemde 13 milyar 998 milyon liralık artış gösterdi. Kullandırılan tarım kredilerinin bakiyesi, temmuz sonu itibarıyla 2019 sonuna kıyasla yüzde 13’lük artışa işaret etti. Tarım sektöründeki 121,8 milyar liralık kredi bakiyesinin 35,5 milyar lirası kısa vadeli, 81 milyar lirası orta ve uzun vadeli, 5,3 milyar lirası ise takipteki kredilerden oluştu.

Balıkçılık sektörü de kredi sarmalında

Balıkçılık sektörüne kullandırılan kredi bakiyesi 2019 sonunda 2 milyar 546 milyon lira olurken, temmuz sonu itibarıyla bu tutar 3 milyar 202 milyon liraya yükseldi. Yılbaşından itibaren geçen 7 aylık süreçte balıkçılık sektörüne kullandırılan kredi bakiyesi 656 milyon lira arttı. Balıkçılık sektörüne kullandırılan kredi bakiyesinin 759 milyon lirasını kısa, 2 milyar 265 milyon lirasını orta ve uzun vadeli, 177 milyon lirasını da takipteki krediler oluşturdu.

“258 milyar TL kredi kullandırdık”

Ziraat Bankası Tarım Bankacılığından Sorumlu Pazarlama Grup Başkanı Ferhat Pişmaf,  yaptığı açıklamada, 2010-2020 döneminde tarımsal üretime yönelik olarak kullandırdıkları kredilerin miktarının 258 milyar TL’yi, kredi kullandırdıkları üretici sayısının ise 4,5 milyon kişiyi aştığını belirterek, “Ağustos sonu itibarıyla kredileri devam eden 685 bin üreticimiz ve 73,4 milyar TL’nin üzerinde kredimiz var. Bu kredilerin yüzde 33’ü yatırım kredilerinden, kalan kısmı ise işletme kredilerinden oluşuyor.” dedi. 

600 bin çiftçi, en önemli girdilerde kredi kartı kullanıyor

Denizbank Tarım Bankacılığı Grubu Genel Müdür Yardımcısı Burak Koçak da 2003’te Tarişbank satın alması ile girdikleri tarım bankacılığı alanında 17 yılda özel bankalar arasında yüzde 48 gibi yüksek bir pazar payına ulaştıklarını söyledi. Anlaşmalı iş yeri adedinin yaklaşık 17 bin civarında olduğunu, gübre, ilaç, yem, tohum, akaryakıt gibi en önemli girdi kalemlerinde sektörün tüm paydaşları ile iş birliği yaptıklarını anlatan Koçak, bu açıdan bakıldığında Üretici Kart’ın adeta 600 bin üyeli bir kooperatif gibi üyelerine alışverişlerde kullandığını söyledi.

Çelik, “eğer Avustralya 3 milyar dolara, Yeni Zelanda 2,7 milyar dolara yakın ihracat yapıyorsa, ithalat pazarlarının tam ortasında yer alan Türkiye’nin ihracatı çok uzun olmayan bir zamanda bu rakamlara ulaşabilir” görüşünü paylaştı.

Nihat Çelik, yaptığı açıklamada, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) 2018 verilerine göre, Avustralya’nın 2 milyar 667 milyon dolar koyun, 136 milyon dolar keçi eti ihracatıyla ilk sırada yer aldığını, bu ülkeyi koyun etinde 2 milyar 633 milyon dolarla Yeni Zelanda’nın izlediğini, Yeni Zelanda’nın 7 milyon doların üzerinde de keçi eti ihraç ettiğini bildirdi. Çelik, Avustralya’nın koyun keçi eti ihracatının yanı sıra 118 milyon dolarlık canlı koyun, 6 milyon dolarlık canlı keçi ihracatı gerçekleştirdiğini belirtti.

