Vekaletten Asalete Geçiş

Resmi Gazete’de yayımlanan karar doğrultusunda, Ardahan Tarım ve Orman İl Müdürlüğü koltuğuna Harun Akıllı oturdu. Geçtiğimiz Ocak ayında Muhammed Fatih Cineviz’in görevden alınmasının ardından boşalan koltuğa vekaleten getirilen Akıllı, bu kararla birlikte ilin tarım politikalarının yeni patronu oldu.

Eski Müdürün Görevden Alınmasında "Şap Hastalığı" Etkili olmuştu

Ardahan tarım camiasında bu atama kadar, eski müdür Muhammed Fatih Cineviz’in görevden alınma süreci de hala hafızalardaki yerini koruyor. Hatırlanacağı üzere geçtiğimiz yılın yaz aylarında Ardahan, büyük bir hayvancılık kriziyle karşı karşıya kalmıştı.

Bölgede etkili olan şap hastalığı nedeniyle çok sayıda büyükbaş hayvan telef olmuş, geçimini hayvancılıkla sağlayan besiciler büyük zarar görmüştü. O süreçte besiciler; sahada yeterli önlemlerin alınmadığı, aşılamada geç kalındığı ve krizin kötü yönetildiği gerekçesiyle İl Müdürlüğü’ne sert eleştiriler yöneltmişti. Besicilerin bu tepkileri ve hayvancılıkta yaşanan büyük kayıplar, Cineviz’in görevden alınmasındaki en temel etken olarak gösteriliyor.

Besiciler Sahada Etkinlik Bekliyor

Harun Akıllı’nın asaleten atanmasıyla birlikte Ardahanlı yetiştiricilerin gözü kulağı İl Müdürlüğü’ne çevrildi. Özellikle şap hastalığı gibi salgınlarla mücadelede daha aktif bir saha yönetimi bekleyen üreticiler, yeni dönemin hayvancılık şehri Ardahan için "telafi dönemi" olmasını umut ediyor.

Ardahan havzalarına göre desteklenen ürünler (2025–2027)

Ardahan / Çıldır havzası

• Arpa
• Buğday
• Yem bitkileri

Ardahan / Damal havzası

• Arpa
• Buğday
• Yem bitkileri

Ardahan / Göle havzası

• Arpa
• Buğday
• Yem bitkileri

Ardahan / Hanak havzası

• Arpa
• Buğday
• Yem bitkileri

Ardahan / Merkez havzası

• Arpa
• Buğday
• Yem bitkileri

Ardahan / Posof havzası

• Arpa
• Buğday
• Yem bitkileri

Ardahan’da havza destekleri çiftçiler için ne anlama geliyor?

2025–2027 bitkisel üretim planlaması kapsamında belirlenen havza ürün desenleri, tarımsal desteklemelerde öncelik oluşturacak ve üretimin planlı şekilde yapılmasını sağlayacak. Bu kapsamda:

-Desteklerden yararlanmak için ekim planının havza listesine uygun olması gerekiyor.

-İlçelerin üretim yapısına göre ürün yönlendirmesi yapılacak.

-Yem bitkileri üretimi desteklenerek hayvancılık altyapısının güçlendirilmesi hedefleniyor.

-Bölgesel üretim stratejisi doğrultusunda tarımsal verimliliğin artırılması amaçlanıyor.

Özellikle Ardahan’da hayvancılığın yoğun olması nedeniyle yem bitkileri üretimi, destekleme politikalarında önemli bir yer tutuyor.

Ekim yapmadan önce mutlaka kontrol edilmeli

Uzmanlar, desteklerden yararlanmak isteyen üreticilerin ekim kararlarını almadan önce havza bazlı ürün listelerini incelemesinin önemine dikkat çekiyor. Çünkü planlama dışında kalan ürünlerde desteklerden yararlanmak mümkün olmayacak.

Bu nedenle Ardahan’da üretim yapan çiftçilerin, ilçe bazında belirlenen havza ürün desenine göre ekim planı yapmaları hem desteklerden faydalanmak hem de planlı üretim modeline uyum sağlamak açısından kritik önem taşıyor.

Ardahan’ın tarla bitkileri üretimi ne durumda?

