Tarımda kooperatifleşme neden önemli?

Tarımsal üretim ve gıda sektöründe kooperatifleşme neden önemli? Prof. Dr. Mustafa Kaymakçı odatv.com'daki yazısında kooperatifleşmenin çiftçi ve tarımsal üretim açısından önemine dikkat çekerek, çiftçinin kalkınmasında önemli bir unsur olması gereken artık değerin kimler tarafından nasıl kullanıldığını örnekleriyle anlattı.

banner180
Tarımda kooperatifleşme neden önemli?

Tarımsal üretimde aile işgücü temelli küçük ve orta ölçekli işetmeler ile yine küçük ve orta ölçekli gıda firmaları vede tüketiciler tekelleşme ve yabancılaşmadan  sürekli zarar  görüyorlar. Bunlara koşut olarak çevre sağlığı, gıda güvenirliliği ile küresel ısınma gibi sorunlar ortaya çıkıyor, beslenme açısından da tek tip insan oluşturuluyor  ve farklı kültürler yok ediliyor.

Bu bağlamda  tarım ve gıda sektörlerinde kooperatifleşme, diğer sektörlere göre daha yaşamsal öneme sahip.

1) TARIMSAL ÜRETİM VE GIDA SEKTÖRÜNDE KOOPERATİFLER NEDEN ÖNEMLİ?

Tarım ve gıda sektörlerinde üretim ve pazarlama etkinliklerinde; büyük dev tarımsal işletmeler,aile işgücü temelli küçük ve orta ölçekli tarımsal işletmeler,kamu kuruluşları, özel kuruluşlar(birim işyerleri/firmalar, kollektif girişimler , şirketler-günümüzde bu nitelikte kuruluşların kimileri uluslararası tekellerin ve bankaların denetimine girmiştir-) ve kooperatifler  gibi kurum ve kuruluşlar var.

Anılan kuruluşlar içinde kooperatiflerin niteliklerinden farklılaşan ayrı bir önemi var.

Bilindiği üzere Birleşmiş Milletler’in 2012 yılını «Kooperatif İşletmeler Daha iyi bir Dünya Kurar.” sav sözüyle «2012 Uluslararası Kooperatifler Yılı” ilan etmesi rastlantısal değildi.

- Kooperatif(Koop),bireylerin tek başlarına yapamayacakları ya da birlikte yapmalarında yarar bulunan işleri en iyi bir biçimde yapmak üzere ekonomik güçlerini bir araya getirmeleri şeklinde tanımlanabiliyor.

- Kooperatifçiliğin temel amacının, katma değeri yaratarak artı değerin üreticinin kalmasını sağlamak ve böylece tarım, sanayi ve hizmetler sektöründe üretkenliğin artırılması yanında üretici emeğinin değerlendirilmesi, gelirin daha adil paylaşımı ile dar gelirli tüketicinin korunmasını sağlamak olduğu söylenebilir.

Katma Değer ve Artı Değeri izin verirseniz gıdadan bir örnekle çok basite indirgeyerek açıklayalım:

- Çiftçi, toprağı işler ve/ya da hayvan yetiştirir, sebze, meyva ya da süt üretir ve aracı ya da sanayiciye satar. Çiftçinin sattığı ürün, örneğin süt peynire işlenir ve değeri artar. Peynir tüketiciye pazarlanır.

- Örneğin, 1kg.kaşar peyniri elde etmek isteniyor. Ortalama 10 litre inek sütünden 1 kg kaşar yapılabilir. 10 litre süt için çiftçiye 15 TL para ödensin (Girdi) ve elde edilen kaliteli  1kg.taze kaşar 30 TL’ye satılsın-Bu fiyatın kimi yerlerde 40TL’e kadar çıktığı gözlemleniyor.(Çıktı).Bu durumda çıktı ile girdi arasındaki farka, bir başka deyişle yaratılan değere “Katma Değer” diyoruz .Örneğimizde yaratılan Katma Değer=30-15=15 TL’sidir.

- Devam edelim,15TL’lık katma değer yaratan bir kg. peynir üretimi için 2 TL işletme gideri(İşçilik,enerji,paranın faizi, amortisman vb.) olsun. Katma değerden işletme giderlerinin çıkarılmasıyla elde edilen farka da “Artı Değer” diyoruz. Bu sonuca göre Artı Değer=15-2 =13 TL’dır.

İşte dananın kuyruğu burada kopuyor.

2) ARTI DEĞER KİMDE KALACAK VE KULLANILMASINA KİMLER KARAR VERECEK?

Kooperatif aracılığıyla üreticilerin sanayici olmaları durumunda, elde edilen artı değer, üreticide kalacaktır.

3) KOOPERATİFLER İLE ŞİRKETLER ARASINDAKİ FARKLILIKLAR NELERDİR?

- Şirketlerin amacı, yatırılan sermayeden en yüksek düzeyde kar sağlamaktır. Bunun için ham madde üreticilerine ve işçilere olabildiğince az ödemeye, tüketicilere de daha fazla ödetmeye çalışırlar. Şirketlerin sosyal amacı çok sınırlıdır.

- Koop’larda sosyal amaç kuruluşun temel felsefelerinden biridir.

- Koop’larda mülkiyet ve işletme görevi, ortaklar tarafından yüklenilmiştir.

- Şirketlerde kar, ortakların sermaye katılım payına;koop’larda ise kar, ortakların yapmış oldukları işlem esasına göre dağıtılır.

- Şirketlerde ortaklar birbirlerini tanımayabilir, hisse senetleri serbest piyasada alınıp satılabilir.Koop’larda ise, ortaklık senetleri kooperatifin onayı ile devredilebilir.