Hollanda ve İngiltere ithal ettiği eti yeniden ihraç ediyor

Koyun eti ihracatında 487 milyon dolarla İngiltere’nin üçüncü, 359 milyon dolarla İrlanda’nın dördüncü sırayı aldığı, 5. olan Hollanda’nın bu başarıyı 1 milyon baştan daha az koyun varlığıyla, ithal ettiği ürünü ihraç ederek gerçekleştirdiği bilgisini veren Çelik, “Hollanda 347 milyon dolarlık koyun eti ihracatını gerçekleştirmek için 413 milyon dolarlık ithalat yapıyor. İngiltere de bundan farklı değil. 487 milyon dolarlık koyun eti ihracatı için 483 milyon dolarlık ithalat yapıyor. Yeni Zelanda, 2 milyar 633 milyon dolarlık canlı koyun ve koyun eti ihracatını 27,3 milyon koyun varlığıyla gerçekleştiriyor. Bizim ise son rakamlara göre 42,7 milyon başa ulaşan koyun,12,35 milyon keçi varlığımıza rağmen ihracatımız neredeyse yok denecek kadar az düzeyde kalıyor. 4 milyon dolarlık ihracatımız, 62,5 milyon dolarlık ithalatımız var. İhracata odaklı üretime geçmemiz gerekiyor” dedi.

Türkiye çok daha avantajlı bir bölgede

Türkiye’nin ithalat pazarlarına çok uzak olan Avustralya ve Yeni Zelanda’ya nazaran ihracatta çok daha avantajlı bir bölgede yer aldığını belirten Çelik, şunları kaydetti: “Uçakla 3 saatlik uçuş mesafesinde yer alan ülkelerden Fransa 570, İngiltere 483, Almanya 477, Hollanda 413,  Birleşik Arap Emirlikleri 291, Katar 221, İran 215, Suudi Arabistan 177, Ürdün 142, Kuveyt 82, Bahreyn 56, Umman 48 milyon dolarlık koyun eti ithalatı yapıyorlar. Hatta 1 milyar 308 milyon dolarla en büyük koyun eti ithalatçısı olan Çin ve 933 milyon dolar ikinci büyük ithalatçı olan ABD bile çoğu noktasında Türkiye’ye daha yakın. İş bununla da sınırlı kalmıyor. Suudi Arabistan 518, Libya 190, Katar 141, Kuveyt 113 milyon dolarlık canlı koyun, Umman 110, Suudi Arabistan 67 milyon dolarlık canlı keçi ithalatı yapıyor. Üstelik Ortadoğu’da, Afrika’da, Asya’da koyun keçi eti ithalatı ve koyun keçi eti ithalatı yapan ülkelerin çoğu Müslüman. Bizim bu pazarlara girmemiz dini açıdan da daha kolay.

10 milyar dolarlık pazar var

2018 yılında çok sayıda ülke 7 milyar 694 milyon dolarlık koyun eti, 335 milyon dolarlık keçi eti, 1 milyar 696 milyon dolarlık canlı koyun, 319 milyon dolarlık canlı keçi olmak üzere 10 milyar 44 milyon dolarlık ithalat yaptı. Biz, bu pazardan neden en az yüzde 10 pay almayalım? Dünyanın diğer ucundaki Yeni Zelanda Ortadoğu ülkelerine ihracat yaparken, biz neden yapamıyoruz diye kendimize soralım.”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Tarım ve Orman Bakanı Dr. Bekir Pakdemirli’nin hayvancılığa gereken önem ve desteği verdiklerini, hayvan varlığında son yıllarda görülen hızlı artışın da bunu göz önüne koyduğunu belirten Çelik, Türkiye’nin kırmızı et sorununun çözümünün de hem kırmızı etteki ithalata ebediyen son vererek hem de büyük miktarlarda ihracat rakamlarına ulaşarak cari açığı belli bir oranda kapatmasının da yolunun küçükbaş hayvancılıktan geçtiğine dikkati çekti.

Ne yapılmalı?