Havza bazlı desteklerde arpa, buğday ve yem bitkilerinin öne çıkması, Ardahan’daki mevcut üretim yapısıyla da örtüşüyor. TÜİK verilerine göre Ardahan’da bazı temel tarla bitkilerinin üretim miktarı ve Türkiye üretimi içindeki payı dikkat çekiyor. TÜİK verilerine göre ilde bazı tarla bitkilerinin üretimi şöyle:

• Arpa: 17.798 ton (%0,17)
• Buğday: 11.932 ton (%0,06)
• Çavdar: 15.679 ton (%6,10)
• Tritikale (dane): 514 ton (%0,15)

Bu veriler, özellikle çavdar üretiminde Ardahan'ın Türkiye genelinde dikkat çeken bir paya sahip olduğunu gösteriyor. İlde arpa ve buğday üretimi ise daha çok bölgesel hayvancılık faaliyetlerini destekleyen bir üretim yapısına işaret ediyor.

Havza destekleri kapsamında yem bitkileri ve hububatın ön plana çıkması da, Ardahan’ın mevcut üretim potansiyeli ve tarımsal yapısıyla uyumlu bir planlama olarak değerlendiriliyor.

Önemli Not: Türkiye genelinde il ve ilçelere göre desteklenen ürünlerin tamamı Havza destekleri 2026: Türkiye’de hangi ilde hangi ürün destekleniyor? rehberinde yer alıyor.

Buna göre, Ardahan Göle, Merkez ve Posof ilçelerinde toplam 284 parselde 2152 dekar işlenmeyen tarım arazisi kiraya verilecek. Özellikle Ardahan Merkez’de kiralanacak 230 parselin toplam büyüklüğü 1230 dekar olup, bu arazilerin tamamının ÇKS kaydı bulunmuyor.

Yetkililer, kiralama sürecinin şeffaf bir şekilde yürütüleceğini ve çiftçilerin askı süresi boyunca gerekli itirazları ilçe müdürlüklerine yazılı olarak iletebileceğini belirtti.

Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, 1 Temmuz 2025’ten itibaren ülke genelindeki hayvan pazarlarını geçici olarak kapattı. Ancak alınan önlemlere rağmen hastalık yayılmaya devam ediyor. Üreticiler, ilaç ve veteriner hizmetlerine erişimde yaşanan sıkıntılara dikkat çekerek yetkililerden acil müdahale talep ediyor.

Ardahanlı bir üretici, “Her gün bir yerde 10-15 hayvan ölüyor. Bu hayvanları kredilerle aldık, kredilerimizi ödeyemez hale geldik. Süt ve et üretimi bitiyor, ilaçlar çok pahalı, veteriner hizmetleri yetersiz. Yetkililer sesimizi duysun” diyerek yaşadıkları çaresizliği anlattı.

Bölgede besicilik yerine mera hayvancılığı yapıldığını belirten Ardahan Hoçvan Dernekler Federasyonu Başkanı Derviş Arslan, “Hayvanlar açık alanda merada olduğu için hastalık hızla yayılıyor. Veterinerler yaylalara yetişmekte zorlanıyor, ilaç ve aşı yetersiz. Acilen bölgeye destek gönderilmeli. Aksi halde hem hayvancılık hem çiftçilik ciddi şekilde zarar görecek” ifadelerini kullandı.

Arslan ayrıca, Eylül-Ekim aylarında üreticilerin kredi taksitlerinin ödenmesi gerektiğini hatırlatarak, “Bu krediler faizsiz olarak ertelenmeli. Aksi takdirde üretici daha büyük sıkıntıya düşecek” dedi.

Uzmanlar, şap hastalığının büyükbaş hayvanlar arasında doğrudan temas ve ortak meralarda otlatma nedeniyle hızla yayıldığını, salgının ekonomik ve hayvancılık açısından ciddi risk oluşturduğunu belirtiyor.

CHP heyeti, Ardahan’ın merkez ve ilçelerinde yaptığı incelemelerin ardından yaşanan tabloyu kamuoyuyla paylaştı. Vekil Özgür Erdem İncesu, hayvancılığın merkez üssü olan iki kentte krizin derinleştiğine dikkat çekerek, “Ülkenin et deposu yanıyor. Çiftçi bitme noktasında. Hayvanlar ölüyor, ahırlar boşalıyor. Bu yangını görmeyen iktidar, çiftçiyi kaderine terk etti” dedi.

Tarım Bakanı Yumaklı’ya seslenen İncesu, “Nasıl orman yangını olunca bakanlar bölgeye gidiyor, burada da bir yangın var. Hayvancılık can çekişiyor. Eğer bu yangına göz yumarsanız, sadece hayvanlar değil, çiftçiler de can verecek. Ardahan ve Kars sahipsiz değildir. Tarım Bakanı bu bölgeye gelmeli, sorunları yerinde görmeli, üreticiyi dinlemelidir” diye konuştu.