-Şirketlerde, birey ya da aile, şirket sermayesinin %50’sinden fazlasına sahip olduğu taktirde, şirkete egemen olur.Koop’larda ise bir bireyin sahip olabileceği ortaklık sınırı, yasa ile sınırlandırılmıştır.

- Şirket yönetiminde bireyler, sahip oldukları sermaye payına göre egemenlik kurarlar.Koop’larda ise, ortaklık payı ne olursa olsun her kişinin bir oyu vardır.

- Koop’lar, birey ya da toplulukları tekelleşme ve yabancılaşmaya karşı korur.

Kıssadan Hisse:

Tarımsal işetmelerin büyük bir çoğunluğunu  oluşturan aile işgücü temelli küçük ve orta ölçekli  tarımsal işletmeye sahip köylülerin kooperatifleşerek sanayici olmaları durumuna Artı Değer, üreticide kalacaktır.

4) ARTI DEĞER’İN ÜRETİCİDE KALMASI DURUMUNDA NE OLACAKTIR?

- Çiftçi daha fazla para kazanacaktır.Para kazanan çiftçi üretime devam edecektir.(Şimdiki durumda üretimdeki düşüşün nedenlerinden biri de çitçinin para kazanamaması nedeniyle tarımsal üretim alanlarının azalmasıdır.)

- Tarımsal üretimde dışa bağımlılık sonlanacaktır.

- Köyden kente nüfus akışı duracaktır.Böylelikle şehirlerin sorunları  ve işsizlik azalacaktır.İşsiz nüfusta artışın kaynaklarından birinin bu olduğu gözlemlenmektedir.

- Tüketici de daha ucuza ve daha sağlıklı gıda ürünlerine ulaşacaktır.

- Sağlıklı beslenen kuşaklarda süreğen(kronik) hastalıklar azalacaktır.

- Gelir dağılımında adalet sağlanabilecektir.

- Üreticinin para kazanmasıyla ekonomik büyüme hızlanacak,sanayi ve tarım arasında denge kurulacaktır.

Prof. Dr. Mustafa Kaymakçı / Odatv.com 

TARIMDANHABER

Güncelleme Tarihi: 01 Haziran 2019, 19:07
banner192
YORUM EKLE
YORUMLAR
Tekirdağ
Tekirdağ - 4 ay Önce

Kooperatif leşme Tarım kredi gibi olursa hiç olmasın

İmam!!!
İmam!!! - 4 ay Önce

Zarf ve mazrif meselesi... Türkiye'de kooperatifçilik şekilde olup, özde olmayan birşeydir. Örnek Tarım Kredi Kooperatifleri'nden verilebilir. Hayatlarında tarım yapmamış, kooperatif görmemiş, idarecilik yapmamış insanlar 28-30 yaşında bu kurumda tepe yönetici yapılır; ne için sadece yüksek maaş ve imkam deryasına gömülmek için. Yönetimi ve Genel Müdürü ypk mudur, hale dur diyecek? Güldürmeyin adamı, imam ve cemaat üzerine onca sözümüz var

Adem ugur
Adem ugur - 4 ay Önce

Kooparetifler bu ülkenin belinin kamburudur çünkü sadece isimleri kooperatif tır yaptıkları şirketlerden daha fazla kazanma uğruna sosyal adaleti bırakmış doyumsuz yöneticilerin esiri olmuş aptal kuruluşlardır

Emekli koop.Müdürü
Emekli koop.Müdürü - 4 ay Önce

Kusura bakmayın ülkemizde kooperatifler odalar sendikalar birlikler üyelerine veya ortaklarına yeterince maddi katkı sağlayan kuruluşlar değil.Süt birlikleri Ziraat odaları yönetime oturmuş klişe hizmet vermeden kişilerin Sefa yeri.Kooperatifler bu gün piyasadan pahalı fiyatlarla satış yapan ortağını maddi olarak ezen idarecilerine saltanat yaşamı veren kurumlardır.Yıllardır bu çarpıklığın üzüntüsünü kalbimde hissediyorum uzaman yaptığım itirazlarda yalnız kaldım maalesef çark böyle.

Uşaklı çiftci
Uşaklı çiftci - 4 ay Önce

Kooperatif lerin çiftçiye hiç faydası yok artı faiz yatağı çiftçiyi iyi sömürüyorlar kooperati altın da

Iskuru kapatın.
Iskuru kapatın. - 4 ay Önce

Iş kur kapatın tarım da çalışacak insanlar i köyden şehre 9 ayligina indirip perisan ediyor .domates patates soğan neden pahalı diyoruz kooperatif baştan sona soygun işi oda ayrı bir problem. Yapılmadı gereken net kooperatif komple kapatacak sin devlet ya bagilicam yada komple özel yapacan 2 seçenek var ne olduğu belirsiz kit mı ne olduğu belli olmayan bir yer bir yasa ile kurulmuş yasa değişip def edilmeli

Hüseyin Polat
Hüseyin Polat - 4 ay Önce

Tebrikler Sayın Hocam, yazdıklarınıza aynen katılıyorum. Kooperatifler ülkemizde geleceğin işletmesi olacaklar. Batı ülkelerinde şimdiden bugünün işletmeleri oldular bile... Saygı ve sevgilerimle..

Lokman Canımoğlu
Lokman Canımoğlu - 4 ay Önce

Tebrikler bu yaklaşımla ülkenin sorunlarının yarısından fazlası çözülür daha sağlıklı besinler daha az hasta daha az hastane ve masraf daha mutlu insanlar ve bunun sonucu daha zengin ve sağlıklı bir toplum


banner151