Küçükbaş hayvancılıkta 90 milyon başa ulaşma hedefleri olduğunu bildiren Çelik, şunları kaydetti: “Sadece sayıyı artırmamız yetmez. Verimliliği de artırmak zorundayız. Bir hayvandan daha fazla et, süt, kuzu, oğlak almalıyız. En kısa sürede hayvan ağırlığında optimal ağırlığa ulaşmak zorundayız. Bitkisel üretim yapma imkanı olmayan ve alanı 15,8 milyon hektarın üzerindeki diğer tarım arazilerini de mera kapsamına almak, çayır ve meraları ıslah ederek verimlerini artırmak zorundayız. Sulama yatırımlarını tamamlamak zorundayız. Sulanan alanların bir kısmını yem bitkileri üretiminde kullanmak zorundayız. Yem maliyetlerini aşağı çekmek zorundayız. Kısaca, üretim artışı ve ihracat için destekler artırılarak sürdürülmeli, ihracata yönelik özel destekler verilmeli, çoban sorunu çözülmeli, mera alanları artırılmalı ve ıslah edilmeli, maliyetler aşağı çekilmelidir.”

CHP Tekirdağ Milletvekili İlhami Özcan Aygun'un soru önergesine yanıt veren Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, çay ithalatında herhangi bir sınırlama olmadığını, talep eden firmaların dilediği gibi çay ithalatı yapabileceğini bildirdi. İran üzerinden Türkiye'ye ithal çay girişleri yaşandığını belirten Aygun, ithalat serbestisini eleştirerek “Rize'de çay hasadı yapılırken İran'dan ithal edilen çayın yerli üreticiyi düşük fiyattan çay satmaya zorlayacağı yönünde endişelerimiz var” dedi.

TIR DEVRİLİNCE ANLAŞILDI

Rize'nin İkizdere ilçesi Sivrikaya mevkiinde 7 Haziran 2020 tarihinde İran'dan gelen bir TIR freninin boşalması sonucu devrilmiş ve bir vatandaş yaşamını yitirmişti. Devrilen TIR'ın içinden ithal çay çıkması büyük şaşkınlık yaratmıştı. CHP Milletvekili Aygun, Rize'de çay hasadı yapılan bir dönemde İran'dan getirilen çayın, “Doğu Karadeniz'de toplanıyor” denilerek satışa sunulacağını ve üreticinin çay fiyatının düşürüleceği yönünde endişeler olduğunu söylemişti.

SORU ÖNERGESİ VERDİ

Gizemli TIR olayının ardından Bakan Pakdemirli'ye TBMM üzerinden soru önergesi veren Aygun, hasat döneminde ithal çaya izin verilip verilmediği, TIR'ın hangi ülke çayını taşıdığı, yerli üreticinin korunması için neler yapıldığı gibi sorular yöneltti.

Soruları yanıtlayan Pakdemirli, hasat döneminde çay ithalatının önlenmesine yönelik bir düzenleme olmadığını işaret ederken, “Çay ithalatında herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır. Talep eden firmalar çay ithalatı yapabilirler” dedi.

Aygun, “Bakan, hasat döneminde çay ithalatı yapılmaması yönünde söz veremiyor. İthalat rakamlarını açıklayamıyor. Devrilen TIR'daki çayın hangi ülkeden geldiğini söyleyemiyor. Belli ki kamuoyundan gizlenen bazı olaylar var” dedi.

GiZEMLi TIR'A YANIT YOK

Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, çay ithalatı konusunda sadece Rize Gümrük Müdürlüğü'nün ihtisas gümrüğü olarak belirlendiğini, bu nedenle başka bir ilden çay ithalatı yapılamadığını bildirdi. İthal çayların kontrol edilmeden yurda alınmasının söz konusu olmayacağını ifade eden Pakdemirli, “Bakanlığımızın yetkisi ile ithal edilecek ürünlerin insan sağlığı ve güvenliği, hayvan sağlığı ve bitki sağlığı yönünden uygunluğu denetlenmekte, uygun olmayan ürünlerin ülkeye girmesine izin verilmemektedir” yanıtını verdi. Pakdemirli, devrilen TIR konusundaki soruları yanıtsız bırakırken 2020 Mayıs ve Haziran ayları arasında siyah çay ürün sınıfı altında İran'dan ithalat kaydı bulunmadığını söyledi.

Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, tarımsal kredilere Bakanlık olarak müdahale edemediklerini bildirdi. Tarım Kredi Kooperatiflerinden kredi kullanan çiftçilerin 5 yıl içinde kredi limitlerini artırabildiğini belirten Pakdemirli, Ziraat Bankası’nca kullandırılan kredilerin ise güncel maliyetler göz önünde bulundurularak belirlendiğini ifade etti.