Şap hastalığı nedeniyle büyükbaş hayvan varlığında ciddi kayıplar yaşandığını ifade eden İncesu, bölgedeki ekonomik çöküşe de dikkat çekti: “Hayvancılıkla geçinen binlerce ailenin geçim kaynağı yok olmak üzere. Tarım Bakanı derhal harekete geçmeli. Bu bölge acilen afet kapsamına alınmalı, zararlar devlet tarafından karşılanmalıdır. Bu işin başka çözümü yok” ifadelerini kullandı.

Göle’de hayvancılıkla uğraşan Ethem Demir’in çığlığı, bölgede yaşanan felaketin boyutunu gözler önüne seriyor. Şap hastalığının üç aydır bölgede yayılmaya devam ettiğini söyleyen Demir, son olarak altıncı hayvanını kaybettiğini belirterek isyan etti:

“Buradan Tarım Bakanı’na sesleniyorum. Vatandaşın sesini duyun! Bu benim 6. hayvanım. İlaç aldım, fayda etmedi. Çiftçi bitti, üretici bitti, ahır boşaldı.”

Demir, Tarım ve Orman İl ve İlçe Müdürlüklerinin sadece masa başı açıklamalarla süreci geçiştirdiğini öne sürerek, yetkilileri göreve çağırdı:

“Bu bir zulümdür! Hani o hayvan severler? Bu da bir can. Buna seyirci kalanların Allah belasını versin! Çiftçi perişan halde ama kimse duymuyor.”

Yem bitti, borç kapıya dayandı

Hayvanlarını kaybeden üreticiler yalnızca hastalıkla değil, aynı zamanda ekonomik darboğazla da mücadele ediyor. Artan yem ve saman fiyatlarıyla birlikte borç batağına saplanan üreticiler, sürecin artık psikolojik olarak da yıkıcı bir hale geldiğini söylüyor:

“Yem parası kalmadı, saman parası kalmadı. Banka borçlarımız geldi, nasıl ödeyeceğiz? Tarım Bakanı istifa etsin! Bunu bu hale getirenler istifa etsin! Artık vatandaş sokağa dökülecek. Bu bir darbedir, çiftçinin psikolojisi bozuldu.”

Türkiye genelinde Temmuz ayında baş gösteren şap hastalığı, Ardahan ve çevresinde endişe verici boyutlara ulaştı. Özellikle hayvancılıkla geçinen köylerde, yüzlerce aile geçim kaynağını kaybetti. Şap salgını nedeniyle telef olan hayvan sayısının 10 bini aştığı belirtilirken, yaklaşık 1 milyar 500 milyon liralık maddi kayıp yaşandığı tahmin ediliyor.

354 bin baş hayvandan 10 bini bir ayda gitti

Ardahan İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün 2025 verilerine göre, kent genelindeki 13 bin 286 işletmede toplam 354 bin 453 büyükbaş hayvan bulunuyor. Ancak sadece bir ay içinde bu hayvanların 10 bini şap hastalığı nedeniyle telef oldu.

Salgınla mücadelede sahaya çıkan İl Tarım Müdürlüğü ekipleri, aşılama ve bilgilendirme çalışmalarını sürdürüyor. Ancak ölümlerin önüne geçilememesi kamuoyunda endişeye neden oldu. Üreticiler, kendi çabalarıyla hayvanları için önlem almaya çalışıyor.

Afet kapsamına alınmalı çağrısı

Hayvancılık sektörünün temsilcileri, yaşanan hayvan ölümlerinin tehlikeli bir eşiği aştığını belirterek Ardahan’ın afet bölgesi ilan edilmesini istedi. Besiciler ise yaşadıkları çaresizliği, “Hayvanlarımız hem hastalandı hem de öldü. Tek gelir kaynağımız buydu” sözleriyle dile getiriyor.

Veterinerler: Aşılama ve dezenfeksiyon artırılmalı

Salgın sürecinde yeterince sahada yer almamakla eleştirilen özel veteriner klinikleri ise, şap hastalığının yayılmasının önüne geçilebilmesi için aşılama ve dezenfeksiyon çalışmalarının artırılması gerektiğini vurguluyor.