GÜRER, ÇİFTÇİLERİN KREDİ TALEPLERİNİ TBMM GÜNDEMİNE TAŞIDI

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, korona virüs salgınının en çok etkilediği kesimlerin başında yer alan tarım sektöründe yaşanan sorunları, Tarım ve Orman Bakanlığına yönelttiği yazılı soru önergesiyle TBMM gündemine getirdi. 

TARIMSAL KREDİLERE YÜZDE 50 İLAVE YAPILACAK MI?

Ömer Fethi Gürer, önergesinde, tarım ve kredi kooperatifleri ile Ziraat Bankası’ndan kredi kullanan çiftçilerin taleplerine vurgu yaparak, “Tarım kredi kooperatifi ve Ziraat Bankasında 2020 yılı için kullandıkları kredilere ilaveten yüzde 50 oranında artırım yapılması ve mevcut kredi dosyası üzerinden işlem yapılması için bir çalışma var mıdır?” şeklinde soru yöneltti. 

PAKDEMİRLİ: “KREDİLERE MÜDAHALE EDEMİYORUZ”

CHP Milletvekili Ömer Fethi Gürer’in önergesini yanıtlayan Bakan Bekir Pakdemirli, Tarımsal kredilerin kullandırılmasına ilişkin işlemler ve istatistiki bilgilerin, kredi kullandıran banka veya ilgili kurumların kendi mevzuat ve düzenlemeleri çerçevesinde yürütüldüğünü ve Bakanlıklarının bir müdahalesinin bulunmadığını ifade etti. 

Bakan Pakdemirli, başta sübvansiyonlu krediler olmak üzere uygun kredi kullandırımı ve üreticilerin sorunlarının çözümüne yönelik yapılan çalışmalara, Bakanlıklarınca gerekli katkı ve destek sağlandığını belirtti. 

ŞARTLARI TAŞIYAN ÜRETİCİLERE KREDİ LİMİT ARTIŞI SAĞLANABİLİR 

Tarım Kredi Kooperatifleri ortaklarının kredi limitlerinin çiftçilerin tarımsal faaliyetlerinin büyüklüğü dikkate alınarak oluşan ihtiyaçlarına binaen beş yıllık dönem için beyan edilen tarımsal gelirleri ve talep ettikleri kredi limiti çerçevesinde tespit edildiğini anlatan Pakdemirli, "Kredi genel sözleşmesi beş yıl geçerli olup, ortaklarımızın talepleri olması halinde beş yıllık sürenin bitimi beklenmeden limit artışı sağlanabilmektedir” dedi. 

ZİRAAT BANKASI GÜNCEL MALİYETLERİ GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURUYOR

Bakan Pakdemirli, Ziraat Bankası’nın tarımsal faaliyetlerin finansmanına yönelik işletme ve yatırım kredilerinin ise üretim konusu bazında güncel maliyetler göz önünde bulundurularak belirlendiğini ifade etti. 

TARIM SEKTÖRÜ ETKİLENDİ

Önerge sahibi CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer ise bu yılın başından itibaren tüm dünyayı etkisi altına alan, ülkemizde de can kayıplarıyla birlikte ekonomik etkisini de en üst seviyede gösteren korona virüs salgınının, etkilediği sektörleri başında tarım sektörünün de geldiğine dikkat çekti. 

ÇİFTÇİNİN CANINA TAK ETTİ

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, Derinkuyu’da kamu bankasına gidip yapılandırma isteyen patates üreticisinin, kendi canına kast etmek için benzini vücuduna döküp ateşe vermesinin, işsizlikten sonra tarımda da çiftçinin düştüğü durumun somut ispatı olduğunu ifade etti. Gürer, “Yazlık patates tarlada kaldı. Çiftçi 90 kuruşa mal ettiği ürünü 40 kuruşa satamadı. Ekimde kışlık patates sökümü başlayacak. Çiftçi kaygılı ve borçları var. TMO patates için alım yapmalıdır. Yoksa çiftçiler sıkıntılı bir sürece girerek icra kıskacına düşecekler. Niğde’de domates üreticisi de bu yıl aradığını bulamadı. 70 kuruşa mal olan domatesi kilosu 40 kuruşa tüccar almadı. Üretici perişan, tüketici pahalı ürün alıyor. AKP iktidarı seyrediyor” diye konuştu.

FAİZLER SİLİNMELİ 

Pandemi sürecinde çok sayıda üreticinin mağduriyet yaşadığını anlatan Ömer Fethi Gürer, “Bu olumsuzluklar dikkate alınarak, üreticilerin tarım kredi kooperatiflerinden ve Ziraat Bankası’ndan aldıkları tarımsal kredilerin bir defaya mahsus olmak üzere kapatılması, bu yapılamıyorsa bile faizlerinin silinerek ödeme süresinin uzatılması gerekir. Ayrıca çekilen kredi limitlerinin yüzde 50 oranında artırılarak çiftçilere ödeme yapılması da pandemi sürecinde üreticilerin yarasına merhem olacaktır” diye konuştu. 

Bakan Pakdemirli yaptığı açıklamada; 7 Eylül itibarıyla ürünlerini teslim eden üretici sayısının 456 olduğunu belirterek, "Toprak Mahsulleri Ofisimize 7 Eylül'den itibaren ürünlerini teslim eden 456 üreticimizin hesaplarına 20 milyon TL tutarındaki kuru üzüm bedeli bugün yatırılmıştır. Ürününü TMO'ya teslim eden üreticilerimize teşekkür eder, bereketli olmasını dilerim" ifadelerini kullandı.​

Sözcü Gazetesinden Halil Ataş'ın haberine göre, CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, artan döviz kuru ile hayvancılık sektörünün büyük bir yükün altına girdiğini söyledi. Bursa'da hayvancılık işletmelerinde incelemelerde bulunan Sarıbal, “Üreticiler şimdiden soya ithalatına başlamış. Alınan bütün yem girdileri dolarla. Hayvancılık sektörünün en önemli girdisi yemdir. Bugün ülkemizde yem girdilerinin hepsi ithal. Üreticinin ürün fiyatları bir yıldır sabit ama bu yılın başından beri yem fiyatları en az yüzde 32 zamlandı. Bu şartlarda sektörün ayakta kalması çok zor” dedi.

ZAMLAR DOLARLA GELİYOR

Bursa'da Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği Mustafakemalpaşa Şubesi Başkanı İsmail Anıl ile birlikte üreticilerin sorunlarını yerinde tespit eden Sarıbal, “Üreticiler şimdiden soya ithalatına başlamış. Alınan bütün yem girdileri dolarla. 2011 yılından beri dünyada en fazla kepek ithal eden ülke durumundayız. Bir üreticimizin ifadesiyle ‘dolarla yerli ve milli' üretim yapmaya çalışıyorlar” diye konuştu.

Sarıbal, yem fiyatlarının döviz kurundaki yükseliş nedeniyle her gün zamlandığını, buna rağmen başta çiğ süt olmak üzere, hayvansal ürün fiyatlarının sabit kaldığını söyledi. Çiğ süt tavsiye alım fiyatlarının bir yıla yakın süredir hiç değişmediğini hatırlatan Sarıbal, şöyle devam etti:

“Sektör temsilcilerinin de sıklıkla belirttiği gibi çiğ süt/yem paritesinin 1.5 olması gerekir. Yani bir litre süt ile 1.5 kilogram yem alınabilmesi gerekir. Aksi takdirde süt hayvancılığının sürdürülmesi mümkün değildir. Oysa bugün 1 litre süt ile en iyi fiyatla 1 kilogram yem alınabilmektedir. Bu sürdürülebilir bir durum değildir. Sektör temsilcileri süt hayvanlarını kesime gönderiyorlar.”

Orhan Sarıbal, çiğ süt alım fiyatlarının bir an önce revize edilmesi gerektiğini söyledi.