Ardahan'da koyun varlığının artırılması ve bu konuda faaliyet gösteren yetiştiricilerin, sürülerinin büyütülmesini amaçlayan "Köyümde Yaşamak İçin Bir Sürü Nedenim Var Projesi" Ardahan Valiliği ile T.C. Ziraat Bankası A.Ş arasında imzalanan protokol kapsamında yetiştirici başvuruları 1 Ocak 2025 tarihinde başlayacak.

Köyümde Yaşamak İçin Bir Sürü Nedenim Var Projesine başvuru yapmak isteyen yetiştiricilerin İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine 31 Ocak 2025 tarihine kadar şahsen müracaat etmesi gerekiyor.

Proje; kendi adına küçükbaş hayvan yetiştiriciliği yapan veya daha önce yapmış olanlardan, işletmesinde protokol kapsamında belirlenen ırklara sahip 6-24 aylık koyun sayısının asgari 100 adete tamamlanması, kredi süresince (azami 7 yıl) işletmesinde uygulama talimatında belirlenen ırklara sahip dişi koyun (6-24 ay dişi ) hayvan sayısının 100 baş altına düşmemesi, banka tarafından üretici başına kullandırılabilecek azami yatırım ve işletme kredisi  600.000 TL kredi kullandırılmasını, söz konusu tutarın üzerinde kredi talep edilmesi halinde kredinin 600.000 TL'ye kadar olan kısmının proje kapsamında değerlendirilmesini, aşan kısmının ise Bankanın cari esas ve usullerine tabi olduğunu kapsar.

DESTEK İCMALLERİ İLE İLGİLİ DUYURU YAYINLANDI

Ardahan Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, sertifikalı tohum kullanım desteği askı icmalleri ile ilgili bir duyuru yayınladı. Yayınlanan duyuruda 2024 yılı üretim sezonunda kullanılan sertifikalı tohum kullanım desteği askı icmallerinin 5 Ağustos-9 Ağustos tarihleri arasında Ardahan İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün sitesinden ulaşılabileceği kaydedildi.

Yapılan duyuruda şunlar kaydedildi: “2023 Yılında Yapılacak Tarımsal Desteklemeler ve 2024 Yılında Uygulanacak Sertifikalı Tohum Kullanım Desteği Kapsamında, 2024 yılı Üretim Sezonunda kullanılan Sertifikalı Tohum Kullanım Desteği Askı İcmaline 05.08.2024-09.08.2024 tarihleri arasında; Ardahan İl Tarım ve Orman Müdürlüğümüzün sitesinden ulaşabilirsiniz."

Tarım İl Müdürlüğünden konuyla ilgili yapılan duyuruda, arpa ile ilgili sigortanın 14 Nisan'a kadar yulaf ile ilgili sigortanın da 21 Nisan'a kadar yaptırılması istendi. 

Konuyla ilgili olarak İl Müdürlüğünden yapılan duyuruda şunlar kaydedildi: 

"TARSİM’e üye sigorta şirketlerinin yetkili acentelerine başvurarak tarım sgortanızı yaptırın, Arpa ürünüzü don riski ile dolu paketinde yer alan risklere karşı çok geç olmadan güvenç altına alın" denildi. 

İl Müdürlüğünden yayınlanan duyuruda şunlar kaydedildi: 

"Bitkisel Üretime Destekleme Ödemesin Yapılmasına Dair Tebliğ kapsamında Sertifikalı Tohum Kullanım Desteği Ödemesi yapılacaktır. 31/07/2024 tarihine kadar Bitkisel Üretime Destekleme Ödemesi Başvuru Dilekçesi ile şahsen veya yasal temsilcisi aracılığıyla başvuru yapılabilecektir."

Öncelikle suni tohumlama yapan/yaptıracak olan köy ve işletmelerde buzağılarda hastalık, bakım ve besleme kapsamında suni tohumlamanın önemi, buzağı ishalleri ve aşı uygulamalarının faydaları konularında eğitim yayın ve yayım faaliyetlerinin etkin bir şekilde yürüterek,  buzağı ölümlerinin önlenmesine yönelik koruyucu aşılama kapsamında Bakanlık tarafından zorunlu olarak uygulanmayan 20.000 doz buzağı septisemi aşısı bölgede uygulanacak.

Toplam bütçesi 1.000.000 Türk Lirası olan, il merkez ve 5 ilçesinde uygulanacak olan proje kapsamında gebe düve ve ineklerde doğuma 2-6 hafta kala resmi veteriner hekimler tarafından septisemi aşısı ile aşılanacak ve doğum sonrası ağız sütü yoluyla hastalıklara karşı antikor oluşumu sağlanacak. 