HAYVAN SAYISI İTHALATLA ARTIYOR

Tarım Bakanlığı'nın hayvan sayısını artırmakla övündüğünü belirten Sarıbal, bu artışın ithalat ile sağlandığını ifade etti. 2003-2019 döneminde 5 milyon büyükbaş hayvan ithalatına 6.8 milyar dolar, 3 milyon 700 bin küçükbaş hayvan ithalatına ise 354 milyon dolar ödeme yapıldığını hatırlatan Sarıbal, şunları söyledi: “Aynı dönemde ithal edilen 297 bin ton et ithalatına ödenen 1.4 milyar dolar ile AKP döneminde canlı hayvan ve et ithalatına ödenen para 9.8 milyar doları buluyor. Oysa bunun 10'da 1'i ülke üreticisine verilse, et sorunumuz da süt sorununuz da kalmayacak.”

Sözcü Gazetesinden Ali Ekber Şen, Halil Ataş, İlker Kılıçaslan, Müslüm Evci'nin haberine göre, TÜİK verilerine göre, 2020 yılının ikinci çeyreğinde Türkiye ekonomisi yüzde 9,9 daraldı. Gayri Safi Yurt içi Hasıla (GSYH) corona salgının etkisiyle 2020 yılının ikinci çeyreğini yüzde 9,9 daralma ile tamamladı.

Sanayi sektörü yüzde 16,5, hizmetler sektörü yüzde 25 küçülürken market alışverişlerinin artmasıyla birlikte tarım sektörü yüzde 4 büyüdü. Peki, Türkiye'nin tarım merkezlerindeki ziraat odası başkanları tarım sektöründeki büyümeyi nasıl değerlendirdi?

ÇİFTÇİNİN BİREYSEL BAŞARISI

Konya Karapınar Ziraat Odası Başkanı Durmuş Üner açıklamasında, “TÜİK'in açıklamalarına göre büyüme olsa ne, olmasa ne? TÜK'in bugüne kadar söylediği ne doğru ki buna da ‘doğrudur' diyelim” ifadelerinin kullandı. Üner, “TÜİK bu verileri neye göre açıkladı onu da bilmiyorum. Rekolteleri biz bilemiyoruz ki TÜK bilsin. Öte yandan çiftçi pandemi sürecinde yalnız bırakıldı. Esnaf ve sanayicilere destek verilirken çiftçiye ne destek verildi? Bir büyüme olmuşsa bile bu çiftçinin bireysel başarısıdır” dedi.

KONYA'DA YETİŞTİRİLEN BAŞLICA ÜRÜNLER

Konya ili sahip olduğu geniş tarım alanları, farklı agro ekolojik alt bölgeler, sulama imkanları, coğrafi konumu ile Türkiye'nin önemli tarım merkezlerinden bridir. Konya'da başta buğday, arpa, şeker pancarı, kuru fasulye, patates, ayçiçeği, haşhaş, kimyon, aspir gibi tarla bitkileri olmak üzere çok sayıda sebze ve meyve türlerinin üretimi gerçekleştirilir. Son yıllarda Türkiye'nin tohumluk üretiminin yaklaşık yüzde 40'ını da karşılar hale gelen Konya'da organik tarımda da gelişme gözlenmekte.

ARACI VE TÜCCARLAR DAHA ÇOK KAZANDI

Mersin Ziraat Odası Başkan Vekili Turgut Demir, şöyle konuştu;  “Sebze ve meyve fiyatlarında çiftçiden çıkışta düşüş yoktur. Aksine meyve fiyatları bu yıl daha güzeldi. Yalnız daha iyi fiyatlara gidebilirdi fakat aracılardan ve tüccarlardan kaynaklı çünkü arada bunlar daha çok kazandığını görüyoruz. Örnek biber ve domates ekilişleri geçen yıla göre neredeyse iki kat artış göstermesine rağmen üretim artışı olduğu halde fiyatlarda düşüş yoktur. Mesela karpuz fiyatları geçen yıla göre daha da artmıştır. Meyve fiyatlarından üreticiler çok memnundu.

Aracılar olmazsa tüketiciye ulaşan fiyatları doğrudan üreticiye yansıyabilirdi. Sadece üretimde kullanılan girdilerin fiyatlarında artış oldu (ziraii ilaç, gübre vs) bu tabi ki üreticiyi olumsuz etkiliyor. Pandemi sürecinde gıdanın önemini tarımdaki bu olumlu yönleri ile daha net görmüş olduk. Yine tarımsal ürünlerin besin değerleri yönünden Covid gibi hastalıklara karşı vücut direncinin artması tarımsal ürünlerin önemini arttırmaktadır”

MUZ ÜRETİMİNİN YÜZDE 72'Sİ MERSİN'DEN

Akdeniz Havzası içerisinde yer alan Mersin, 1.585.300 hektarlık yüzölçümü ile Türkiye'nin toplam yüzölçümünün yaklaşık %2'sini oluşturuyor. Tükiye'nin toplam yaş meyve üretiminin %13,4'ü, toplam muz üretiminin %72'si, toplam çilek üretiminin %40'ı, toplam limon üretiminin %70'i, Mersin'de gerçekleştiriliyor.

BÜYÜYEN SANAYİCİ VE PERAKENDECİ, ÜRETİCİ DEĞİL

Bursa Mustafakemalpaşa Ziraat Odası Başkanı Mehmet Aydemir, TÜİK'in raporunu şu sözlerle yorumladı; “Dünyada pandemi ile birlikte gıdanın da önemi anlaşıldı. Tarım ürünleri değer kazandı. Veriler doğru ama, bu sanayiciye ve perakendeciye yansıdı. İnsanlar giyimde ve diğer özel ihtiyaçlarından kısıp, marketteki tarım ürünlerine yöneldi. Burada kazanan, büyüyen sanayi ve perakende sektörü. Üreticiye ise yansıyan bir şey yok. Aksine doların yükselmesiyle birlikte girdi maliyetleri daha da yükseldi.

BURSA ÖNEMLİ TARIM MERKEZLERİNDEN

Bursa da Türkiye'nin önemli tarım merkezlerinden biri. 431 bin hektar tarım arazisinin yüzde 71‘i tarla, yüzde 13‘ü sebze, yüzde 6‘sı meyve, yüzde 2‘si bağ ve yüzde 8‘i zeytinlik olarak kullanılmakta. 431 bin hektar tarım alanının yüzde 56‘sı (241 bin hektar) sulanabilir durumda. Yetiştirilen başlıca ürünleri şekerpancarı, buğday, kuru soğan, patates, mısır, domates, karpuz, sivri biber, patlıcan, lahana, şeftali, üzüm, zeytin, elma, armut.

PANDEMİ DÖNEMİNDE ARTIŞ OLDU

TÜİK'in “Tarım sektörü yüzde 4 büyüdü” açıklamasını değerlendiren Manisa Salihli Ziraat Odası Başkanı Cem Yalvaç, “Pandemi döneminde tarım sektörünün büyümesinden ziyade üretici bu dönemde ne ürettiyse elinde kalmadı. Hallere veya manavlara meyve ve sebze geliyor, hemen bitiyor. Pandemi döneminde vatandaş çoğunlukla evinde kalmaya çalıştığı için iyi besleneyim düşüncesiyle meyve ile sebzeye akın etti. Bu da üreticini elinde mal kalmamasına sebep oldu” diye konuştu.

“Bize göre pandemi döneminde yüzde 4 değil, bundan fazla bir büyüme olmuş olabilir. Şu anda domatesten hariç tarlada mal kalmadı” diyen Başkan Yalvaç, “Yaşanan doğal afetler ve fabrikaların fiyat düşürmesinden dolayı domates haricinde bu yıl ürünlerde sıkıntı yaşanmadı. Ancak yaşanan en büyük sıkıntı geçen yıla oranla girdi maliyetlerinin yüzde 25-30 seviyelerinde artması. Üretici ürünü sattı ama eline fazla bir para geçmedi. Tarım sektöründe bir büyüme yaşanabilir. Ancak üreticinin eline geçen parada büyüme yaşanmazsa, önümüzdeki yıllarda bu büyüme tersine dönebilir” ifadelerini kullandı.

MANİSA'DA ÜZÜM ÜRETİMİ ÖNEMLİ

Manisa'nın en önemli bitkisel ürünlerinin başında kuru ve yaş üzüm, zeytin, kiraz, tütün, kurutmalık ve yaş domates, mısır, kavun ve karpuz geliyor. Manisa'da 293.064 kişi geçimini tarımdan sağlıyor.