Ardahan Üniversitesi ve Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi paydaşlığında hayata geçirilen proje kapsamında aşılama çalışması öncesinde yaptırılan anket çalışmalarının analizi, aşı uygulamalarının etkisinin ölçülmesi adına kan alımı-analiz çalışmaları, eğiticilerin eğitimi kapsamında veteriner hekimlerimize yönelik eğitimler, akademisyenlerin katılımı ile köy/mahalle eğitimleri yapılacak.

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 2017 yılında başlatılan Havza Bazlı Destekleme Modeli kapsamında, ülkemizde arz açığı bulunan, stratejik öneme haiz, bölgesel önem arz eden, insan beslenmesi - sağlığı ve hayvansal üretim açısından önemli 21 üründe (buğday, arpa, çavdar, çeltik, dane mısır, tritikale, yulaf, mercimek, nohut, kuru fasulye, pamuk, soya, yağlık ayçiçeği, kanola, aspir, çay, fındık, zeytin-zeytinyağı, patates, soğan (kuru) ve yem bitkileri) mazot-gübre, sertifikalı tohumluk kullanım, fark ödemesi, yem bitkileri, fındık alan bazlı gelir destekleme uygulamaları yürütülüyor.

2023 üretim yılında Tarım Havzalarında desteklenecek ürünlerin belirlenmesi amacıyla; iklim, toprak, topoğrafya, su kısıtı, istatistiki veriler, ekim nöbeti ve il/ilçe müdürlükleri ile STK önerileri birlikte değerlendirilerek ürün listeleri oluşturuluyor.

Buna göre Türkiye Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modeli kapsamında Ardahan’da 6 havza bulunurken, bu havzalarda desteklenecek ürünler belli oldu.

Ardahan-Çıldır: Arpa, Buğday, Çavdar, Patates, Tritikale, Yem Bitkileri, Yulaf

Ardahan-Damal: Arpa, Buğday, Çavdar, Yem Bitkileri, Yulaf

Ardahan-Göle: Arpa, Buğday, Çavdar, Yem Bitkileri, Yulaf

Ardahan-Hanak: Arpa, Buğday, Çavdar, Yem Bitkileri, Yulaf

Ardahan-Merkez: Arpa, Buğday, Çavdar, Patates, Yem Bitkileri, Yulaf

Ardahan-Posof: Arpa, Buğday, Çavdar, Kuru Fasulye, Mısır (Dane), Patates, Yem Bitkileri

Yapılan duyuruda şunlar kaydedildi: "2​023 yılı üretim sezonu ÇKS dosyalarının son teslim tarihi 31.12.2022  olup;  2023 yılı üretim sezonu ÇKS dosyalarını teslim etmeyen çiftçilerimiz  bulunmaktadır. 31.12.2022 tarihi mesai bitimine kadar teslim etmemeniz durumunda 2023 yılı desteklemelerinden yararlanamayacağınızı hatırlatır beliritlen tarihe kadar ÇKS dosyalarınızı Müdürlüğümüze teslim etmenizi rica ederiz"

Bu konuda arkadaşlar beni bilgilendirdi. Sarıçam örnek bir işletme sahibidir, buzağıya da evinde bebeği gibi bakıyor. Diğer buzağılarına baktım onlar da gayet sağlıklı. Çünkü Erhan Sarıçam bu konularda çok ilgili. Bu tür üreticilerimizin büyüyüp üretime daha çok katkı sunmaları için biz de gerekli desteği veriyoruz."Şişman, Sütlaç'ın her geçen gün daha iyi olduğunu belirterek, "Arkadaşlardan aldığım bilgilerde Sütlaç her geçen gün daha sağlıklı hale geliyor. Ben dün gördüm, dün ile bugün arasında da fark var. Bu da şu demektir sahibi gerekli ilgi ve şefkati gösterince o da gelişiyor." dedi.

Sarıçam da hayvancılığı sevdiğini, ev ortamında bakılan Sütlaç'ı çocuklarından farklı görmediğini söyledi.

Sarıçam, "Sütlaç yaklaşık 10 gün erken doğdu. Hem zayıftı hem de annesinin sütü yoktu ancak evdeki hizmetle her geçen gün daha da iyileşiyor. Şu an Sütlaç'ı başka hayvanların sütüyle besliyoruz." diye konuştu.

TARIMDANHABER